Bệnh cường giáp liên quan đến tình trạng tăng cường chức năng của tuyến giáp gây ra nhiều triệu chứng trên cơ thể và có thể nguy hiểm đến tính mạng nếu không được điều trị thích hợp.
Bệnh cường giáp liên quan đến tình trạng tăng cường chức năng của tuyến giáp gây ra nhiều triệu chứng trên cơ thể và có thể nguy hiểm đến tính mạng nếu không được điều trị thích hợp.

Cường giáp là một căn bệnh thường gặp ở nữ giới hơn so với nam giới. Nếu không được điều trị và kiểm soát tốt, người bệnh sẽ có nguy cơ gặp phải các biến chứng nguy hiểm như rung nhĩ, loãng xương, suy tim sung huyết, đột quỵ… Để hiểu rõ hơn về bệnh lý này, mời bạn đọc tiếp bài viết sau đây từ Hello Bacsi nhé!
Cường giáp hoặc cường chức năng tuyến giáp là một bệnh lý xảy ra khi tuyến giáp hoạt động quá mức cần thiết. Tuyến giáp vốn là một tuyến nội tiết quan trọng có hình dạng giống như con bướm, nằm ở phía trước cổ và có vai trò tiết ra hormone tuyến giáp (bao gồm tetraiodothyronine T4, triiodothyronine T3) để kiểm soát nhiều hoạt động trong cơ thể. Một số chức năng của tuyến giáp gồm kiểm soát quá trình trao đổi chất, điều hòa thân nhiệt, điều hòa hoạt động của tim, chuyển hóa và hệ thần kinh. Khi tuyến giáp hoạt động quá mức, lượng hormone tiết ra sẽ tăng lên và dẫn đến nhiều triệu chứng của bệnh cường giáp.
Bệnh basedow (hay bệnh Graves) là nguyên nhân phổ biến nhất gây cường giáp, chiếm gần 90% ca cường giáp. Đây là một bệnh lý rối loạn tự miễn khiến tuyến giáp tăng hoạt động quá mức, đôi khi kèm theo các vấn đề về mắt. Tuy nhiên, một số ít trường hợp người bệnh basedow chỉ có triệu chứng mắt mà không có biểu hiện cường giáp.

Các triệu chứng cường giáp có thể diễn ra từ từ hoặc đột ngột. Thông thường, triệu chứng cường giáp chỉ bộc phát ở mức trung bình nhưng cũng có trường hợp diễn ra trầm trọng gây ảnh hưởng nhiều đến đời sống người bệnh.
Các triệu chứng cường giáp thường gặp bao gồm:
Ngoài ra, bệnh cường giáp cũng gây ra nhiều dấu hiệu cường giáp nhận thấy được bên ngoài như:
Nếu nhận biết có một số biểu hiện trong các dấu hiệu và triệu chứng trên thì bạn nên đến gặp bác sĩ để được thăm khám, làm các xét nghiệm cần thiết để kiểm tra tình trạng tuyến giáp. Việc phát hiện và điều trị sớm sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.
Một vài trường hợp người bệnh cường giáp không được chẩn đoán, điều trị sớm hoặc không tuân thủ điều trị sẽ khởi phát cơn bão giáp. Đây là tình trạng các hormone tuyến giáp tăng cao đột ngột trong máu dẫn đến nhiều triệu chứng dữ dội, nguy hiểm đến tính mạng, bao gồm:
Khi có những triệu chứng này, người bệnh cần được đưa đến trung tâm y tế cấp cứu càng nhanh càng tốt.

