Viêm tai giữa ở trẻ: Những điều cần biết

Tác giả: Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh

Viêm tai giữa là bệnh mà trẻ nhỏ thường mắc phải. Nó không được xếp vào loại bệnh hiểm nghèo nhưng nếu không cẩn trọng thì có thể dẫn đến nhiều hậu quả đáng tiếc về sau. Các bậc phụ huynh thường rất lo lắng khi con em của họ mắc chứng bệnh này. Hello Bacsi sẽ cùng bạn tìm hiểu những thông tin cần biết về bệnh viêm tai giữa ở trẻ em.

Viêm tai giữa là gì?

Viêm tai giữa là tình trạng nhiễm trùng tai xảy ra khi virus hoặc vi khuẩn xâm nhập vào tai giữa (khoảng trống phía sau màng nhĩ). Khi trẻ bị nhiễm trùng tai, tai giữa sẽ đầy mủ (dịch nhiễm trùng). Mủ đẩy vào màng nhĩ, có thể rất đau.

Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh viêm tai giữa là gì?

Đau tai là dấu hiệu chính của viêm tai giữa. Ở trẻ em cũng có thể gặp các triệu chứng:

  • Bị sốt
  • Khó ăn, uống hoặc khó ngủ. Khi nhai, mút hay nằm xuống cũng có thể gây ra thay đổi áp lực ở tai giữa gây đau.

Trẻ lớn có thể kêu than là chúng bị đau tai, nhưng một đứa trẻ nhỏ hơn thường chỉ biết ngoáy tai hoặc quấy khóc nhiều hơn thường ngày.

Dịch mủ tích tụ quá nhiều sẽ tạo áp lực lên màng nhĩ. Nếu áp lực này quá cao trong một số trường hợp sẽ gây thủng màng nhĩ và dịch mủ sẽ thoát ra ngoài lỗ tai. Đây là một nguyên nhân phổ biến gây thủng màng nhĩ ở trẻ em. Một đứa trẻ bị thủng màng nhĩ có thể cảm thấy chóng mặt hoặc buồn nôn, nghe thấy tiếng chuông hay âm thanh ù ù bên trong tai.

Bạn có thể tìm hiểu thêm:

Thủng màng nhĩ ở trẻ em có phải là điều đáng lo?

Thủng màng nhĩ là tình trạng gì?

Bệnh viêm tai giữa diễn ra như thế nào?

Viêm tai giữa thường xảy ra do sưng ở một hoặc cả hai ống eustachian (nối tai giữa với mặt sau của cổ họng). Các ống này dẫn chất nhầy chảy từ tai giữa vào cổ họng.

Cảm lạnh, nhiễm trùng cổ họng, trào ngược axit hoặc dị ứng có thể làm cho ống eustachian sưng lên chặn mất đường thoát của chất nhầy. Lượng chất nhầy bị ứ đọng này sau đó trở thành môi trường để virus hoặc vi khuẩn phát triển, tạo ra dịch mủ tích tụ ở tai giữa.

Khi bác sĩ đề cập đến nhiễm trùng tai, thường thì ý họ là viêm tai giữa chứ không phải là chứng viêm tai ngoài thường gặp ở người hay bơi lội. Viêm tai giữa có tràn dịch là khi chất lỏng không bị nhiễm trùng tích tụ trong tai. Nó có thể không gây ra triệu chứng nhưng ở một số trẻ thì chất lỏng tạo ra cảm giác đầy ứ trong tai hoặc lùng bùng lỗ tai.

Tại sao trẻ em bị viêm tai giữa?

Trẻ em (đặc biệt là trong 2 đến 4 năm đầu đời) bị viêm tai giữa nhiều hơn người lớn vì nhiều lý do:

  • Các ống eustachian của trẻ ngắn hơn và nằm ngang nên dễ dàng cho phép vi khuẩn và vi rút len lỏi vào tai giữa. Các ống cũng hẹp hơn, do đó càng dễ bị tắc.
  • Các adenoids (các cấu trúc giống như tuyến ở phía sau cổ họng) ở trẻ em lớn hơn và có thể cản trở việc mở các ống eustachian.
  • Những yếu tố khác làm tăng nguy cơ bị viêm tai giữa ở trẻ bao gồm hút thuốc thụ động, việc bú bình và ở cùng những trẻ khác trong các khu chăm sóc trẻ tập trung đông đúc. Viêm tai giữa thường gặp ở bé trai hơn bé gái.

