Bệnh tiểu đường

Tham vấn y khoa: | Tác giả:

Ngày cập nhật 06/07/2020 . 9 phút đọc
Chia sẻ ngay!

Bệnh tiểu đường là một tình trạng sức khỏe mạn tính khiến cho lượng đường huyết trong cơ thể tăng cao. Để hiểu rõ hơn bệnh tiểu đường là gì, làm sao để điều trị tiểu đường, mời bạn tham khảo bài viết sau đây.

Bệnh tiểu đường là gì?

người bị tiểu đường trong mùa dịch covid-19

Tiểu đường, hay còn gọi là đái tháo đường, là thuật ngữ đề cập đến một nhóm bệnh ảnh hưởng đến cách cơ thể sử dụng lượng đường huyết (glucose).

Glucose rất quan trọng đối với sức khỏe vì đây là nguồn năng lượng cần thiết cho các tế bào cấu tạo nên cơ và mô. Nó cũng là nguồn năng lượng chính để cho não có thể hoạt động.

Nguyên nhân cơ bản gây bệnh rất đa dạng, tùy thuộc là loại tiểu đường mắc phải. Tuy nhiên, dù mắc loại tiểu đường nào thì bệnh vẫn dẫn đến lượng đường trong máu cao. Điều này có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Các dạng bệnh tiểu đường

Hiện nay, các dạng tiểu đường thường gặp nhất là tiểu đường tuýp 1, tiểu đường tuýp 2 và tiểu đường thai kỳ.

Tiểu đường tuýp 1

Tiểu đường tuýp 1, hay đái tháo đường tuýp 1, xảy ra khi cơ thể không sản xuất được insulin. Những người mắc bệnh phải phụ thuộc vào insulin, nghĩa là họ phải dùng insulin nhân tạo mỗi ngày.

Tiểu đường tuýp 2

Tiểu đường tuýp 2, hay đái tháo đường tuýp 2, ảnh hưởng đến cách cơ thể sử dụng insulin. Không giống như tiểu đường tuýp 1, ở người mắc dạng tiểu đường này, các tế bào không phản ứng hiệu quả với insulin như trước đây mặc dù cơ thể vẫn tạo ra insulin.

Tiểu đường thai kỳ

Tiểu đường thai kỳ thường xảy ra ở phụ nữ mang thai. Đây là giai đoạn cơ thể ít nhạy cảm hơn với insulin. Tuy nhiên, không phải tất cả phụ nữ mang thai đều mắc tiểu đường và bệnh sẽ hết sau khi sinh.

Các dạng bệnh tiểu đường ít phổ biến hơn gồm tiểu đường đơn gene (monogenic diabetes) và tiểu đường do xơ nang (cystic fibrosis-related diabetes).

Tiền đái tháo đường

Bác sĩ có thể chẩn đoán bạn bị tiền đái tháo đường nếu mức đường huyết nằm trong khoảng 100-125ml/dL.

Mức đường huyết bình thường là từ 70-99ml/dL. Người mắc bệnh tiểu đường sẽ có mức đường huyết cao hơn 125ml/dL.

Ở người bị tiền đái tháo đường, lượng đường trong máu cao hơn mức bình thường nhưng vẫn chưa quá cao đển gây ra bệnh tiểu đường.

Tuy nhiên, những người mắc tiền đái tháo đường sẽ có nguy cơ tiến triển thành tiểu đường tuýp 2, mặc dù họ có thể không có đầy đủ triệu chứng bệnh tiểu đường.

Ngoài ra, các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc tiền đái tháo đường và tiểu đường tuýp 2 tương tự nhau, gồm:

  • Thừa cân
  • Bệnh sử gia đình mắc tiểu đường
  • Mức HDL cholesterol cao hơn 40 hoặc 50ml/dL
  • Bệnh sử mắc tăng huyết áp
  • Bị tiểu đường thai kỳ hoặc con sinh ra nặng hơn 4kg
  • Bệnh sử buồng trứng đa nang
  • Trên 45 tuổi
  • Lười vận động

Nếu bạn bị tiền đái tháo đường, bác sĩ sẽ yêu cầu bạn thay đổi lối sống và chế độ ăn uống để ngăn chặn bệnh tiến triển thành tiểu đường tuýp 2.

Bạn muốn sống khỏe mạnh?