Nguyên nhân cường giáp thường liên quan đến yếu tố di truyền nhiều hơn là do ảnh hưởng từ lối sống. Một vài nguyên do gây cường giáp là:
Bệnh Graves (hay basedow), một rối loạn tự miễn, là nguyên nhân gây cường giáp phổ biến nhất. Khi mắc bệnh Graves, hệ miễn dịch của bạn sẽ tự tạo ra các kháng thể tấn công tuyến giáp và kích thích tuyến này sản xuất nhiều hormone T3, T4 hơn gây ra cường giáp.
Không những vậy, đây còn là một rối loạn có tính di truyền và thường xảy ra chủ yếu đối với phụ nữ. Vì vậy, nếu trong gia đình có người thân mắc bệnh basedow, bạn cần cho bác sĩ biết điều này khi đi khám và làm xét nghiệm chẩn đoán cường giáp.
Tuyến giáp có thể phát triển các khối u làm tăng sản sinh các hormone tuyến giáp. Bác sĩ có thể gọi đây là tình trạng bướu giáp độc đơn nhân hay đa nhân gây ra cường giáp. Bướu tuyến giáp độc thường lành tính, hiếm có trường hợp là ung thư.

Đôi khi tuyến giáp của bạn có thể bị viêm sau khi mang thai, viêm do rối loạn miễn dịch hoặc thậm chí là không rõ nguyên nhân. Khi bị viêm tuyến giáp, bạn có thể cảm thấy đau hoặc không. Bên cạnh đó, tình trạng này còn có thể khiến lượng hormone do tuyến giáp sản xuất bị dư thừa và “rò rỉ” vào máu. Vì vậy mà viêm tuyến giáp cũng có thể là một trong những nguyên nhân cường giáp.
Khối u ở tuyến yên làm tăng giải phóng hormone TSH – một hormone kích thích tuyến giáp. Khi hormone TSH dư thừa cũng sẽ kích thích tuyến giáp giải phóng quá mức các hormone tuyến giáp dẫn đến cường giáp. Đây là một nguyên nhân hiếm gặp gây ra cường giáp.
I ốt là một khoáng chất mà tuyến giáp sử dụng để tạo ra các hormone. Vì vậy, nguyên nhân cường giáp xảy ra còn có thể do bạn tiêu thụ quá nhiều i ốt từ chế độ ăn uống hoặc sử dụng thuốc. Ví dụ, việc dùng thuốc chứa lượng i ốt cao như amiodarone cũng có thể gây ra cường giáp.
Bạn sẽ có khả năng cao bị cường giáp nếu có những yếu tố nguy cơ sau:
Quá trình chẩn đoán bệnh cường giáp sẽ bắt đầu từ việc thăm khám triệu chứng lâm sàng, đánh giá tiền sử bệnh và làm một số xét nghiệm cường giáp cần thiết, bao gồm:

Phác đồ điều trị cường giáp ở mỗi người bệnh sẽ khác nhau tùy theo mức độ hoạt động của tuyến giáp, nguyên nhân bệnh và những yếu tố sức khỏe khác. Bác sĩ đánh giá cụ thể trên từng người bệnh để đưa ra phương án điều trị cường giáp phù hợp nhất. Các lựa chọn trong điều trị cường giáp gồm:
Mỗi phương pháp đều có những lợi ích và rủi ro đi cùng. Bác sĩ sẽ cân nhắc đánh giá và giải thích về lựa chọn điều trị phù hợp dành cho bạn để đạt được hiệu quả điều trị tốt nhất có thể.

