Tác dụng phụ của các loại thuốc kháng virus HIV

Tác giả: Tham vấn y khoa: Lê Thị Mỹ Duyên

Ngoài hỗ trợ điều trị HIV, đa số các loại thuốc kháng HIV đều gây ra những tác dụng phụ như phát ban, tiêu chảy… và một số triệu chứng khác.

HIV – virus suy giảm miễn dịch ở người – có thể gây tổn thương hệ thống phòng thủ của cơ thể, dẫn đến AIDS. Hiện nay đã có sáu loại thuốc kháng virus HIV, trong đó mỗi loại tác động theo một bước khác nhau trong chu kỳ sao chép của virus HIV. Hầu hết các loại thuốc này đều gây ra nhiều tác dụng phụ toàn thân và tại chỗ.

Một số tác dụng phụ thường gặp nhất và giải pháp cho bạn gồm:

Ăn mất ngon

Điều này xảy ra do thuốc Abacavir (Ziagen). Để hạn  chế tình trạng mất cảm giác ngon miệng, bạn nên chai nhỏ thành nhiều bữa ăn trong ngày thay vì ba bữa lớn. Bạn nên uống bổ sung dinh dưỡng hoặc sinh tố để đảm bảo có đủ vitamin và khoáng chất, ví dụ như dùng chất kích thích thèm ăn, uống nước ép trái cây thay vì nước sạch.

Những thay đổi trong phân bố mỡ ở cơ thể (loạn dưỡng mỡ)

Tình trạng này gây ra bởi sự kết hợp của các loại thuốc nhóm NRTI và nhóm ức chế men protease. Do đó, việc bạn tập thể dục để giảm cân ở những vùng cơ thể mà mỡ tích tụ, chẳng hạn như ở bụng, là điều rất quan trọng. Thêm vào đó, bạn nên tiêm axit polylactic (New Fill, Sculptra) vùng mặt mặt nếu mặt bạn bị sụt cân. Ngoài ra, bạn cũng có thể hút mỡ để loại bỏ mỡ tích tụ tại những vùng khác của cơ thể. Tuy nhiên, bạn hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về việc sử dụng tesamorelin (Egrifta), để làm giảm mỡ bụng dư thừa ở những người dùng thuốc HIV.

Tiêu chảy

Đây là tình trạng xảy ra bởi các chất ức chế protease và các loại thuốc khác.

Bạn nên giảm ăn mỡ, chất béo, đồ cay và các thực phẩm từ sữa, đồng thời ăn ít các chất xơ không hòa tan (chẳng hạn như rau sống, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt). Bên cạnh đó, bạn nên dùng các loại thuốc chống tiêu chảy không cần kê toa như loperamide (Imodium) hoặc diphenoxylate và atropine (Lomotil).

Mệt mỏi

Bạn có thể cảm thấy mệt mỏi do tác động của nhiều loại thuốc khác nhau. Để hạn chế tình trạng này, bạn nên các loại thực phẩm lành mạnh để cung cấp cho bạn nhiều năng lượng hơn, đặc biệt là tránh uống rượu, hút thuốc. Bên cạnh đó, bạn cũng nên tập thể dục càng đều đặn càng tốt.

Cholesterol và Triglycerides (Lipid) cao trong máu

Đây là tình trạng gây ra do các chất ức chế protease và các loại thuốc khác

Để tránh tình trạng này, bạn nên ngừng hút thuốc và tập luyện nhiều hơn. Ngoài ra, việc giảm lượng chất béo trong chế độ ăn uống cũng rất quan trọng (hãy tham khảo ý kiến của chuyên gia dinh dưỡng về điều này) bằng cách ăn cá và các loại thực phẩm khác có nhiều axit béo omega-3. Bạn nên làm xét nghiệm máu để kiểm tra lượng cholesterol và triglyceride, uống statin, hoặc các loại thuốc hạ lipid máu khác nếu bạn cần.