Vào mùa đông, khi nhiều người bị nhiễm trùng đường hô hấp trên hoặc cảm lạnh thì các chứng nhiễm trùng cũng trở nên phổ biến. Về bản chất, viêm tai giữa không phải là bệnh truyền nhiễm, nhưng các bệnh truyền nhiễm như chứng cảm lạnh nêu trên có thể dẫn đến viêm tai giữa. Vậy nên cũng không có gì lạ khi ta quan sát được các triệu chứng của bệnh cảm lạnh như chảy nước mũi, nghẹt mũi hoặc ho ở một đứa trẻ bị viêm tai giữa.

Bệnh viêm tai giữa kéo dài bao lâu?

Viêm tai giữa thường tự hết trong vòng 2 đến 3 ngày, thậm chí không cần điều trị cụ thể.

Trong một số trường hợp, tình trạng viêm/nhiễm trùng có thể kéo dài ngày (dịch lỏng tích tụ trong tai giữa khoảng 6 tuần hoặc lâu hơn), kể cả sau khi điều trị bằng kháng sinh.

Viêm tai giữa được chẩn đoán như thế nào?

Các bác sĩ sẽ làm một bài kiểm tra thể chất và kiểm tra tai. Họ dùng một ống soi tai và một dụng cụ nhỏ tương tự như đèn pin để xem màng nhĩ.

Viêm tai giữa được điều trị như thế nào?

Để điều trị viêm tai giữa, cần cân nhắc nhiều điều như sau:

  • Loại và mức độ nghiêm trọng của bệnh
  • Trẻ có bị viêm tai giữa thường xuyên không?
  • Tình trạng nhiễm trùng đã kéo dài bao lâu?
  • Tuổi của trẻ và các yếu tố rủi ro
  • Viêm tai giữa có ảnh hưởng đến thính giác không?
  • Các loại viêm tai ảnh hưởng đến những lựa chọn điều trị. Không phải tất cả trường hợp đều phải được điều trị bằng kháng sinh. Vì hầu hết các bệnh nhiễm trùng tai có thể tự khỏi nên nhiều bác sĩ thực hiện phương pháp “Chờ đợi”. Bác sĩ sẽ cho trẻ uống thuốc giảm đau trong vài ngày để theo dõi và chờ tình trạng nhiễm trùng thuyên giảm chứ chưa cần thiết phải kê thuốc kháng sinh ngay từ đầu.Viêm tai giữa

Thuốc kháng sinh không được kê toa thường xuyên vì chúng:

  • Sẽ không giúp trị được nhiễm trùng do virus
  • Sẽ không khai thông được dịch tắc trong tai giữa
  • Có thể gây ra tác dụng phụ
  • Thường không giảm đau trong 24 giờ đầu và chỉ có tác dụng tối thiểu sau đó
  • Ngoài ra, lạm dụng kháng sinh có thể dẫn đến vi khuẩn kháng kháng sinh (lờn thuốc), khó điều trị hơn nhiều.

Nếu dùng kháng sinh, bác sĩ thường sẽ theo khuyến nghị, kê toa 10 ngày thuốc. Trẻ em từ 6 tuổi trở lên nếu không bị nhiễm trùng nặng có thể được kê toa 5 đến 7 ngày thuốc.

Một số trẻ có thể cần phẫu thuật ống tai (chẳng hạn như những trẻ bị nhiễm trùng tái phát, những trẻ bị mất thính lực kéo dài hoặc chậm nói…). Bác sĩ tai mũi họng sẽ phẫu thuật chèn ống (được gọi là ống thông khí quản) để cho chất lỏng chảy ra từ tai giữa. Điều này giúp cân bằng áp lực trong tai.

Khi nào cần phải dùng kháng sinh?

