Nhận biết và phòng ngừa bệnh lao

Tác giả:
Author: Nguyễn Văn Hoàn Thạc sĩ - Bác sĩ

Bệnh lao là căn bệnh gây ra bởi vi khuẩn lao, có tên gọi là Mycobacterium tubercolosis (TB). Chúng thường tấn công vào phổi, nhưng cũng có thể tấn công vào các bộ phận khác như thận, xương sống hay não. Không phải tất cả mọi người bị nhiễm vi khuẩn lao đều biểu hiện triệu chứng, một người có thể mang vi trùng lao trong nhiều năm trước khi trở thành bệnh. Nếu không điều trị kịp thời, bệnh lao có nguy cơ gây tử vong.

Dấu hiệu và triệu chứng của bệnh lao là gì?

Triệu chứng bệnh lao phụ thuộc vào nơi mà vi khuẩn lao (TB) tấn công và phát triển. Vi khuẩn lao thường phát triển trong phổi với các triệu chứng như:

  • Ho nặng kéo dài 3 tuần hay hơn;
  • Đau tức ngực;
  • Ho ra đờm hoặc máu (đờm ở sâu trong phổi).

Ngoài ra còn các triệu chứng khác như:

  • Người mệt mỏi;
  • Sụt cân;
  • Chán ăn;
  • Sốt, hoặc gai rét;
  • Hay đổ mồ hôi ban đêm.

Triệu chứng của bệnh lao còn phụ thuộc vào bộ phận nào của cơ thể mà vi khuẩn lây nhiễm.

Những người có nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn lao tiềm tàng thường không thấy mệt, và cũng không thể lây nhiễm vi khuẩn lao cho người khác.

Bạn phải làm gì khi nghi ngờ đã tiếp xúc với người bị bệnh lao?

Nếu bạn đã tiếp xúc với người mắc bệnh lao, hãy liên lạc với bác sĩ hay cơ sở y tế gần nhất để làm xét nghiệm chẩn đoán bệnh lao. Chỉ những người mắc bệnh lao mới có thể lây vi khuẩn lao cho người khác. Khi bạn hít phải vi khuẩn lao, chúng sẽ vào phổi, nhân lên và gây ra bệnh lao phổi, vi khuẩn cũng có thể xâm nhập vào máu và tới gây bệnh ở các cơ quan khác của cơ thể như: thận, xương, não, màng não. Người bị bệnh lao phổi thường lây vi khuẩn cho những người họ tiếp xúc mỗi ngày như người thân, bạn bè, đồng nghiệp hay bạn cùng lớp.

Một vài người có thể bị bệnh lao sớm ngay sau khi nhiễm vi khuẩn lao, một số khác chỉ bị bệnh sau một thời gian dài (có thể tới vài năm) sau khi  hệ miễn dịch bị suy yếu. Tuy nhiên, cũng có nhiều người bị lây nhiễm vi khuẩn lao mà không phát triển bệnh lao.

Hãy đến cơ sở y tế gần nhất

Nếu bạn nghĩ mình có thể đã bị lây nhiễm vi khuẩn lao từ người khác, bạn nên liên hệ với bác sĩ hoặc trung tâm y tế để làm các xét nghiệm chẩn đoán bệnh lao. Các xét nghiệm thường làm nhất là: chụp X-quang phổi, làm xét nghiệm da (còn gọi là xét nghiệm Mantoux), và các xét nghiệm máu.

Làm thế nào để tránh bệnh lao?

Phòng bệnh Lao bằng vắc xin BCG

 BCG (Bacille Calmette-Guérin ) là loại vắc xin bệnh lao TB. Thường được tiêm cho trẻ sơ sinh ngay trong tháng đầu sau sinh ở một vài quốc gia đang có dịch lao, trong đó có Việt Nam.  Khả năng bảo vệ của BCG giảm dần theo thời gian, vì vậy có thể tiêm nhắc lại ở lứa tuổi học cấp I cấp II. Bạn vẫn có thể bị mắc bệnh Lao ngay cả khi đã tiêm vắc xin BCG, tuy nhiên việc tiêm phòng sẽ hạn chế được những thể bệnh lao nặng.