Khi được chẩn đoán mắc bệnh cường giáp, nhiều người sẽ cảm thấy hoang mang và xuất hiện nhiều câu hỏi như “bệnh cường giáp có nguy hiểm không?”, “bệnh cường giáp có lây không?” hay “bệnh cường giáp sống được bao lâu?”. Đây là phản ứng hết sức bình thường khi nghe về một căn bệnh mà ta chưa hiểu hết. Vậy nên hãy cùng giải đáp từng thắc mắc ngay sau đây:
Trước hết, bệnh cường giáp có nguy hiểm không thì còn tùy vào việc phát hiện và điều trị. Cơ bản thì cường giáp có thể điều trị được và hầu hết trường hợp đều đáp ứng tốt với phương pháp điều trị. Tuy nhiên, nếu cường giáp không được điều trị và theo dõi thì sẽ trở nên nghiêm trọng, dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như rung nhĩ, suy tim sung huyết, đột quỵ do thiếu máu cục bộ, loãng xương, cơn bão giáp trạng…
Về khả năng lây nhiễm thì bệnh tuyến giáp không phải là bệnh truyền nhiễm từ người sang người do không có tác nhân gây nhiễm trùng. Bệnh chủ yếu liên quan đến yếu tố di truyền, mang tính gia đình khi bạn có người thân cận bị cường giáp thì nguy cơ cao sẽ mắc bệnh.
Tiên lượng sống của người bệnh cường giáp thường khả quan khi được điều trị tích cực. Sau khoảng 1 – 2 năm điều trị, tỷ lệ khỏi bệnh có thể lên đến khoảng 50 – 70%. Tùy theo phương pháp điều trị, bạn có thể cần dùng thuốc hormone tuyến giáp cả đời để duy trì nồng độ hormone ở mức bình thường. Sau khi điều trị cường giáp, người bệnh chỉ cần tái khám định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ để theo dõi chức năng tuyến giáp, ngăn ngừa tái phát.
Cường giáp không phải là ung thư tuyến giáp, hai bệnh lý này hoàn toàn khác nhau. Cường giáp xảy ra khi tuyến giáp hoạt động quá mức gây tiết ra nhiều hormone hơn bình thường làm tăng tốc độ trao đổi chất, dẫn đến các triệu chứng liên quan. Ung thư tuyến giáp lại là tình trạng tế bào tuyến giáp tăng sinh bất thường, mất kiểm soát tạo thành khối u ác tính ở tuyến giáp.
Cường giáp thực chất là hội chứng xuất hiện do nhiều bệnh lý khác nhau gây ra, chẳng hạn như bệnh Basedow, viêm tuyến giáp, bướu giáp nhân độc… Thậm chí, ung thư tuyến giáp cũng có khi gây ra triệu chứng cường giáp nếu khối u tăng tiết nhiều hormone.
Bệnh cường giáp có khả năng chữa khỏi hoàn toàn nếu tuân thủ theo đúng phác đồ điều trị. Người bệnh cần điều trị trong thời gian dài để đưa hoạt động tuyến giáp trở về như bình thường, đồng thời dự phòng biến chứng và tái phát bệnh. Sau khi chữa khỏi cường giáp, người bệnh vẫn cần thăm khám khoảng 3 – 6 tháng/ lần trong năm đầu tiên và khám định kỳ 1 năm/ lần sau đó để theo dõi, phòng ngừa tái phát.

Tình trạng người bệnh bị cường giáp sau khi điều trị lại chuyển thành suy giáp khá thường gặp. Tuy nhiên, điều này không quá nguy hiểm và cũng không phức tạp để xử lý. Nếu người bệnh đang điều trị bằng thuốc kháng giáp, người bệnh sẽ được điều chỉnh lại liều dùng thuốc và sử dụng thêm các thuốc khác theo chỉ định của bác sĩ. Sau đó, tình trạng suy giáp sẽ được kiểm soát và sức khỏe phục hồi trở lại bình thường. Nếu người bệnh điều trị RAI hay phẫu thuật thì tình trạng suy giáp sẽ vĩnh viễn và bệnh nhân phải uống hormone giáp thay thế suốt đời
Để hạn chế từ cường giáp chuyển sang suy giáp, người bệnh cần phải thăm khám thường xuyên trong quá trình điều trị bệnh cường giáp. Thông thường, người bệnh nên tái khám cách lần khám trước mỗi 4 – 8 tuần.
Đông y không có sẵn các loại thuốc hoặc liệu trình tiêu chuẩn để chữa bệnh cường giáp.
Tự ý dùng thuốc mà không được thăm khám, chẩn đoán cụ thể về tình trạng bệnh sẽ khiến bạn có nguy cơ gặp phải nhiều tác dụng phụ hoặc phản tác dụng khi dùng các bài thuốc theo người khác.