Đăng ký bên dưới để nhận tin tức mới nhất, bí quyết sức khỏe từ các chuyên gia và ưu đãi độc quyền từ Hello Bacsi cũng như các đối tác của chúng tôi.
Bằng việc lựa chọn "Đăng ký", bạn tin tưởng và đồng ý cho đối tác của chúng tôi sử dụng thông tin này thông qua chính sách bảo mật của họ. Đồng thời thông qua chính sách bảo mật của Hello Bacsi, chúng tôi được phép sử dụng thông tin của bạn cho các dịch vụ như gửi email đến bạn.

Triệu chứng bệnh tiểu đường là gì?

sụt cân không rõ nguyên nhân

Các dấu hiệu bệnh tiểu đường gồm:

  • Thường xuyên cảm thấy đói và khát
  • Sụt cân
  • Đi tiểu thường xuyên
  • Nhìn mờ
  • Cực kỳ mệt mỏi
  • Các vết loét không lành

Triệu chứng bệnh tiểu đường ở nam giới

Ngoài các biểu hiện chung, nam giới mắc bệnh tiểu đường có thể bị giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương dương (ED) và yếu cơ.

Biểu hiện bệnh tiểu đường ở nữ giới

Phụ nữ mắc bệnh tiểu đường cũng có thể có các triệu chứng như nhiễm trùng đường tiết niệu, nhiễm trùng nấm men và da khô, ngứa.

Dấu hiệu bệnh tiểu đường tuýp 1 là gì?

Các triệu chứng của bệnh tiểu đường tuýp 1 có thể bao gồm:

  • Cực kỳ đói
  • Thường xuyên khát
  • Sụt cân không chủ ý
  • Đi tiểu thường xuyên
  • Mờ mắt
  • Mệt mỏi

Các biểu hiện bệnh cũng có thể dẫn đến thay đổi tâm trạng.

Triệu chứng bệnh tiểu đường tuýp 2 là gì?

  • Thường xuyên thấy đói và khát
  • Đi tiểu nhiều
  • Mờ mắt
  • Mệt mỏi
  • Vết loét chậm lành

Bệnh cũng có thể gây nhiễm trùng định kỳ do nồng độ glucose tăng cao khiến cơ thể khó lành hơn.

Biểu hiện bệnh tiểu đường thai kỳ

Hầu hết phụ nữ mắc bệnh tiểu đường thai kỳ đều không có bất kỳ triệu chứng nào. Bác sĩ thường phát hiện tình trạng khi cho làm xét nghiệm đường huyết thông thường hoặc xét nghiệm dung nạp glucose đường uống. Các xét nghiệm này thường được thực hiện trong khoảng từ tuần thứ 24 đến tuần thứ 28 của thai kỳ.

Trong một số ít trường hợp, một phụ nữ mắc bệnh tiểu đường thai kỳ cũng sẽ bị khát nước hoặc đi tiểu nhiều hơn.

Nguyên nhân gây bệnh tiểu đường là gì?

Insulin
Nguồn: Theconversation.com

Để hiểu rõ về bệnh tiểu đường, trước hết bạn cần biết rõ cách glucose được “xử lý” trong cơ thể.

Insulin hoạt động như thế nào?

Insulin là hormone có ở tuyến tụy – cơ quan nằm dưới dạ dày.

  • Tuyến tụy tiết insulin vào máu
  • Insulin lưu thông, cho phép đường di chuyển đến các tế bào
  • Insulin làm giảm lượng đường trong máu
  • Khi lượng đường huyết giảm thì quá trình sản xuất insulin trong tuyến tụy giảm

Vai trò của glucose (đường)

Glucose cung cấp năng lượng cho các tế bào cấu tạo nên cơ và mô. Glucose trong cơ thể có từ thực phẩm và được sản xuất tại gan.

  • Glucose sẽ được hấp thụ vào máu và di chuyển đến các tế bào với sự trợ giúp của insulin
  • Gan cũng lưu trữ và tạo ra glucose
  • Khi mức glucose trong cơ thể thấp, chẳng hạn do không ăn trong một thời gian, gan sẽ phân giải glucose dự trữ thành glucose để giúp duy trì mức đường huyết bình thường.

Nguyên nhân gây bệnh tiểu đường tuýp 1

Nguyên nhân chính xác gây bệnh tiểu đường tuýp 1 vẫn chưa rõ. Theo các chuyên gia, ở người mắc dạng bệnh này, hệ miễn dịch sẽ tấn công và phá hủy các tế bào sản xuất insulin trong tuyến tụy. Điều này khiến mức insulin trong cơ thể quá thấp hoặc không có.

Lúc này, glucose, thay vì phải đến các tế bào, sẽ tích tụ trong máu và gây ra mức đường huyết cao.

Một số giả thuyết cho rằng các yếu tố di truyền và môi trường có thể gây ra tiểu đường tuýp 1. Tuy nhiên, vẫn chưa có nhiều bằng chứng cho giả thuyết này.

