Chú ý đến trẻ bị bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm ở trường

Tác giả: Tham vấn y khoa: TS. Dược khoa Trương Anh Thư

Khi ở trường, hoạt động của những trẻ bị bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm thường sẽ gặp nhiều hạn chế và khó khăn. Tình trạng đau từng cơn, sốt, đột quỵ là ba khả năng có thể xảy ra với bất cứ đứa trẻ nào mắc bệnh này.

Do đó, việc các giáo viên được trang bị kiến thức về bệnh của trẻ cũng như cách xử lý cấp cứu khi trẻ mắc bệnh ở trường học đóng vai trò vô cùng quan trọng. Dưới đây là ba vấn đề có thể xảy ra với trẻ mắc bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm (SCD) khi ở trường.

Đừng khuyến khích trẻ chịu đựng khi đau từng cơn

Bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm chủ yếu thường gây ra rất nhiều cơn đau cho bệnh nhân. Cơn đau có thể xảy ra bất cứ nơi nào trong cơ thể (thường gặp nhất ở cánh tay, chân, bụng và lưng) và có thể kéo dài một vài giờ, vài ngày, vài tuần hoặc lâu hơn. Cơn đau này có thể thuyên giảm hoặc ngày càng nặng hơn theo thời gian hoặc thậm chí nghiêm trọng đến nỗi  đứa trẻ cần phải nhập viện. Các cơn đau khó lường do bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm có thể khiến trẻ có các hành vi bất thường. Ngay cả một đứa trẻ thường rất dễ tính và chu đáo trong lớp học cũng có thể trở nên gắt gỏng, cứng đầu, không chịu hợp tác và lầm lì.

Rất nhiều trẻ em bị bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm đều phải chịu những cơn đau này hằng ngày nhưng vẫn phải cố gắng quên nó đi để tập trung vào việc học và tham gia vào các hoạt động trong lớp. Vì vậy, giáo viên cần chú ý xem học sinh của mình có đang bị đau hay không và cơn đau này nó có trở nên nặng hơn bình thường không.

Cách giải quyết tốt nhất là hãy quan tâm đến mọi lời kêu đau của trẻ. Tự học sinh sẽ biết mình bị đau nhẹ hay đau vừa phải và có chịu đựng được, hoặc có cần gọi cha mẹ, thầy cô hoặc đi đến bệnh viện không. Nếu một đứa trẻ bị đau trong giờ học, nhà trường có thể giúp đỡ bằng cách cho phép trẻ có thời gian nghỉ ngơi và sau đó quay về lớp tiếp tục học nếu đã hết đau. Thầy cô đừng khuyến khích học sinh cố gắng chịu đựng cơn đau. Trong phòng khám hoặc bệnh viện, các bác sĩ thường sử dụng thang điểm từ 1–10 để đánh giá mức độ đau đớn. Nhà trường cũng có thể sử dụng loại thang điểm này thường xuyên để đánh giá cơn đau của trẻ, nhờ đó để biết được khi nào trẻ đang phải chịu cơn đau do bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm và đau ở mức độ nào thì cần liên lạc khẩn cấp với phụ huynh học sinh.

Hãy chăm sóc riêng cho từng trẻ bị bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm. Kế hoạch chăm sóc cần phải có sự tham gia của các giáo viên, bảo mẫu, chính học sinh và phụ huynh. Đối với hướng dẫn cho trẻ uống thuốc giảm đau, nhà trường nên phân công rõ ai sẽ là người cho bé uống thuốc và uống loại thuốc nào. Học sinh mắc SCD thường được kê toa thuốc giảm đau loại mạnh, bao gồm cả các chất kích thích (ví dụ, Tylenol với codein, Darvocet), thuốc chống viêm (ví dụ, TORADOL, Advil) hay steroid (như Prednisone) để giảm đau.

Bên cạnh đó, việc cho trẻ nghỉ học vì quá đau không phải là cách giải quyết tốt nhất. Tuy nhiên, luôn luôn thông báo cho phụ huynh về những tình trạng thay đổi sức khỏe của trẻ trong ngày học.