Thuốc kháng sinh có thể là phương pháp điều trị phù hợp cho những trẻ bị nhiễm trùng tai nhiều. Bác sĩ sẽ kê toa thuốc kháng sinh dùng hàng ngày để giúp ngăn ngừa tình trạng nhiễm trùng về sau. Trẻ nhỏ hơn hoặc những người mắc bệnh nặng hơn có thể cần dùng kháng sinh ngay từ đầu.

Phương pháp “Chờ đợi” không áp dụng cho trẻ em có một số vấn đề sức khỏe như hở vòm miệng, các vấn đề về di truyền như hội chứng Down hoặc các bệnh khác như rối loạn hệ thống miễn dịch.

Bạn có thể tìm hiểu thêm: Các câu hỏi thường gặp khi dùng kháng sinh cho trẻ em

Làm thế nào giúp trẻ cảm thấy đỡ hơn?

Dù có điều trị bằng kháng sinh hay không thì dùng acetaminophen hoặc ibuprofen để giảm đau và hạ sốt khi cần thiết cũng giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn. Bác sĩ cũng có thể khuyên bạn nên sử dụng thuốc nhỏ tai để giảm đau, miễn là màng nhĩ không bị thủng.

Viêm tai giữa có ảnh hưởng đến thính giác?

Chất lỏng tích tụ trong tai giữa ngăn chặn đường truyền của âm thanh và dẫn đến các vấn đề thính giác tạm thời. Trẻ có thể:

  • Không đáp ứng với âm thanh nhỏ
  • Cần mở âm lượng tivi hoặc radio lớn hơn
  • Nói lớn giọng hơn
  • Có vẻ không tập trung hay không tích cực ở trường
  • Ở những trẻ bị viêm tai giữa có tràn dịch, dịch phía sau màng nhĩ có thể chặn âm thanh, gây mất thính lực tạm thời, nhưng tình trạng này không biểu hiện rõ rệt lắm.

Một đứa trẻ bị thủng màng nhĩ có thể nghe thấy âm thanh như tiếng chuông reo, tiếng vo ve hoặc bị ù bên trong tai và không nghe rõ như bình thường.

Làm sao phòng ngừa viêm tai giữa?

 Một số cách sau có thể phòng ngừa viêm tai giữa:

  • Cho trẻ bú mẹ ít nhất 6 tháng để ngăn ngừa sự phát triển từ sớm của các bệnh nhiễm trùng tai, đặc biệt là viêm tai giữa. Nếu em bé bú bình, hãy bế em bé nghiêng một góc thay vì đặt bé nằm hẳn xuống với bình.
  • Không để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá vì như vậy sẽ làm tăng diện tích và mức độ nghiêm trọng của viêm tai giữa.
  • Cha mẹ (cũng như những người tiếp xúc với trẻ) và trẻ em nên thường xuyên rửa tay sạch. Đây là một trong những cách quan trọng nhất để ngăn chặn sự lây lan của vi trùng gây cảm lạnh, kéo theo chứng viêm tai giữa.
  • Cập nhật lịch tiêm chủng cho trẻ và thực hiện tiêm chủng định kỳ vì một số vắc-xin sẽ giúp ngăn ngừa viêm tai giữa.

Khi nào nên gọi bác sĩ?

Trong một số ít trường hợp, chứng viêm tai giữa không khỏi hay tái đi tái lại và ngày một trở nên nghiêm trọng dẫn tới các biến chứng. Vì vậy, khi trẻ bị đau tai hoặc có cảm giác đầy ứ bên trong tai, nhất là khi kèm theo cả triệu chứng sốt và tình trạng vẫn không thuyên giảm sau vài ngày thì nên đi gặp bác sĩ.

Bên cạnh đó, có những yếu tố khác cũng gây đau tai, chẳng hạn như mọc răng, dị vật trong tai hoặc ráy tai cứng. Bác sĩ sẽ thực hiện nhiều phương pháp với mục đích tìm ra nguyên nhân gây khó chịu và điều trị cho con bạn.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Ngày đăng: Tháng Năm 13, 2019 | Lần cập nhật cuối: Tháng Mười Một 15, 2019

Bài có nhiều người đọc