Nguyên nhân gây bệnh tiểu đường tuýp 2

Trong bệnh tiền đái tháo đường và tiểu đường tuýp 2, các tế bào cơ thể trở nên kháng insulin và tuyến tụy không thể sản xuất đủ insulin để chống lại sức đề kháng này. Thay vì di chuyển đến các tế bào, glucose sẽ tích tụ trong máu, dẫn đến mức đường huyết tăng.

Nguyên nhân chính xác gây ra tình trạng này vẫn không rõ. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng yếu tố di truyền và môi trường có thể góp phần gây ra bệnh. Ngoài ra, thừa cân cũng liên quan đến sự xuất hiện tiểu đường tuýp 2, nhưng không phải ai mắc bệnh cũng bị thừa cân.

Nguyên nhân gây bệnh tiểu đường thai kỳ

Trong thời gian mang thai, nhau thai sẽ tiết hormone để duy trì thai kỳ. Những hormone này khiến các tế bào trong cơ thể kháng insulin hơn.

Thông thường, tuyến tụy sẽ sản xuất đủ insulin để vượt qua sức đề kháng này. Tuy nhiên, đôi khi tuyến tụy vẫn không thể sản xuất kịp. Khi điều này xảy ra, lượng glucose đến các tế bào giảm và mức đường huyết tăng lên, dẫn đến tiểu đường thai kỳ.

Nguy cơ mắc bệnh tiểu đường là gì?

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh như:

Bệnh tiểu đường tuýp 1

Trẻ em hoặc thanh thiếu niên có nguy cơ mắc dạng tiểu đường này hơn. Ngoài ra, bạn cũng có khả năng mắc bệnh nếu:

  • Có bố mẹ hoặc anh chị em mắc bệnh tiểu đường
  • Có gene liên quan đến bệnh này

Bệnh tiểu đường tuýp 2

Bạn có nguy cơ mắc tiểu đường tuýp 2 nếu:

  • Thừa cân
  • Trên 45 tuổi
  • Có bố mẹ hoặc anh chị em mắc bệnh tiểu đường
  • Lười vận động
  • Bị tiểu đường thai kỳ
  • Bị tiền đái tháo đường
  • Bị tăng huyết áp, cholesterol cao hoặc triglyceride cao

Tiểu đường thai kỳ

sưng hạch bạch huyết khi mang thai

Nguy cơ mắc bệnh tiểu đường thai kỳ tăng nếu bạn:

  • Thừa cân
  • Trên 25 tuổi
  • Từng bị tiểu đường thai kỳ
  • Có con sinh ra nặng trên 4kg
  • Có tiền sử gia đình mắc bệnh tiểu đường loại 2
  • Có hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)

Các phương pháp giúp chẩn đoán bệnh tiểu đường là gì?

Bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm máu sau đây để giúp chẩn đoán tiền đái tháo đường và bệnh tiểu đường:

  • Xét nghiệm glucose huyết tương lúc đói (FPG) đo lượng đường trong máu sau khi bạn nhịn ăn trong 8 giờ.
  • Xét nghiệm A1C có thể đưa ra phác đồ lượng đường trong máu của bạn trong vòng 3 tháng gần nhất.

Để chẩn đoán bệnh tiểu đường thai kỳ, bác sĩ sẽ kiểm tra lượng đường huyết của bạn trong khoảng từ tuần thứ 24 đến 28 của thai kỳ.

  • Trong xét nghiệm dung nạp glucose, bác sĩ sẽ kiểm tra lượng đường trong máu của bạn một giờ sau khi bạn uống nước đường.
  • Trong xét nghiệm dung nạp glucose 3 giờ, bác sĩ sẽ kiểm tra đường huyết sau khi bạn nhịn ăn qua đêm và được uống nước đường.

Bạn càng sớm được chẩn đoán bệnh tiểu đường thì càng sớm có thể bắt đầu điều trị.

Các phương pháp giúp điều trị bệnh tiểu đường là gì?

“Bệnh tiểu đường có chữa được không” có lẽ là vấn đề mà nhiều người quan tâm. Thực tế, bệnh tiểu đường không thể chữa khỏi. Các phương pháp điều trị chỉ giúp kiểm soát triệu chứng và ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng.

Tùy thuộc vào loại tiểu đường bạn mắc, bác sĩ có thể đưa ra các biện pháp kiểm soát đường huyết, dùng insulin hoặc thuốc trị tiểu đường.

