Bất đồng nhóm máu Rh (yếu tố Rh không tương thích) có nguy hiểm cho thai nhi không?

Tác giả

Ngày cập nhật 19/11/2019 . 5 phút đọc
Chia sẻ ngay!

Bất đồng nhóm máu Rh hay yếu tố Rh không tương thích là tình trạng cần được quan tâm chú ý bởi sẽ ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe của cả mẹ lẫn con.

Bất đồng nhóm máu Rh (yếu tố Rh không tương thích) thường không có triệu chứng ở phụ nữ mang thai, nhưng đây là một tình trạng nghiêm trọng đối với thai nhi nếu không được điều trị. Bằng việc tìm hiểu những thông tin thiết yếu xoay quanh bất đồng nhóm máu Rh, mẹ bầu sẽ biết được mình nên làm gì để có được một thai kỳ an toàn.

Yếu tố Rh không tương thích (bất đồng nhóm máu Rh) là gì?

Không tương thích yếu tố Rh là tình trạng cơ thể người mẹ và thai nhi có các yếu tố protein Rhesus (Rh) khác nhau. Điều này xảy ra khi người mẹ có yếu tố Rh âm tính (Rh–) nhưng em bé lại sở hữu Rh dương tính (Rh+). Yếu tố Rh là một loại protein đặc hiệu được tìm thấy trên bề mặt các tế bào hồng cầu.

Giống như nhóm máu, bạn sẽ thừa hưởng loại yếu tố Rh từ bố mẹ mình. Hầu hết mọi người đều có nhóm máu Rh dương tính (yếu tố Rh+) nhưng một tỷ lệ nhỏ mang nhóm máu Rh âm tính (yếu tố Rh-). Điều này có nghĩa là họ thiếu protein Rh.

Ảnh hưởng của yếu tố Rh đến thai kỳ

Biểu tượng dương tính (+) hoặc âm tính (–) được ghi chú phía sau nhóm máu sẽ cho biết yếu tố Rh của bạn, chẳng hạn như nhóm máu AB+, nhóm máu O–.

Nhóm máu Rh (yếu tố Rh) không ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của bạn. Tuy nhiên, vấn đề trên sẽ trở nên quan trọng trong lúc mang thai. Nếu mẹ bầu có Rh– và em bé có Rh+ sẽ dẫn đến tình trạng cơ thể thai phụ sẽ mặc định thai nhi là dị vật cần được loại trừ.

Điều này có nghĩa là nếu các tế bào máu từ thai nhi đi qua dòng máu của cơ thể mẹ trong quá trình mang thai, chuyển dạ và sinh nở thì hệ thống miễn dịch từ mẹ bầu sẽ tạo ra các kháng thể chống lại các tế bào hồng cầu của em bé.

Kháng thể là một phần của hệ thống miễn dịch trong cơ thể, có nhiệm vụ phá hủy những dị vật. Nếu nhóm máu của bạn có yếu tố Rh âm tính, bạn sẽ khá nhạy cảm với các nhóm máu dương tính khi cơ thể tạo ra các kháng thể.

Ngoài ra, cơ thể của mẹ bầu cũng có thể gửi các kháng thể qua nhau thai để tấn công các tế bào hồng cầu của thai nhi. Nhau thai là cơ quan kết nối mẹ bầu và em bé.

Dấu hiệu bất đồng nhóm máu Rh (yếu tố Rh không tương thích)

bất đồng nhóm máu Rh

Các triệu chứng bất đồng nhóm máu Rh (không tương thích Rh) ở thai nhi có thể có diễn biến từ nhẹ đến đe dọa tính mạng. Khi các kháng thể ở người mẹ tấn công các tế bào hồng cầu của con, nhiều nguy cơ bé sẽ mắc bệnh tan máu. Đây là tình trạng nghiêm trọng cần đến sự quan tâm đặc biệt về mặt y khoa.

Nếu tế bào hồng cầu khỏe mạnh bị phá hủy, bilirubin sẽ tích tụ trong máu. Bilirubin là một chất hóa học được tạo ra từ sự phá vỡ các tế bào hồng cầu. Việc có quá nhiều bilirubin trở thành dấu hiệu cho thấy gan, bộ phận chịu trách nhiệm xử lý các tế bào máu cũ, đang gặp vấn đề.

