Sốt phát ban

Tham vấn y khoa: | Tác giả:

Ngày cập nhật 01/09/2020 . 6 phút đọc
Chia sẻ ngay!

Tìm hiểu chung

Bệnh sốt phát ban là gì?

Bệnh sốt phát ban (roseola) là một bệnh nhiễm trùng nhẹ thường xảy ra ở trẻ em độ tuổi lên 2. Bệnh phổ biến đến mức hầu hết trẻ đều đã từng mắc bệnh ít nhất một lần trong đời. Có nhiều loại sốt phát ban, trong đó phổ biến là 2 loại: ban đỏ và ban đào.

Hai chủng vi rút herpes phổ biến là nguyên nhân sốt phan ban. Ban đầu, trẻ sốt phát ban thường bị sốt trong vài ngày, sau đó mới đến tình trạng phát ban.

Một số trẻ chỉ bị ban đỏ rất nhẹ và không có dấu hiệu rõ ràng của bệnh nhưng những trẻ khác có thể gặp đầy đủ các dấu hiệu và triệu chứng của sốt phát ban.

Tuy vậy, bệnh này thường không nghiêm trọng. Trong trường hợp hiếm, tình trạng sốt quá cao có thể dẫn đến biến chứng. Cách điều trị sốt phát ban gồm nằm nghỉ, truyền dịch và thuốc để hạ sốt. 

Triệu chứng

triệu chứng bệnh sốt phát ban

Những dấu hiệu và triệu chứng của sốt phát ban

Nếu trẻ có tiếp xúc với người bị sốt phát ban và nhiễm virus, triệu chứng bệnh thường không xuất hiện ngay mà phải mất một hoặc hai tuần để hình thành đầy đủ. Dù dễ lây truyền, các dấu hiệu và triệu chứng bệnh thường quá nhẹ và khó có thể dễ dàng nhận thấy. 

Các triệu chứng bệnh sốt phát ban có thể bao gồm:

  • Sốt. Bệnh thường khởi phát bằng một cơn sốt cao đột ngột, thường cao hơn (39,4°C). Một số trẻ cũng có thể bị đau họng, sổ mũi hoặc ho kèm theo hoặc trước khi sốt; sưng hạch bạch huyết ở cổ kèm theo sốt. Cơn sốt kéo dài từ 3-5 ngày.
  • Phát ban. Sau khi hạ sốt, tình trạng phát ban thường xuất hiện nhưng không phải trong mọi trường hợp. Trẻ có thể nổi nhiều nốt hoặc mảng nhỏ màu hồng, phẳng hoặc hơi sần lên, có thể có viền trắng xung quanh các nốt phát ban. Những mảng phát ban thường bắt đầu từ trên ngực, lưng và bụng, sau đó lan ra cổ và cánh tay, có thể tới chân và mặt, kéo dài từ vài giờ đến vài ngày trước khi mờ dần. Tuy nhiên, tình trạng này không gây ngứa hay khó chịu cho trẻ.

Các dấu hiệu trẻ bị sốt phát ban khác có thể kể đến là:

  • Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ hay quấy khóc, mệt mỏi
  • Tiêu chảy nhẹ
  • Giảm cảm giác thèm ăn
  • Sưng mí mắt

Trong các trường hợp sau, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất:

  • Co giật do sốt
  • Sốt cao hơn 39,4°C và không hạ sốt
  • Tình trạng phát ban và sốt kéo dài hơn bảy ngày
  • Tình trạng phát ban không cải thiện sau ba ngày

Nếu hệ miễn dịch yếu và có tiếp xúc với người bị sốt phát ban, bạn cần theo dõi để dự trù khả năng bị nhiễm trùng vì sốt phát ban ở người lớn có sức khoẻ kém có thể nặng hơn so với ở trẻ em.

Nguyên nhân

nguyên nhân sốt phát ban

Nguyên nhân của bệnh sốt phát ban là gì?

Nguyên nhân sốt phát ban phổ biến nhất là do virus herpes 6 ở người. Trong một số trường hợp, bệnh còn do một loại virus herpes khác gây ra là virus herpes 7.

Vậy sốt phát ban có lây không? Cũng như các bệnh do virus khác, chẳng hạn như cảm lạnh thông thường, sốt phát ban sẽ lây từ người này sang người khác khi tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp hoặc nước bọt của người bệnh. Do đó, nếu một trẻ khỏe mạnh dùng chung cốc với trẻ bị sốt phát ban hoàn toàn có thể bị nhiễm virus. Bệnh có thể lây truyền ngay cả khi không có triệu chứng phát ban mà chỉ mới ở giai đoạn sốt.