Ngăn nga vic tiếp xúc vi bnh nhân mc lao

Bạn nên tránh tiếp xúc quá gần và quá lâu với bệnh nhân lao ở môi trường đông đúc (ví dụ: bệnh viện, phòng khám hay nhà tình thương).

Những người làm việc trong phòng khám, bệnh viện hay những nơi dễ tiếp xúc với bệnh nhân lao thì nên được tư vấn cách kiểm soát lây nhiễm hoặc phải có kiến thức chuyên sâu về sức khoẻ. Họ nên hỏi các chuyên gia về quy trình kiểm soát cũng như môi trường tiếp xúc với vi khuẩn lao. Một khi đã thực hiện những quy trình này, những phương pháp bổ sung khác có thể bao gồm việc sử dụng các thiết bị bảo vệ đường hô hấp cá nhân.

Nếu phải tiếp xúc dài hạn với bệnh nhân lao (ví dụ, những người hay liên tục tới bệnh viện, phòng khám hay nhà tình thương cho người vô gia cư) thì nên làm xét nghiệm da (xét nghiệm Mantoux) hay xét nghiệm IGRA (Interferon-gamma release assay – Xét nghiệm giải phóng Interferon-gamma) trước khi rời đi nơi khác. Nếu kết quả xét nghiệm vẫn âm tính, nên kiểm tra lại 8 đến 10 tuần sau. T những người thường xuyên tiếp xúc với bệnh nhân lao cần được khám sức khoẻ định kỳ hàng năm để phát hiện bệnh sớm.

Phòng bệnh lao bằng thuốc

Nhiều người nhiễm vi khuẩn lao tiềm tàng sẽ không bao giờ phát triển bệnh lao. Nhưng một vài trường hợp thì lại có thể phát triển thành bệnh lao. Những trường hợp có nguy cơ phát triển bệnh lao bao gồm:

  • Người mắc bệnh HIV;
  • Trẻ nhỏ;
  • Người nghiện tiêm chích ma túy;
  • Người bị suy giảm hệ miễn dịch do các bệnh khác;
  • Người cao tuổi;
  • Người mắc bệnh lao không được điều trị hiệu quả trong quá khứ.

Nếu bạn bị nhiễm vi khuẩn lao tiềm tàng và bạn nằm trong nhóm người có nguy cơ cao phát triển bệnh, bạn có thể được chỉ định uống thuốc Isoniazid để ngăn ngừa phát triển thành bệnh lao. Hãy tới gặp bác sĩ hoặc khám ở các cơ sở y tế để được làm xét nghiệm và chỉ định dùng thuốc kịp thời.

Chia sẻ ngay! :

Ngày đăng: Tháng Một 21, 2016 | Lần cập nhật cuối: Tháng Một 22, 2020

Nguồn tham khảo
Nguyễn Văn Hoàn Thạc sĩ - Bác sĩ
Bác sĩ, thạc sĩ Nguyễn Văn Hoàn chuyên ngành bệnh truyền nhiễm và sức khoẻ cộng đồng. Hiện nay, bác sĩ đang làm việc ...
Thêm
Nguyễn Văn Hoàn Thạc sĩ - Bác sĩ

Bác sĩ, thạc sĩ Nguyễn Văn Hoàn chuyên ngành bệnh truyền nhiễm và sức khoẻ cộng đồng. Hiện nay, bác sĩ đang làm việc tại  Bộ môn Truyền Nhiễm, Trường đại học Y Dược Hải Phòng và khoa Truyền Nhiễm, bệnh viện Việt Tiệp Hải Phòng. Bên cạnh đó, bác sĩ hiện đang làm nghiên cứu sinh về chuyên ngành bệnh Truyền Nhiễm, tại khoa Y trường đại học Aix-Marseille, Marseille, France.

** Sức khoẻ cộng đồng hay Y tế công cộng là lĩnh vực về chăm sóc tổng thể sức khoẻ của một cộng đồng dưới các góc độ về phòng ngừa, chữa bệnh và giáo dục sức khoẻ. Chức năng cơ bản bao gồm:

- Theo dõi và phân tích tình hình sức khoẻ

- Giám sát và phòng ngừa dịch bệnh, nhất là các bệnh truyền nhiễm

- Xây dựng, tổ chức hệ thống chăm sóc sức khoẻ

Thêm
Bài viết mới nhất