Em bé có thể biểu hiện một hoặc nhiều triệu chứng sau đây nếu nồng độ bilirubin trong cơ thể tăng cao sau khi sinh:

  • Vàng da
  • Hôn mê
  • Giảm trương lực cơ

Những triệu chứng này sẽ giảm dần sau khi trẻ sơ sinh hoàn thành quá trình điều trị cho tình trạng bất đồng nhóm máu Rh (không tương thích yếu tố Rh).

Ai có nguy cơ mắc phải?

Bất kỳ phụ nữ nào có nhóm máu Rh âm tính và mang thai với người sở hữu nhóm máu Rh dương tính hoặc mang tình trạng nhóm máu Rh không xác định đều có nguy cơ bất đồng nhóm máu Rh (không tương thích yếu tố Rh). Tuy nhiên, với tỷ lệ những người có nhóm Rh âm tính thấp như hiện nay, điều này không xảy ra thường xuyên.

Theo Stanford Blood Center, tỷ lệ các nhóm máu bị phá vỡ như sau:

Nhóm máu Tỷ lệ bị phá vỡ
O+ 37.4%
O- 6.6%
A+ 35.7%
A- 6.3%
B+ 8.5%
B- 1.5%
AB+ 3.4%
AB- 0.6%

Cần có thời gian để phát triển kháng thể, nên thai con so (con đầu lòng) thường không bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, người có Rh âm (-) có thể đã tạo kháng thể từ lần bỏ thai hoặc bị hư thai trước đó, nên đứa con sau đó có thể bị tình trạng bất đồng nhóm máu.

Một người mẹ có thể tiếp xúc với nhóm máu Rh dương trong các thủ thuật chẩn đoán trước sinh, như chọc ối. Trong xét nghiệm này, bác sĩ sử dụng kim rút dịch ối từ thai để làm xét nghiệm tìm những bất thường.

Chẩn đoán bất đồng nhóm máu Rh (không tương thích yếu tố Rh)

bất đồng nhóm máu Rh

Xét nghiệm máu nhằm xác định tình trạng Rh của bạn có thể sẽ được thực hiện trong lần khám thai đầu tiên.

Nếu kết quả là nhóm máu Rh âm tính (Rh-) thì chồng của bạn cũng có thể nhận được đề nghị kiểm tra yếu tố này. Khi các chỉ số cho thấy chồng bạn mang nhóm máu Rh âm tính thì sẽ không có gì phải lo lắng. Trong trường hợp ngược lại, nếu người bố có nhóm máu Rh dương tính và người mẹ lại mang nhóm máu Rh âm tính, bác sĩ sẽ tìm kiếm các dấu hiệu bất đồng nhóm máu Rh (không tương thích yếu tố Rh) sau đây:

  • Xét nghiệm dương tính gián tiếp Coombs là dấu hiệu của không tương thích yếu tố Rh: Xét nghiệm này sử dụng mẫu máu nhằm tìm kiếm sự hiện diện của các kháng thể phá hủy tế bào trong huyết tương ở máu.
  • Nồng độ bilirubin trong máu trẻ sơ sinh: Chỉ số nồng độ này cao hơn bình thường là dấu hiệu của bất đồng nhóm máu Rh. Đối với một em bé sinh đủ tháng, nồng độ bilirubin nên dưới 6.0 miligam mỗi decilit trong 24 giờ đầu tiên sau khi chào đời.
  • Dấu hiệu phá hủy hồng cầu trong máu trẻ sơ sinh: Đây cũng là một dấu hiệu chỉ ra nguy cơ thấy bất đồng yếu tố Rh. Điều này có thể được xác định bởi hình dạng và cấu trúc của các tế bào hồng cầu thông qua hình thức lấy máu rồi kiểm tra dưới kính hiển vi.

Phương pháp chữa trị bất đồng nhóm máu Rh (không tương thích yếu tố Rh)

Quá trình điều trị sẽ tập trung vào việc ngăn chặn những ảnh hưởng của yếu tố không tương thích. Trong trường hợp nhẹ, em bé có thể được điều trị sau khi sinh bằng cách:

  • Truyền máu
  • Truyền chất điện giải
  • Quang trị liệu.

Quang trị liệu là hình thức dùng đèn huỳnh quang chiếu lên cơ thể em bé để giúp làm giảm lượng bilirubin trong máu.