Chế độ ăn uống cũng là điều mà người bệnh cường giáp cần quan tâm. Thực tế, thực phẩm có thể ảnh hưởng đến việc sản xuất hormone và chức năng của tuyến giáp. Một số chất dinh dưỡng và khoáng chất có thể góp phần kiểm soát các triệu chứng cơ bản. Trong khi đó, một số dưỡng chất khác lại khiến bệnh trở nên trầm trọng hơn nếu bổ sung nhiều. Vậy người bị cường giáp nên ăn gì và không nên ăn gì?
Các thực phẩm người bệnh cường giáp nên ăn gồm:
Cùng với đó, những thực phẩm người bệnh cường giáp cần kiêng ăn gồm:
Cụ thể hơn, một số thắc mắc thường gặp về việc ăn uống khi mắc bệnh cường giáp gồm:

Người bệnh cường giáp thường bị rối loạn chuyển hóa canxi máu và cơ thể sẽ chuyển hóa canxi từ xương để bù đắp cho sự thiếu hụt này, dẫn đến nguy cơ bị loãng xương. Do đó, người bị cường giáp cần bổ sung thêm canxi, vitamin D từ các thực phẩm giàu các dưỡng chất này, đặc biệt là sữa.
Sữa dành cho người bị cường giáp cần đáp ứng các tiêu chí:
Người bệnh cường giáp thường bị sụt cân dù vẫn ăn uống bình thường. Để có thể cải thiện cân nặng, trước hết bạn phải đảm bảo tuân thủ theo phác đồ điều trị cường giáp, tiếp đến là kết hợp với thay đổi lối sống, chế độ ăn uống. Cách tăng cân cho người bị cường giáp là xây dựng một kế hoạch ăn uống với đầy đủ các nhóm thực phẩm tốt sau đây:
Bên cạnh đó, bệnh cường giáp thường khiến quá trình trao đổi chất diễn ra nhanh hơn nên người bệnh cần ăn nhiều bữa ăn trong ngày để đảm bảo cơ thể nhận đủ dưỡng chất.

Uống thuốc cường giáp bị tăng cân là hiện tượng thường gặp phải khi điều trị bệnh cường giáp. Cân nặng bị sụt giảm trong lúc bị cường giáp sẽ trở lại khi bệnh đáp ứng với thuốc điều trị. Không những thế, người bệnh khi uống thuốc cường giáp còn tăng cân thêm vì quen với việc ăn nhiều hơn trong lúc bị bệnh. Để tránh bị tăng cân quá mức khi uống thuốc cường giáp, người bệnh cần có kế hoạch duy trì cân nặng khỏe mạnh thay vì tự ý ngưng sử dụng hoặc giảm liều dùng thuốc mà không có chỉ định từ bác sĩ.
Bạn có thể duy trì cân nặng bằng cách kiểm soát khẩu phần ăn cân bằng, tiêu thụ đủ nhu cầu năng lượng cần thiết và luyện tập thể dục vừa phải, đều đặn. Người bị cường giáp nên tập thể dục thường xuyên ở mức độ vừa phải khi đã điều trị bệnh ổn định, giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp và duy trì cân nặng. Bạn có thể tham gia các hoạt động thể chất như đi bộ, tập các bài tập kéo giãn, tăng cường sức mạnh các nhóm cơ… Hãy hỏi ý kiến bác sĩ về mức độ tập luyện như thế nào là phù hợp để tránh gây kiệt sức, tăng nhịp tim, gây gánh nặng cho tim.
Phụ nữ bị cường giáp khi mang thai có thể xảy ra trong 3 tháng đầu hoặc bị bệnh từ trước đó. Những trường hợp này, mẹ bầu có nguy cơ bị tiền sản giật, đẻ non, suy tim hoặc nhiễm độc giáp nặng. Nếu không kiểm soát tốt bệnh cường giáp trong lúc mang thai, thai nhi có nguy cơ bị chậm phát triển, mắc bệnh tim bẩm sinh, đẻ non, thai chết lưu hoặc dị tật bẩm sinh. Do đó, việc điều trị cường giáp cho phụ nữ mang thai là rất cần thiết nếu có chỉ định.
Khi phát hiện cường giáp trong lúc mang thai bạn nên đi thăm khám ngay để bác sĩ xác định tình trạng cường giáp của bạn có cần điều trị hay không. Nếu có bác sĩ sẽ lựa chọn thuốc kháng giáp phù hợp và theo dõi nồng độ các hormone tuyến giáp thường xuyên, tránh để chuyển thành suy giáp.

