Bảo vệ bản thân khỏi ký sinh trùng sốt rét khi đi du lịch

Tác giả: Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh

Bệnh sốt rét do ký sinh trùng sốt rét gây ra và truyền nhiễm cho người thông qua vết muỗi anophen đốt. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới, trong năm 2010 có 216 triệu trường hợp mắc sốt rét, 655.000 người chết vì sốt rét và phần lớn trong số đó là trẻ em ở châu Phi.

Hầu hết khách du lịch hay người nhập cư trở về từ khu vực có dịch bệnh sốt rét như châu Phi và Nam Á đều mang bệnh sốt rét. Do đó, bạn cần học cách bảo vệ bản thân khỏi ký sinh trùng sốt rét khi đi du lịch.

Bệnh sốt rét là gì?

Sốt rét là bệnh do ký sinh trùng Plasmodium gây ra, chúng lây nhiễm cho người chủ yếu qua vết đốt của muỗi anophen cái. Có 5 loại ký sinh trùng sốt rét gây bệnh cho người là Plasmodium falciparum, Plasmodium malariae, Plasmodium vivax, Plasmodium ovale và Plasmodium knowlesi.

Khi ký sinh trùng sốt rét xâm nhập vào cơ thể, chúng sẽ di chuyển đến gan và nằm im ủ bệnh trong vài ngày, sau đó rời khỏi gan để đi vào các tế bào máu.

Ký sinh trùng sốt rét bên trong các tế bào máu sẽ nhân lên nhiều lần khiến hồng cầu vỡ ra. Lúc này, người bệnh bắt đầu có các triệu chứng.

Ký sinh trùng sốt rét phát triển mạnh ở khu vực nào?

ký sinh trùng sốt rét

Bệnh sốt rét thường xuất hiện tại khu vực có khí hậu ấm trên thế giới như các nước nhiệt đới và cận nhiệt đới. Nhiệt độ cao cho phép muỗi anophen phát triển mạnh, mà muỗi này lại là thủ phạm trực tiếp truyền bệnh sốt rét cho người.

Sốt rét xảy ra ở hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ, chiếm khoảng 1/2 dân số thế giới. Các khu vực ở châu Phi, Nam Á, Trung Mỹ, Nam Mỹ, Caribbean, Đông Nam Á, Trung Đông và châu Đại Dương được xem là những nơi lây truyền bệnh sốt rét mạnh nhất.

Tuy nhiên, không phải bất cứ nơi nào có khí hậu ám áp cũng phát sinh bệnh sốt rét. Có nhiều nơi mang khí hậu nhiệt đới nhưng giống muỗi anophen lại không phát triển được.

Dấu hiệu, triệu chứng khi bị bệnh sốt rét

Các dấu hiệu và triệu chứng đặc trưng của bệnh sốt rét bao gồm:

  • Sốt
  • Ớn lạnh
  • Đau đầu
  • Buồn nôn và ói mửa
  • Đau cơ và mệt mỏi
  • Đổ mồ hôi
  • Đau ngực hoặc đau bụng
  • Ho

Các triệu chứng sốt rét thường bắt đầu trong vòng một vài tuần sau khi bị muỗi nhiễm bệnh đốt. Tuy nhiên, cũng có lúc chúng nằm im ủ bệnh trong cơ thể bạn tới một năm.

Bảo vệ bản thân khỏi ký sinh trùng sốt rét khi đi du lịch

Sốt rét là bệnh có nguy cơ tử vong cao nếu không được điều trị kịp thời. Vì vậy, phòng chống sốt rét khi đi du lịch nước ngoài là điều nên làm. Để ngăn ngừa bệnh sốt rét, bạn cần tìm hiểu nơi ký sinh trùng này sinh sống và cách chúng lây lan.

Tổ chức Y tế Thế giới đã đưa ra các bước hướng dẫn giúp phòng chống sốt rét khi đi du lịch như sau:

  • Nhận thức về nguy cơ mắc bệnh sốt rét
  • Ngăn muỗi đốt
  • Điều trị dự phòng
  • Chẩn đoán và điều trị kịp thời

Nhận thức về nguy cơ mắc bệnh sốt rét

Hãu nhớ kiểm tra xem sốt rét có ở nơi bạn sắp đến hay không. Bệnh sốt rét thường phân bố không đều ở các khu vực, do đó việc kiểm tra trước nơi bạn đến là rất cần thiết.

Ngoài ra, cũng cần chú ý đến thời điểm đi du lịch, vì có những thời điểm muỗi phát triển và sinh trưởng mạnh hơn. Ví dụ như ở Ethiopia, trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 4, bệnh sốt rét chiếm 5% các ca bệnh và lên tới 30% trong khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 12.

Lượng mưa trong khu vực cũng là một yếu tố mà người đi du lịch cần quan tâm, vì lòng sông và hồ nước tù đọng là nơi sinh sản của muỗi anophen. Du khách nên lưu ý rằng nguy cơ mắc bệnh sốt rét cao nhất là trong và sau mùa mưa.