Chế độ ăn uống lành mạnh, duy trì trọng lượng hợp lý và thường xuyên vận động cũng góp phần kiểm soát tiểu đường hợp lý.

Phương pháp điều trị chung cho tất cả bệnh tiểu đường

tập thể dục

  • Ăn uống lành mạnh. Thực tế, không có chế độ riêng dành cho người bị tiểu đường. Bạn sẽ cần tập trung vào chế độ ăn nhiều trái cây, rau, protein nạc và ngũ cốc nguyên hạt. Đây là những thực phẩm giàu dinh dưỡng, chất xơ, ít chất béo và calo. Đồng thời, cắt giảm chất béo bão hòa, carbohydrate tinh chế và đồ ngọt.
  • Hoạt động thể chất. Tập thể dục làm giảm mức đường trong máu bằng cách giúp glucose di chuyển vào các tế bào. Tập thể dục cũng làm tăng khả năng nhạy cảm của bạn với insulin, có nghĩa là cơ thể cần ít insulin hơn để vận chuyển đường đến các tế bào. Bạn nên tập thể dục nhẹ nhàng ít nhất 30 phút mỗi ngày trong tuần.

Các phương pháp điều trị bệnh tiểu đường tuýp 1 và tuýp 2 là gì?

đề kháng insulin cho bệnh tiểu đường là gì

Bệnh tiểu đường tuýp 1

Insulin nhân tạo là phương pháp điều trị chính cho bệnh tiểu đường tuýp 1. Nó thay thế hormone mà cơ thể không thể sản xuất.

Có bốn loại insulin được sử dụng phổ biến nhất, gồm:

  • Insulin tác dụng nhanh bắt đầu hoạt động trong vòng 15 phút và tác dụng kéo dài trong 3 đến 4 giờ.
  • Insulin tác dụng ngắn bắt đầu hoạt động trong vòng 30 phút và kéo dài 6 đến 8 giờ.
  • Insulin tác dụng trung bình bắt đầu hoạt động trong vòng 1-2 giờ và kéo dài 12 đến 18 giờ.
  • Insulin tác dụng dài bắt đầu hoạt động vài giờ sau khi tiêm và kéo dài 24 giờ hoặc lâu hơn.

Bệnh tiểu đường tuýp 2

Chế độ ăn kiêng và tập thể dục có thể giúp một số người quản lý bệnh tiểu đường tuýp 2. Nếu thay đổi lối sống không đủ để giảm lượng đường trong máu, bạn sẽ cần phải uống thuốc.

Một số thuốc có thể giúp giảm mức đường huyết như:

  • Thuốc ức chế alpha-glucosidase
  • Nhóm thuốc Biguanide
  • Nhóm thuốc ức chế men DPP 4
  • Thuốc có tác dụng giống như hormone glucagon
  • Meglitinide
  • Chất ức chế SGLT2
  • Sulfonylureas
  • Thiazolidinedione

Bệnh tiểu đường thai kỳ

Bạn cần phải theo dõi lượng đường trong máu nhiều lần trong ngày khi mang thai. Nếu nó cao, thay đổi chế độ ăn uống và tập thể dục có thể giúp giảm mức đường huyết.

Bệnh tiểu đường có nguy hiểm không?

Lượng đường trong máu cao làm tổn thương các cơ quan và mô trên khắp cơ thể. Lượng đường trong máu càng cao và thời gian mắc bệnh càng lâu, nguy cơ mắc biến chứng càng cao.

Các biến chứng liên quan đến bệnh tiểu đường bao gồm:

Hầu hết phụ nữ bị tiểu đường thai kỳ đều sinh con khỏe mạnh. Tuy nhiên, lượng đường trong máu không được điều trị hoặc không được kiểm soát có thể gây ra vấn đề cho bạn và em bé.

Biến chứng ở trẻ có thể xảy ra do bệnh tiểu đường thai kỳ, bao gồm:

  • Tăng trưởng vượt mức. Glucose dư có thể đi qua nhau thai, kích hoạt tuyến tụy của em bé để tạo thêm insulin. Điều này có thể khiến bé phát triển quá lớn (macrosomia) và mẹ bầu cần phải đẻ mổ.
  • Lượng đường trong máu thấp. Đôi khi trẻ sẽ phát triển lượng đường trong máu thấp (hạ đường huyết) ngay sau khi sinh vì quá trình sản xuất insulin của trẻ cao. Cho trẻ bú và đôi khi tiêm dung dịch glucose tĩnh mạch có thể đưa mức đường trong máu của bé trở lại bình thường.
  • Có nguy cơ mắc tiểu đường tuýp 2. Trẻ sẽ có nguy cơ mắc bệnh béo phì và tiểu đường tuýp 2 sau này cao hơn.
  • Tử vong. Bệnh tiểu đường thai kỳ không được điều trị có thể dẫn đến bé tử vong trước hoặc ngay sau khi sinh.

