home

Chúng tôi có thể cải thiện như thế nào?

close
chevron
Bài viết này có những thông tin sai lệch hoặc chưa chính xác
chevron

Hãy cho chúng tôi biết thông tin nào chưa chính xác.

wanring-icon
Bạn không cần điền thông tin này nếu không thấy thoải mái. Nhấn Gửi ý kiến ở dưới đây để tiếp tục đọc.
chevron
Bài viết này không cung cấp đủ thông tin
chevron

Hãy cho chúng tôi biết bài viết đang thiếu điều gì.

wanring-icon
Bạn không cần điền thông tin này nếu không thấy thoải mái. Nhấn Gửi ý kiến ở dưới đây để tiếp tục đọc.
chevron
Tôi có câu hỏi.
chevron

Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu có góp ý, vui lòng chia sẻ ở khung phía dưới!

wanring-icon
Nếu bạn gặp nguy hiểm hoặc cần cấp cứu, bạn phải gọi ngay cho các dịch vụ cấp cứu gần bạn, hoặc

Đau thần kinh tọa

Tìm hiểu chung|Triệu chứng thường gặp|Nguyên nhân gây bệnh|Chẩn đoán và điều trị|Phòng ngừa
Đau thần kinh tọa

Dây thần kinh tọa bắt đầu từ cuối cột sống, chạy qua hông và mông sau đó phân nhánh ở mỗi bên chân, đi đến tận các ngón chân. Đây là dây thần kinh dài nhất và là một trong những dây thần kinh quan trọng trong cơ thể. Khi dây thần kinh này bị tổn thương sẽ dẫn đến một loạt triệu chứng đau, khó chịu ở mông và lan xuống chân được gọi chung là đau thần kinh tọa.

Vậy đau thần kinh tọa là gì? Đâu là các dấu hiệu và triệu chứng liên quan? Làm sao để điều trị và phòng ngừa tình trạng này? Mời bạn hãy cùng Hello Bacsi tìm hiểu qua bài viết sau đây nhé!

Tìm hiểu chung

Bệnh đau thần kinh tọa là gì?

Đau thần kinh tọa là thuật ngữ mô tả tình trạng đau lan tỏa dọc theo đường đi của dây thần kinh tọa, từ phía thắt lưng qua hông, mông và xuống mỗi bên chân. Thông thường, tình trạng này chỉ ảnh hưởng đến một bên cơ thể.

Cơn đau thần kinh tọa thường do thoát vị đĩa đệm gây ra. Khi đó, các đốt sống hoặc ống sống bị hẹp gây chèn ép một phần của dây thần kinh tọa, từ đó gây ra tình trạng viêm, đau và tê dọc xuống bên chân có dây thần kinh bị ảnh hưởng.

Mặc dù cơn đau này có thể gây khó chịu, đau đớn nhiều nhưng trong hầu hết các trường hợp, bệnh có xu hướng tự thuyên giảm trong vòng vài tuần nhờ vào các phương pháp điều trị không phẫu thuật. Những người bị đau thần kinh tọa nghiêm trọng khiến cho chân yếu đi đáng kể hoặc tạo ra những thay đổi ở ruột/bàng quang có thể cần phải phẫu thuật.

Triệu chứng thường gặp

Dấu hiệu và triệu chứng đau thần kinh tọa là gì?

Người bệnh mô tả cơn đau dây thần kinh tọa theo nhiều kiểu khác nhau, tùy vào nguyên nhân gây ra nó. Một vài người cho biết họ cảm thấy đau nhói, đau như bị đâm hoặc đau dữ dội. Một số khác thì mô tả cơn đau giống như điện giật, có cảm giác nóng rát hay châm chích.

triệu chứng đau thần kinh tọa là gì

Tuy nhiên, triệu chứng điển hình của tình trạng này là cơn đau bắt đầu từ dưới thắt lưng rồi lan xuống mông, đi dọc xuống mặt sau chân. Người bệnh có thể cảm thấy khó chịu ở bất kỳ vị trí nào mà dây thần kinh tọa đi qua. Thông thường, tình trạng này chỉ xảy ra ở một bên cơ thể. Thực tế, vẫn có trường hợp cơn đau thần kinh tọa xuất hiện ở cả hai bên chân, tùy thuộc vào vị trí dây thần kinh bị chèn ép trong cột sống.

Một số người còn gặp phải các biểu hiện đau thần kinh tọa khác như:

  • Tê, ngứa ran hoặc yếu cơ ở chân/bàn chân
  • Đau nặng hơn khi di chuyển, ngồi hoặc đứng trong thời gian dài
  • Mất khả năng chuyển động
  • Mất khả năng kiểm soát ruột và bàng quang (hội chứng chùm đuôi ngựa)

Khi nào bạn nên đến gặp bác sĩ?