Các thủ thuật y tế này có thể cần thực hiện lặp đi lặp lại cho đến khi các kháng thể Rh âm tính và lượng bilirubin dư thừa đã được loại bỏ khỏi máu của trẻ sơ sinh, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Nếu bạn mang thai và bác sĩ xác định rằng bạn đã phát triển kháng thể chống lại em bé, thai kỳ của bạn sẽ được theo dõi chặt chẽ. Nếu xét nghiệm cho thấy bạn chưa tạo kháng thể nhóm máu Rh, bạn sẽ được tiêm globulin miễn dịch (RhIg) để phòng ngừa bất đồng nhóm máu. Lịch tiêm sẽ diễn ra vào gần cuối thai kỳ.

Biến chứng có thể gặp phải của tình trạng Rh không tương thích

Trong một vài trường hợp, nếu ảnh hưởng của tình trạng bất đồng yếu tố Rh không được ngăn chặn, các biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra bao gồm:

  • Co giật
  • Suy tim
  • Thiếu máu
  • Vàng da nhân não
  • Cơ thể sưng phồng
  • Gặp vấn đề với chức năng tinh thần, chuyển động, thính giác và kỹ năng nói.

Bất đồng nhóm máu Rh có thể ngăn chặn được không?

Tình trạng này có thể phòng ngừa được. Nếu bạn đang mang thai và sở hữu yếu tố Rh âm, hãy thông báo cho bác sĩ để có kế hoạch chăm sóc sức khỏe tốt nhất. Trong trường hợp nhóm máu của người bố là Rh dương tính hoặc không rõ, việc thực hiện điều trị dự phòng bằng globulin miễn dịch sẽ ngăn ngừa những ảnh hưởng nghiêm trọng.

Các bài viết của Hello Health Group và Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
happy unhappy"
Nguồn tham khảo

Chuyên gia y khoa Huỳnh Kim Dung

Điểm mặt các loại thuốc tăng chất lượng tinh trùng cho phái mạnh

Để cải thiện khả năng thụ thai, ngoài lựa chọn lối sống lành mạnh, phái mạnh còn có thể tìm đến các loại thuốc tăng chất lượng tinh trùng.

Tác giả Huỳnh Kim Dung
thuốc tăng chất lượng tinh trùng

Dây rốn bám màng: Biến chứng thai kỳ không nên xem nhẹ

Dây rốn bám màng là tình trạng bất thường về dây rốn khá hiếm gặp và cần được theo dõi sát sao trong suốt thai kỳ để bảo đảm an toàn cho bạn.

Tác giả Huỳnh Kim Dung
dây rốn bám màng

Hiện tượng có kinh khi mang thai: Điều này có thể xảy ra?

Liệu việc có kinh khi mang thai có thể xảy ra không hay hiện tượng xuất huyết âm đạo khi mang thai này là do nhiều yếu tố khác đứng sau?

Tác giả Huỳnh Kim Dung
có kinh khi mang thai
Mang thai, Thai kỳ 29/07/2020

Bài có nhiều người đọc

Tất tần tật về bà bầu nhiễm virus herpes khi mang thai

Bà bầu nhiễm virus herpes (mụn rộp sinh dục) không những gây khó chịu mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi nếu không điều trị.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Trần Lê Phương Uyên
Chăm sóc mẹ bầu, Mang thai 19/06/2020 . 4 phút đọc

Bà bầu bị chuột rút bắp chân, biết cách trị sẽ đỡ

Bà bầu bị chuột rút bắp chân vào ban đêm có thể giật mình khi đang ngủ với cảm giác đau đớn tê tái. Nguyên nhân và cách trị chứng này là gì?

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Thảo Viên
Chăm sóc mẹ bầu, Mang thai 06/06/2020 . 6 phút đọc

Siêu âm thai 12 tuần: Mẹ bầu sẽ biết được những gì?

Siêu âm thai tuần 12 hoặc siêu âm tam cá nguyệt thứ nhất là thời điểm quan trọng bởi sẽ giúp mẹ bầu phát hiện được vấn đề bất thường.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Trần Lê Phương Uyên
Mang thai, Tam cá nguyệt 3, Thai kỳ 04/06/2020 . 4 phút đọc

Các loại nhóm máu và những vấn đề liên quan

Nhóm máu của mỗi người được quy định bởi các thành phần trong máu và di truyền từ bố mẹ. Việc xác định các loại nhóm máu có ý nghĩa quan trọng.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Đài Trương
Chuyên đề sức khỏe, Thiếu máu 29/05/2020 . 4 phút đọc