Những phụ nữ bị cường giáp tốt nhất nên điều trị dứt bệnh, cơ thể ổn định lại bình thường mới nên có thai. Tuy nhiên, nếu lỡ mang thai trong quá trình uống thuốc điều trị bệnh cường giáp thì vẫn có thể giữ thai và chăm sóc thai nhi phát triển khỏe mạnh. Bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng loại thuốc kháng giáp có thể dùng được khi mang thai và cho con bú với liều lượng thích hợp, không gây ảnh hưởng lớn đến thai nhi.
Do đó, khi đang uống thuốc cường giáp và phát hiện mang thai thì đừng tự ý ngưng sử dụng thuốc mà nên đến gặp bác sĩ để được thay đổi cách điều trị thích hợp. Bệnh cường giáp khi được kiểm soát tốt và đáp ứng điều trị thì sẽ giảm nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và bé.
Mắt lồi do cường giáp thường gặp ở những người mắc bệnh basedow. Đây là một biến chứng ở mắt thường thấy sau khi chẩn đoán bệnh basedow. Diễn tiến của biến chứng này như sau:
Để điều trị biến chứng mắt lồi do cường giáp ở người bệnh basedow, bác sĩ thường chỉ định:
Nếu trường hợp lồi mắt đang hoạt động, bác sĩ có thể chuyển bạn đến bác sĩ chuyên khoa mắt để có điều trị đặc hiệu hơn.
Điều trị cường giáp cùng với chăm sóc sức khỏe mắt sẽ giúp cải thiện tình trạng lồi mắt ở người bệnh basedow hiệu quả.
Hi vọng là với những thông tin mà Hello Bacsi chia sẻ trong bài, các độc gỉa đã hiểu hơn về bệnh cường giáp, từ đó có các biện pháp chăm sóc sức khỏe hiệu quả hơn nếu chẳng may mắc bệnh.
Miễn trừ trách nhiệm
Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
Hyperthyroidism (Overactive Thyroid) https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/hyperthyroidism Ngày truy cập 16/3/2025
Hyperthyroidism (overactive thyroid) https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hyperthyroidism/symptoms-causes/syc-20373659 Ngày truy cập 16/3/2025
Hyperthyroidism https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/14129-hyperthyroidism Ngày truy cập 16/3/2025
Overview – Overactive thyroid (hyperthyroidism) https://www.nhs.uk/conditions/overactive-thyroid-hyperthyroidism/ Ngày truy cập 16/3/2025
Hyperthyroidism https://www.thyroid.org/hyperthyroidism/ Ngày truy cập 16/3/2025
Hyperthyroidism https://medlineplus.gov/hyperthyroidism.html Ngày truy cập 16/3/2025
Thyroid Problems https://www.emedicinehealth.com/thyroid_problems/article_em.htm Ngày truy cập 16/3/2025
Bệnh cường giáp có nên uống sữa? Sữa dành cho người bệnh cường giáp https://www.dinhduongyhoc.com.vn/blogs/tu-van/sua-danh-cho-nguoi-benh-cuong-giap?srsltid=AfmBOorpaJCizmLT9DeDXNWOwd1t9c9kQB2UQ-G2l-6HqyqrXmldyOJZ Ngày truy cập 16/3/2025
Phiên bản hiện tại
24/04/2025
Tác giả: Ngọc Anh
Tham vấn y khoa: Thạc sĩ - Bác sĩ CKI Hà Thị Ngọc Bích
Cập nhật bởi: Lan Quan