Trường hợp nhẹ, cơn đau thần kinh tọa có thể tự hết sau một khoảng thời gian. Tuy nhiên, nếu bạn thấy các triệu chứng dưới đây không thuyên giảm sau khi đã áp dụng các biện pháp tự chăm sóc hoặc cơn đau kéo dài hơn 1 tuần, tăng dần mức độ nghiêm trọng, hãy đến cơ sở y tế gần nhất ngay:

  • Cơn đau xảy ra đột ngột, dữ dội ở lưng hoặc chân, gây tê và yếu cơ ở chân
  • Bị đau sau một chấn thương nặng, chẳng hạn như tai nạn giao thông
  • Gặp khó khăn trong việc kiểm soát ruột hay bàng quang

Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân gây đau thần kinh tọa là gì?

Tình trạng này xảy ra khi dây thần kinh tọa bị chèn ép, thường là do thoát vị đĩa đệm ở cột sống hay sự phát triển quá mức của các gai xương trên đốt sống. Một số ít trường hợp, dây thần kinh này có thể bị chèn ép bởi một khối u hoặc bị tổn thương do một bệnh lý khác như bệnh đái tháo đường.

Các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng bị đau thần kinh tọa gồm:

  • Độ tuổi. Những thay đổi trong cột sống theo thời gian, chẳng hạn như thoát vị đĩa đệm và gai cột sống thường gặp ở người cao tuổi. Đó đều là các nguyên nhân chính gây ra đau dây thần kinh tọa.
  • Béo phì. Những người có cân nặng vượt quá mức bình thường sẽ làm tăng áp lực đè lên cột sống. Điều đó có thể gây ảnh hưởng đến dây thần kinh tọa.
  • Nghề nghiệp. Một số công việc khiến bạn phải xoay lưng nhiều, mang vác nặng trên vai hay lái xe đường dài cũng có thể là nguyên nhân gây đau thần kinh tọa. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng rõ ràng cho mối liên hệ này.
  • Ngồi trong thời gian dài. Những người ngồi nhiều, ít vận động sẽ có nhiều khả năng bị đau thần kinh tọa hơn so với những người năng động.
  • Bệnh đái tháo đường. Căn bệnh này liên quan đến cách cơ thể sử dụng đường trong máu, từ đó làm tăng nguy cơ gây tổn thương thần kinh.

Chẩn đoán và điều trị

Những thông tin được cung cấp không thể thay thế cho lời khuyên của các chuyên viên y tế. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ.

Chẩn đoán đau thần kinh tọa

Trong lúc thăm khám, bác sĩ sẽ kiểm tra sức mạnh và khả năng phản xạ của cơ bắp. Họ thường yêu cầu bạn thực hiện các động tác như đi nhón chân, đứng dậy từ từ khi đang ngồi xổm hay nhấc hai chân lên cùng lúc khi đang nằm ngửa. Cơn đau liên quan đến dây thần kinh tọa thường sẽ trở nên trầm trọng hơn khi bạn thực hiện các động tác này.

Phương pháp chẩn đoán đau thần kinh tọa là gì

Chẩn đoán hình ảnh

Tình trạng thoát vị đĩa đệm hay gai cột sống thường được phát hiện qua các xét nghiệm hình ảnh nhưng ít biểu hiện triệu chứng ở người bệnh. Do đó, bác sĩ thường không yêu cầu bạn thực hiện các xét nghiệm này trừ khi cơn đau ngày càng nghiêm trọng hoặc không cải thiện trong vài tuần.

  • Chụp X-quang. Phương pháp này có thể cho thấy sự phát triển của các gai xương ở cột sống đang gây ảnh hưởng đến dây thần kinh tọa của bạn.
  • Chụp MRI. Kỹ thuật sẽ tạo ra hình ảnh chi tiết của xương và các mô mềm, từ đó giúp bác sĩ xác định được tình trạng thoát vị đĩa đệm đang xảy ra ở đâu.
  • Chụp CT. Bạn có thể được tiêm thuốc cản quang vào ống sống trước khi chụp để cho ra hình ảnh rõ ràng hơn.
  • Điện cơ ký (EMG). Thử nghiệm này giúp bác sĩ xác định xem dây thần kinh của bạn có đang bị chèn ép do thoát vị đĩa đệm hay hẹp ống sống không.

Các phương pháp điều trị đau thần kinh tọa là gì?