Không giống như bệnh thủy đậu và các bệnh do virus khác ở trẻ em thường có tốc độ lây lan nhanh chóng, sốt phát ban hiếm khi bùng phát thành dịch trong cộng đồng. Tuy nhiên, cần lưu tâm đến các dấu hiệu sốt phát ban do bệnh có thể xảy ra bất cứ thời điểm nào trong năm.

Các yếu tố nguy cơ

Tỉ lệ mắc sốt phát ban ở trẻ sơ sinh là cao nhất vì hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện để phát triển kháng thể chống lại nhiều loại virus. Khi còn trong bụng mẹ, trẻ nhận được các kháng thể từ mẹ để bảo vệ khỏi các bệnh nhiễm trùng nhưng khả năng miễn dịch này giảm dần theo thời gian. Độ tuổi phổ biến nhất ở các bé bị sốt phát ban là từ 6-15 tháng tuổi.

Chẩn đoán và điều trị

Sốt phát ban ở trẻ, cần chăm sóc tại nhà đúng cách

Những thông tin được cung cấp không thể thay thế cho lời khuyên của các chuyên viên y tế. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ.

Những kỹ thuật y tế giúp chẩn đoán bệnh sốt phát ban

Bệnh có thể khó chẩn đoán vì các dấu hiệu và triệu chứng ban đầu tương tự như các bệnh thông thường khác ở trẻ em. Nếu trẻ bị sốt nhưng không phải do cảm lạnh, nhiễm trùng tai, viêm họng liên cầu hoặc các tình trạng thông thường khác, bác sĩ có thể cho thời gian quan sát chờ xem các vết ban đỏ có xuất hiện hay không. Nếu điều trị sốt tại nhà, bạn cũng nên chú ý đến biểu hiện sốt phát ban này.

Bác sĩ thường xác nhận chẩn đoán bằng vết phát ban hoặc bằng xét nghiệm máu để kiểm tra các kháng thể trong một số trường hợp.

Những phương pháp điều trị bệnh sốt phát ban

Hầu hết trẻ em hồi phục hoàn toàn khỏi ban đỏ trong vòng một tuần sau khi bắt đầu sốt. Với lời khuyên từ bác sĩ, bạn có thể cho trẻ dùng thuốc không kê đơn để hạ sốt, chẳng hạn như acetaminophen, paracetamol hoặc ibuprofen.

Thận trọng khi cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên dùng aspirin. Mặc dù aspirin được phép sử dụng cho trẻ em trên 3 tuổi, trẻ em và thanh thiếu niên đang hồi phục sau bệnh thủy đậu hoặc các triệu chứng giống cúm không nên dùng aspirin. Do aspirin có khả năng gây ra hội chứng Reye, một tình trạng hiếm gặp nhưng có thể đe dọa tính mạng ở các đối tượng này.

Không có phương pháp điều trị cụ thể cho bệnh sốt phát ban. Một số bác sĩ có thể kê toa thuốc kháng virus như ganciclovir để điều trị nhiễm trùng ở những người có khả năng miễn dịch suy yếu. Cần lưu ý thuốc kháng sinh không có hiệu quả trong việc điều trị các bệnh do virus gây ra.

Biến chứng

Sốt phát ban có nguy hiểm hay không?

Các biến chứng từ sốt phát ban rất hiếm. Đại đa số trẻ em và người lớn khỏe mạnh nếu mắc bệnh thì đều hồi phục nhanh chóng và hoàn toàn.

Trong một số trường hợp, bệnh có thể gây ra những biến chứng sau:

  • Co giật. Trong một số trường hợp, sốt phát ban ở trẻ em có thể gây co giật do nhiệt độ cơ thể tăng nhanh. Nếu điều này xảy ra, trẻ có thể bất tỉnh trong thời gian ngắn và giật tay, chân hoặc đầu trong vài giây đến vài phút. Trẻ cũng có thể tạm thời bị mất kiểm soát bàng quang hoặc nhu động ruột. Khi này, người nhà cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất.
  • Người có hệ miễn dịch kém cần cẩn trọng. Đối với đối tượng có hệ miễn dịch bị tổn hại như những người vừa được cấy ghép tủy xương hoặc nội tạng, bệnh này có thể gây nhiều nguy hiểm hơn. Vì có ít khả năng chống lại virus hơn nên người bị suy giảm miễn dịch có xu hướng bị nhiễm trùng nặng hơn, khó chống lại bệnh tật. Biến chứng nghiêm trọng có thể kể đến là viêm phổi hoặc viêm não.

Chăm sóc tại nhà

Trẻ bị sốt phát ban phải làm sao?