Ngăn muỗi đốt

Ký sinh trùng sốt rét

Sốt rét lây truyền chủ yếu qua muỗi đốt. Chính vì vậy, ngăn không cho muỗi tiếp xúc với cơ thể là biện pháp hàng đầu trong phòng tránh bệnh sốt rét. Sau đây là một số mẹo ngăn ngừa muỗi đốt đơn giản, hiệu quả:

Bôi kem, xịt thuốc chống muỗi lên da: Bạn sẽ dễ dàng tìm thấy các loại kem bôi, thuốc xịt chống muỗi tại siêu thị, cửa hàng hay nhà thuốc.

Các sản phẩm có chứa từ 30-50% DEET (hợp chất N,N-diethyl-m-toluamide) được khuyên dùng cho người lớn và trẻ em trên 2 tháng tuổi, có tác dụng bảo vệ bạn khỏi muỗi trong nhiều giờ.

Sản phẩm chống muỗi có nồng độ DEET thấp hơn sẽ chỉ bảo vệ bạn trong thời gian ngắn và cần thường xuyên bôi lại thuốc nhiều lần. Luôn nhớ rằng DEET là một chất khá độc hại. Cho nên, bạn không nên sử dụng quá nhiều.

Mặc quần, áo dài tay khi hoạt động ngoài trời nơi có nhiều bụi rậm: Phương pháp tốt nhất để ngăn ngừa muỗi đốt chính là che chắn cơ thể. Bạn nên sử dụng trang phục càng kín càng tốt.

Giăng màn khi ngủ: Vào ban đêm, muỗi có xu hướng đi đốt người nhiều hơn. Ngủ màn là cách bảo vệ bạn khỏi muỗi về đêm hiệu quả nhất.

Hãy nhớ đừng chạm vào màn khi ngủ, muỗi có thể đốt xuyên qua lớp màn nếu nó bám trên đó.

Tránh để da đổ mồ hôi quá nhiều: Muỗi thường bị thu hút bởi axit lactic có trong mồ hôi. Vì vậy, tắm rửa thường xuyên sẽ giúp bạn tránh bị muỗi đốt.

Dùng thuốc xịt diệt côn trùng: Thuốc diệt côn trùng có nhiệm vụ tiêu diệt sạch muỗi nơi bạn ở. Nhưng khi sử dụng cần thận trọng và đọc kỹ hướng dẫn vì chúng cũng có khả năng gây độc cho cơ thể.

Điều trị dự phòng

Ký sinh trùng sốt rét

Điều trị dự phòng sốt rét là phương pháp dùng thuốc chống sốt rét để ngăn ký sinh trùng nhiễm vào cơ thể trong thời gian ngắn. Bốn loại thuốc hiện đang được sử dụng rộng rãi để ngăn ngừa bệnh sốt rét khi đi du lịch là: atovone, mefloquine, chloroquine và doxycycline. Khi sử dụng, bạn cần lưu ý:

  • Không phải thuốc nào cũng sử dụng được ở mọi nơi trên thế giới, tùy mỗi khu vực mà ký sinh trùng sốt rét đề kháng thuốc khác nhau.
  • Bạn cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để đề phòng tác dụng phụ và tương tác thuốc.
  • Trẻ em và phụ nữ mang thai khi lựa chọn thuốc chống sốt rét cần lưu ý kỹ hơn những người khác.

Chẩn đoán và điều trị kịp thời

Chẩn đoán và điều trị sốt rét rất quan trọng. Vì ngay cả khi bạn sử dụng thuốc chống sốt rét và uống thuốc theo chỉ dẫn, bạn vẫn có khả năng bị sốt rét.

Các triệu chứng sốt rét xảy ra ít nhất 7-9 ngày sau khi nhiễm bệnh và chậm nhất là 3-12 tháng. Nếu bạn bị sốt, ớn lạnh, đổ mồ hôi, mệt mỏi, buồn nôn, đau đầu và đau nhức cơ thể sau khi đi du lịch đến vùng có dịch sốt rét, hãy đến gặp bác sĩ ngay lập tức.

Bác sĩ sẽ chọn thuốc điều trị sốt rét dựa vào loại ký sinh trùng sốt rét, độ tuổi, người bệnh có đang mang thai hay không và mức độ nghiêm trọng của triệu chứng. Hầu hết thuốc điều trị sốt rét đều là thuốc uống, nhưng nếu bệnh nhân gặp biến chứng nghiêm trọng thì cần dùng thuốc đường tiêm tĩnh mạch. Những thuốc dưới đây có tỷ lệ điều trị sốt rét thành công cao:

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Ngày đăng: Tháng Tám 13, 2019 | Lần cập nhật cuối: Tháng Tám 13, 2019

Nguồn tham khảo
Bạn muốn hiểu nhiều hơn để sống khỏe mạnh hơn?
Đăng ký nhận bản tin mới mỗi ngày từ Hello Bac si
Bài có nhiều người đọc