Thông thường, triệu chứng của bệnh sẽ thuyên giảm sau khi bạn áp dụng một số biện pháp chăm sóc tại nhà. Nếu cơn đau không cải thiện dù đã thực hiện các biện pháp này, bác sĩ có thể lựa chọn các phương pháp điều trị khác.

Biện pháp tự chăm sóc tại nhà

Trong hầu hết các trường hợp, triệu chứng đau thần kinh tọa sẽ giảm bớt sau khi thực hiện các biện pháp tại nhà. Bạn có thể:

  • Chườm mát. Chườm một túi lạnh lên vùng bị đau sẽ giúp xoa dịu triệu chứng trong thời gian đầu. Bạn nên chườm trong tối đa 20 phút mỗi lần và thực hiện vài lần/ngày.
  • Chườm nóng. Sau 2–3 ngày, bạn nên chườm ấm lên vùng bị ảnh hưởng. Nếu cơn đau vẫn tiếp tục kéo dài, hãy thử chườm xen kẽ giữa nóng và lạnh.
  • Thực hiện bài tập đau thần kinh tọa. Các bài tập giúp giãn cơ thắt lưng có thể giúp bạn cảm thấy đỡ hơn và giảm bớt sự chèn ép ở dây thần kinh tọa. Tránh cử động đột ngột hay xoay vặn người khi thực hiện các bài tập đau thần kinh tọa này, cố gắng kéo giãn người và giữ nguyên tư thế trong ít nhất 30 giây.

Thuốc

Một số thuốc thường được chỉ định trong điều trị đau thần kinh tọa là:

  • Thuốc kháng viêm
  • Thuốc giãn cơ
  • Thuốc giảm đau gây nghiện, nhóm narcotic
  • Thuốc chống trầm cảm ba vòng
  • Thuốc chống động kinh

Vật lý trị liệu

Khi cơn đau cấp tính đã được cải thiện, bác sĩ thường khuyến khích bạn tham gia chương trình vật lý trị liệu để phục hồi chức năng, ngăn ngừa tổn thương tái phát trong tương lai. Các bài tập vật lý trị liệu đau thần kinh tọa sẽ giúp bạn điều chỉnh tư thế cột sống, tăng cường sức mạnh các cơ bắp hỗ trợ lưng và cải thiện tính linh hoạt các cơ.

Tiêm corticosteroid

Một số trường hợp, bác sĩ có thể tiêm thuốc corticosteroid vào vị trí xung quanh nơi dây thần kinh tọa bị tổn thương. Phương pháp này giúp giảm đau bằng cách ức chế phản ứng viêm quanh dây thần kinh. Hiệu quả của thuốc sẽ hết trong vòng một vài tháng.

Tuy nhiên, bạn không được sử dụng corticosteroid đường tiêm quá nhiều vì có thể gây ra những tác dụng phụ nghiêm trọng.

Phẫu thuật

Đây là lựa chọn cho trường hợp dây thần kinh tọa bị chèn ép nhiều khiến các cơ yếu đi đáng kể, mất khả năng kiểm soát ruột và bàng quang hoặc cơn đau ngày càng nghiêm trọng mà không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác. Bác sĩ sẽ loại bỏ nguyên nhân gây chèn ép thần kinh như bỏ gai xương hoặc một phần đĩa đệm bị thoát vị.

Các liệu pháp thay thế

Một số liệu pháp thay thế có khả năng cải thiện triệu chứng đau thắt lưng gồm:

Phòng ngừa

Phòng ngừa đau thần kinh tọa

Tình trạng này có thể tái phát nhiều lần và không phải lúc nào bạn cũng ngăn ngừa được chúng. Thế nhưng, một số biện pháp có thể giúp bảo vệ lưng và hạn chế cơn đau xảy ra là:

  • Tập luyện thể dục đều đặn và lựa chọn các hoạt động phù hợp với bạn để tránh gây tổn thương dây thần kinh.
  • Duy trì tư thế đúng khi đứng, ngồi hay nâng vật nặng.
  • Giảm cân và duy trì cân nặng hợp lý
  • Bỏ hút thuốc

Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Nguồn tham khảo

Sciatica. http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sciatica/basics/definition/con-20026478?p=1. Ngày truy cập 06/10/2015

Sciatica. https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000686.htm. Ngày truy cập 06/10/2015

Sciatica. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/12792-sciatica. Ngày truy cập 12/6/2020

Sciatica https://www.nhs.uk/conditions/sciatica/ Ngày truy cập: 09/06/2021

Sciatica https://www.healthdirect.gov.au/sciatica Ngày truy cập: 09/06/2021

Ảnh tác giả
Tác giả: Ngọc Anh ngày 06/10/2016
Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
x