Tâm trạng thay đổi, khủng hoảng, lo lắng

Nguyên nhân của tình trạng này là thuốc Efavirenz (Sustiva). Do vậy, bạn nên thay đổi thời điểm uống thuốc, tránh uống rượu và các loại thuốc kích thích, đồng thời điều trị với liệu pháp hoặc các loại thuốc chống trầm cảm.

Buồn nôn và nôn

Hầu như tất cả các loại thuốc đều có thể gây tác dụng phụ này.

Để hạn chế tình trạng nôn và buồn nôn, bạn nên ăn ít hơn và chia làm nhiều bữa trong ngày thay vì ba bữa ăn chính và ăn thực phẩm nhạt như cơm trắng và bánh quy giòn. Bên cạnh đó, bạn hãy tránh chất béo và thức ăn cay. Bạn cũng nên ăn đồ ăn nguội, thay vì ăn nóng. Nếu tình trạng tệ khiến bạn cảm thấy khó chịu, bạn nên dùng thuốc chống nôn để kiểm soát nôn ói.

Phát ban

Nguyên nhân phát ban là do Nevirapine và các thuốc khác.

Bạn nên dưỡng ẩm cho da bằng cách sử dụng kem dưỡng da hàng ngày và nên tránh tắm nước nóng hoặc tắm bồn. Bên cạnh đó, bạn cũng nên sử dụng các loại xà phòng hay bột giặt loại nhẹ và không gây kích ứng da. Bạn nên chọn những loại vải thoáng mát như cotton. Ngoài ra, bạn cũng nên hỏi bác sĩ xem bạn có thể sử dụng thuốc kháng histamin không.

Khó ngủ

Đây là tình trạng gây ra bởi Efavirenz (Sustiva) và một số loại thuốc khác.

Bạn nên tập thể dục thường xuyên. Ngoài ra, bạn hãy đi ngủ đúng giờ và tránh chợp mắt vào ban ngày. Bạn nên đảm bảo phòng ngủ của mình thoải mái nhất cho giấc ngủ. Thư giãn trước khi đi ngủ với bồn tắm nước ấm hoặc các hoạt động nhẹ nhàng khác sẽ giúp bạn dễ ngủ hơn, đồng thời bạn cũng nên tránh caffeine và các chất kích thích khác trong vòng một vài giờ trước khi đi ngủ. Bên cạnh đó, bạn hãy nói chuyện với bác sĩ về các loại thuốc ngủ nếu việc khó ngủ vẫn tiếp diễn.

Các tác dụng phụ khác của thuốc kháng virus bao gồm:

  • Phản ứng quá mẫn với abacavir (sốt, buồn nôn, ói mửa, và các tác dụng phụ khác từ việc dùng abacavir);
  • Chảy máu;
  • Mất xương;
  • Bệnh tim;
  • Đường huyết cao và bệnh tiểu đường;
  • Nồng độ acid lactic cao trong máu (nhiễm axit lactic);
  • Bệnh thận, gan, hoặc tổn thương tuyến tụy;
  • Tê, nóng, hoặc đau ở bàn tay hoặc bàn chân gây ra bởi các vấn đề về thần kinh.

AIDS do HIV gây ra bởi virus suy giảm miễn dịch của con người. Virus này gây tổn thương hệ thống phòng thủ của cơ thể và dẫn đến AIDS. Những người bị nhiễm HIV hoặc bất cứ ai có nguy cơ nhiễm virus này đều xứng đáng nhận được sự đồng cảm và hỗ trợ.

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Ngày đăng: Tháng Ba 1, 2017 | Lần cập nhật cuối: Tháng Ba 1, 2017

Nguồn tham khảo
Bạn muốn hiểu nhiều hơn để sống khỏe mạnh hơn?
Đăng ký nhận bản tin mới mỗi ngày từ Hello Bac si
Bài có nhiều người đọc