Cảnh giác khi trẻ sốt

Trẻ em mắc SCD có nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn cao hơn so với những đứa trẻ khác. Trẻ bị sốt 38oC hoặc cao hơn có thể đã bị nhiễm trùng. Nhiễm trùng là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ nhỏ bị bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm, khi trẻ mắc phải thì thường phải nhập viện. Nếu sốt kèm theo đau ở xương sườn hoặc ngực, ho, khó thở thì đây có thể là dấu hiệu của hội chứng ngực cấp tính (một biến chứng của bệnh), cần được cấp cứu ngay lập tức.

Cách giải quyết tốt nhất là luôn cảnh giác khi trẻ bị sốt. Giáo viên có quyền được biết bệnh tình của trẻ và được bác sĩ của trẻ tư vấn để biết cách phải xử lý thế nào nếu trẻ bị sốt trong giờ học. Trẻ em mắc SCD khi bị sốt nên được đưa đi khám bác sĩ để được chẩn đoán chính xác, chẳng hạn như nếu được chẩn đoán viêm phổi hoặc nhiễm trùng khác, bạn hãy liên hệ với phụ huynh của học sinh ngay lập tức.

Chú ý triệu chứng đột quỵ

SCD là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây đột quỵ ở trẻ em. Đột quỵ là sự tổn thương một phần nhỏ não bộ, có thể ảnh hưởng đến học tập. Cứ từ 10% đến 20% trẻ em bị SCD sẽ có một trẻ có triệu chứng của đột quỵ, đột quỵ sẽ gây những thay đổi thể chất trong cơ thể. Thông thường nhất, cơn đột quỵ có thể xảy ra do các tế bào máu hồng cầu lưỡi liềm bị kẹt vào thành mạch máu và làm tắc nghẽn lưu lượng máu đến não. Các dấu hiệu của đột quỵ bao gồm nhức đầu nặng, chóng mặt, thay đổi thị giác, bỗng dưng bị yếu liệt và không thể cử động (không phải do đau) trong một chi hoặc một bên mặt, tê, thường ở mặt hoặc chân tay, đột ngột không có khả năng nói chuyện, hoặc động kinh.

Hơn 25% trẻ em mắc SCD bị đột quỵ thầm lặng khi được sáu tuổi. Đột quỵ thầm lặng không có dấu hiệu rõ ràng hoặc không có các triệu chứng điển hình của đột quỵ đã được nêu ở trên, nhưng nếu để ý kỹ sẽ thấy có những thay đổi trong hành vi, khả năng tập trung, hoặc kết quả học tập đột nhiên sa sút. Đột quỵ thầm lặng là một vấn đề nghiêm trọng cần được tham vấn với bác sĩ chuyên khoa nội thần kinh và hành vi.

Cách giải quyết tốt nhất là bạn cần nhận biết được các dấu hiệu của đột quỵ. Giáo viên cần đứng ở vị trí đặc biệt để xác định rõ những thay đổi trong hành vi của học sinh đó có phải do đột quỵ âm thầm hay đột quỵ có triệu chứng của bệnh SCD hay không. Nếu giáo viên nghi ngờ trẻ bị đột quỵ bất ngờ, thì hãy liên lạc phụ huynh ngay lập tức và đưa trẻ đến bệnh viện. Trẻ em đã bị đột quỵ hoặc có nguy cơ cao bị đột quỵ có thể cần xếp lịch hẹn bệnh viện hàng tháng để được truyền máu để ngăn ngừa đột quỵ. Hãy lên kế hoạch để giúp trẻ bắt kịp bài học bị bỏ lỡ ở trường. Nếu học sinh mắc SCD bắt đầu học hành sa sút, sự chú ý hoặc trí nhớ kém dần, giáo viên cần liên hệ với phụ huynh học sinh để được đưa đi khám nếu cần thiết.

Nếu trẻ xuất hiện các triệu chứng đột ngột hoặc xấu đi như đau ngực hoặc đau bụng, sốt (cao hơn 38,5 độ C), hoặc bất kỳ dấu hiệu của đột quỵ (ví dụ yếu hoặc tê ở hai bên của cơ thể, không thể nói chuyện, chóng mặt đột ngột hoặc đau đầu, suy giảm trí nhớ, nhìn mờ), hãy đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức. Hãy nhớ rằng, luôn luôn thông báo cho phụ huynh nếu tình trạng sức khỏe của trẻ xấu đi trong giờ học.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ ngay! :

Ngày đăng: Tháng Tư 7, 2016 | Lần cập nhật cuối: Tháng Mười Hai 13, 2019

Nguồn tham khảo
Bài có nhiều người đọc