Các biến chứng ở người mẹ cũng có thể xảy ra do bệnh tiểu đường thai kỳ, bao gồm:

  • Tiền sản giật. Tình trạng này đặc trưng bởi huyết áp cao, protein dư trong nước tiểu, sưng ở chân và bàn chân. Tiền sản giật có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng hoặc thậm chí đe dọa tính mạng cho cả mẹ và bé.
  • Bệnh tiểu đường thai kỳ sau đó. Một khi bạn bị tiểu đường thai kỳ trong một lần mang thai, có nhiều khả năng sẽ mắc bệnh với lần mang thai tiếp theo. Bạn cũng có nhiều khả năng mắc bệnh tiểu đường – điển hình là bệnh tiểu đường tuýp 2 – khi lớn tuổi.

Các cách phòng ngừa bệnh tiểu đường là gì?

ăn uống lành mạnh để tránh nhiễm trùng sơ sinh

Bệnh tiểu đường tuýp 1 không thể ngăn ngừa được. Tuy nhiên, lối sống lành mạnh có thể giúp điều trị và phòng ngừa tiền đái tháo đường, tiểu đường tuýp 2 và tiểu đường thai kỳ:

  • Ăn đồ ăn có lợi cho sức khỏe. Chọn thực phẩm ít chất béo và calo và chất xơ cao hơn. Ăn nhiều trái cây, rau và ngũ cốc.
  • Vận động nhiều hơn.
  • Giảm cân nếu thừa cân.

Tuy nhiên, bạn đừng cố gắng giảm cân trong khi mang thai. Hãy nói chuyện với bác sĩ về việc bạn tăng bao nhiêu cân nặng là khỏe mạnh trong thai kỳ.

Các bài viết của Hello Health Group và Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
happy unhappy"
Nguồn tham khảo

Bài có nhiều người đọc

Giải đáp thắc mắc bệnh tiểu đường ăn mì được không?

Người bệnh tiểu đường có ăn mì được không hay việc tiêu thụ những món ăn như bún, miến, phở liệu có ảnh hưởng đến chỉ số đường huyết?

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Trần Lê Phương Uyên
Chuyên đề sức khỏe, Tiểu đường 22/06/2020 . 4 phút đọc

Đi tìm lời giải cho việc người bệnh tiểu đường có được ăn chuối không

Chuối được ví như “siêu thực phẩm”, khi chín có vị ngọt nên nhiều người lo ngại không biết bệnh nhân tiểu đường có được ăn chuối không.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Minh Phú
Chuyên đề sức khỏe, Tiểu đường 18/06/2020 . 6 phút đọc

[Infographic] Metformin và đái tháo đường type 2: Bạn cần biết những gì?

Metformin là thuốc được sử dụng nhiều cho người bệnh đái tháo đường nhưng một số trường hợp không được sử dụng loại thuốc này.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Trần Lê Phương Uyên
Chuyên đề sức khỏe, Tiểu đường 05/06/2020 . 1 phút đọc

[Infographic] Đái tháo đường và COVID-19, bạn cần biết những gì?

Tiểu đường và COVID-19 có mối liên hệ thế nào với nhau? Bệnh nhân đái tháo đường cần chuẩn bị những gì để bảo đảm sức khỏe trong mùa dịch?

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Trần Lê Phương Uyên
Chuyên đề sức khỏe, Tiểu đường 04/06/2020 . 1 phút đọc

Bạn có thể quan tâm

kiểm soát tiểu đường

Kiểm soát tiểu đường tuýp 2 thông qua quản lý việc tiêu thụ carbohydrate

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Minh Phú
Ngày đăng 29/06/2020 . 5 phút đọc
Bữa sáng cho người tiểu đường

Bữa sáng cho người tiểu đường: Chọn thực phẩm thân thiện với đường huyết

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Trần Lê Phương Uyên
Ngày đăng 25/06/2020 . 3 phút đọc
nhịn ăn để chữa bệnh

Người bị tiểu đường có thể nhịn ăn để chữa bệnh không?

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Lan Quan
Ngày đăng 24/06/2020 . 5 phút đọc
người bệnh tiểu đường uống sữa tươi

Tầm quan trọng của việc uống sữa tươi với người bệnh tiểu đường type 2

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Minh Phú
Ngày đăng 23/06/2020 . 5 phút đọc