Khi giảm sốt, trẻ sẽ sớm cảm thấy khỏe hơn. Tuy vậy, để giảm cảm giác mệt mỏi khó chịu trong giai đoạn sốt, bạn có thể chăm sóc trẻ bị sốt phát ban tại nhà bằng cách:

  • Cho trẻ nghỉ ngơi nhiều. Hãy để trẻ nằm nghỉ trên giường cho đến khi hạ sốt.
  • Cho trẻ uống nhiều nước. Khuyến khích trẻ uống nước lọc, nước cam, chanh, nước súp (nước dùng) trong hoặc dung dịch nước bù điện giải để ngăn ngừa mất nước. 
  • Tắm nước ấm. Tắm hoặc ngâm mình trong nước ấm để thư giãn các cơ bắp đau nhức hoặc dùng khăn mát chườm lên đầu có thể làm dịu cảm giác khó chịu khi bị sốt. Tuy nhiên, tránh dùng nước đá, nước lạnh, quạt hoặc tắm nước lạnh vì có thể khiến trẻ bị ớn lạnh.

Sốt phát ban kiêng gì để nhanh khỏi bệnh?

Cần thực hiện các biện pháp sau:

  • Không để người bệnh ở nơi chật kín, tù túng hay ẩm ướt
  • Không để người bệnh dùng tay gãi lên vùng da phát ban
  • Không đến những nơi công cộng, đông người
  • Không để người bệnh tiếp xúc với các loại nước tẩy rửa, sữa tắm, môi trường ô nhiễm từ khói bụi, hóa chất, lông thú nuôi trong nhà để bệnh không có cơ hội tiến triển nặng
  • Không mặc quần áo bó sát người, chất liệu vải dễ gây kích ứng da
  • Không ăn trứng, thực phẩm khó tiêu, nước lạnh, nước đá và kem

Phòng ngừa

Những biện pháp giúp phòng ngừa bệnh sốt phát ban

Vì không có vắc-xin phòng ngừa nên cách tốt nhất bạn có thể làm để ngăn ngừa sự lây truyền virus là tránh để trẻ tiếp xúc với những trẻ bị sốt phát ban khác. Nếu bé bị sốt phát ban, hãy giữ trẻ ở nhà và không để người khác tiếp xúc gần cho đến khi hết bệnh.

Hầu hết mọi người đều có kháng thể đối với loại bệnh này sau 1 lần nhiễm bệnh ở tuổi đi học, giúp họ miễn nhiễm với virus vè sau. Mặc dù vậy, nếu một thành viên trong gia đình mắc bệnh, hãy đảm bảo rằng tất cả các thành viên trong gia đình đều rửa tay thường xuyên để ngăn ngừa virus lây truyền cho bất kỳ ai chưa được miễn dịch.

Người trưởng thành nếu chưa từng mắc bệnh này khi còn nhỏ nên chưa có kháng thể, do đó vẫn có khả năng nhiễm bệnh. Tuy vậy, bệnh có xu hướng nhẹ hơn ở người lớn khỏe mạnh nhưng cần lưu ý người lớn bị nhiễm vẫn có thể truyền virus cho trẻ em.

Các bài viết của Hello Health Group và Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
happy unhappy

Bài có nhiều người đọc

Sốc nhiễm trùng

Sốc nhiễm trùng là tình trạng y tế nghiêm trọng xảy ra khi tình trạng nhiễm trùng trong cơ thể dẫn đến huyết áp hạ thấp đến mức nguy hiểm.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Tố Quyên
Bệnh A-Z, Sức khỏe 09/03/2020 . 5 phút đọc

COVID-19 do virus SARS-CoV-2 gây ra

COVID-19 là tên gọi chính thức cho bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng virus corona mới SARS-CoV-2 gây ra theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngọc Anh
Coronavirus, COVID-19 29/02/2020 . 7 phút đọc

Hồng ban di chuyển hoại tử

Hồng ban di chuyển hoại tử là một tình trạng phát ban đặc trưng thường xuất hiện trong hội chứng glucagonoma (u tế bào alpha tiểu đảo tụy).

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngọc Anh
Bệnh A-Z, Sức khỏe 26/02/2020 . 3 phút đọc

Hội chứng phổi do virus Hanta

Hội chứng phổi do virus Hanta là một bệnh truyền nhiễm đặc trưng bởi các triệu chứng giống như cúm và có thể đe dọa tính mạng.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Tố Quyên
Bệnh A-Z, Sức khỏe 23/02/2020 . 4 phút đọc

Bạn có thể quan tâm

trẻ bị đau tức ngực

Trẻ nhỏ bị đau tức ngực: Mẹ cần biết những gì?

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Minh Phú
Ngày đăng 11/06/2020 . 9 phút đọc
Coldacmin

Coldacmin

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngà Trương
Ngày đăng 27/05/2020 . 6 phút đọc
truyền máu

Truyền máu

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Tố Quyên
Ngày đăng 28/03/2020 . 4 phút đọc
Hội chứng sweet

Hội chứng Sweet

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngà Trương
Ngày đăng 25/03/2020 . 4 phút đọc