9 chế độ ăn đặc biệt và 5 lưu ý giúp bạn đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng

Tác giả:

Ngày cập nhật 15/12/2020 . 5 phút đọc
Chia sẻ ngay!

Tìm hiểu về các chế độ ăn đặc biệt vừa giúp cho những bữa ăn không nhàm chán, vừa bảo vệ sức khỏe và đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng của bạn. 

Ngày nay, nhằm đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng và mong muốn của từng người, các chuyên gia dinh dưỡng đã không ngừng thiết kế các chế độ ăn khác nhau với tên gọi chung là chế độ ăn đặc biệt. Nhờ đó, các bữa ăn dần trở nên đa dạng và đảm bảo sức khỏe.

Nếu bạn đang cảm thấy những bữa ăn hiện tại không đáp ứng được nhu cầu thể chất và tinh thần của mình, hãy tham khảo bài viết dưới đây để chọn một chế độ dinh dưỡng phù hợp hơn nhé!

Chế độ ăn đặc biệt là gì?

Chế độ ăn đặc biệt hiểu đơn giản là chế độ ăn phù hợp nhất với từng cá nhân, giúp tối ưu việc hấp thụ  các chất dinh dưỡng có trong thực phẩm. Chế độ ăn đặc biệt được thiết kế dựa vào các yếu tố như: 

  • Tuổi tác
  • Các vấn đề sức khỏe
  • Cân nhắc về niềm tin/văn hóa/tôn giáo
  • Dị ứng hoặc không hấp thụ được một số loại thực phẩm nhất định.

Che-do-an-dac-biet-la-gi

5 lưu ý để chọn chế độ dinh dưỡng phù hợp

Thực tế, không có một chế độ ăn nào là tốt cho tất cả mọi người, nên điều quan trọng nhất bạn cần làm vẫn luôn là tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Ngoài ra, 5  yếu tố dưới đây cũng rất đáng cân nhắc trước khi áp dụng một chế độ ăn đặc biệt:

1. Tài chính

Một số chế độ ăn đòi hỏi bạn phải đầu tư kinh phí để mua thực phẩm, dịch vụ hoặc các vật dụng chế biến cần thiết. Vậy nên bạn hãy lên kế hoạch rõ ràng số tiền ít nhất từng tháng mình phải bỏ ra khi áp dụng chế độ nào đó để đảm bảo có đủ chi phí trang trải.

2. Tình trạng sức khỏe

Mỗi chế độ ăn  phù hợp với một tình trạng sức khỏe riêng biệt. Vì vậy, việc tham khảo ý kiến bác sĩ là rất cần thiết, đặc biệt với những người đang mắc các bệnh mãn tính như tiểu đường type 2, cao huyết áp. Bởi để kiểm soát lượng đường huyết trong cơ thể, họ cần phải cân nhắc mức độ hấp thụ dinh dưỡng chứ không thể tùy tiện áp dụng bất cứ chế độ dinh dưỡng đặc biệt nào.

3. Thời gian

Hãy ước tính lượng thời gian bạn có thể bỏ ra cho việc mua sắm và nấu nướng. Đặc biệt, nếu bạn là một người bận rộn, bạn nên cân nhắc việc lên kế hoạch chuẩn bị bữa ăn (meal prep) để tiết kiệm công sức.

luu-y-khi-chuan-bi-bua-an

4. Tìm kiếm sự động viên, hỗ trợ từ người thân và bạn bè

Để có thể duy trì một số chế độ ăn lâu dài đòi hỏi bạn phải rất kỷ luật, bền bỉ, đặc biệt là khi bạn đang trong chế độ ăn kiêng. Thường xuyên trao đổi, chia sẻ quá trình của mình với một người bạn hoặc một nhóm có kinh nghiệm trong lĩnh vực này sẽ giúp bạn có thêm động lực để không bỏ cuộc giữa chừng.

5. Lắng nghe cơ thể

Bạn không nhất thiết phải ép buộc bản thân đi theo một kế hoạch ăn lâu dài nếu bạn cảm thấy sức khỏe thể chất và tinh thần không cải thiện, thậm chí đi xuống. Hãy lắng nghe cơ thể của mình, trao đổi với bác sĩ và linh hoạt điều chỉnh thực đơn linh hoạt, hợp lý để đạt hiệu quả cao nhất. 

9 chế độ ăn đặc biệt phổ biến hiện nay

1. Chế độ ăn lỏng

Chế độ ăn lỏng là chế độ ăn chủ yếu bao gồm chất lỏng hoặc thức ăn mềm tan ở nhiệt độ phòng (chẳng hạn như kem) – dễ tiêu hóa và không để lại chất xơ khó tiêu trong đường ruột của bạn. Chế độ ăn lỏng thường giúp cung cấp đủ nước, duy trì cân bằng điện giải và thường được chỉ định khi:

  • Khó tiêu hóa, nhai nuốt
  • Bị tổn thương đường tiêu hóa
  • Trước hoặc sau một số loại xét nghiệm y tế hoặc phẫu thuật liên quan đến miệng và đường tiêu hóa

Chế độ ăn này thường sẽ được bác sĩ chỉ định trong một thời gian ngắn khoảng từ 5-14 ngày để chữa lành vết thương.

2. Chế độ ăn kiêng cho người tiểu đường

Đây là chế độ ăn được đánh giá cao bởi nó chứa các thực phẩm giàu chất dinh dưỡng, ít chất béo và calo. Các thức ăn chính chủ yếu là trái cây, rau và ngũ cốc nguyên hạt. Ngoài ra, họ phải cắt giảm các thực phẩm có hàm lượng đường cao để ổn định đường huyết trong cơ thể.

che-do-an-kieng-cho-nguoi-tieu-duong

3. Chế độ ăn ít Calo

Chế độ ăn ít calo là một trong những chế độ ăn không thể bỏ qua cho người đang cần giảm cân, đặc biệt là người mắc bệnh béo phì hoặc muốn kiểm soát bệnh tiểu đường. Chế độ này sẽ bảo đảm lượng calo nạp vào cơ thể chỉ ở mức 800 calo trở xuống bằng cách cắt giảm thực phẩm có hàm lượng calo cao như bơ, kem và nước ngọt.

4. Chế độ dinh dưỡng giàu calo

Đây là chế độ dinh dưỡng được đánh giá là rất cần thiết cho những bệnh nhân thiếu cân vì nhiều lý do, bao gồm rối loạn ăn uống, một số loại ung thưcường giáp. Chế độ ăn giàu calo gồm nhiều thức ăn chứa carbohydrate cũng như protein. Đồng thời loại trừ các thực phẩm nhiều chất béo và chiên dầu vì chúng rất khó tiêu hóa và làm mất đi cảm giác thèm ăn.

5. Chế độ ăn ít cholesterol

Trong chế độ ăn đặc biệt này, bạn sẽ phải hạn chế ăn nhiều thức ăn có nhiều chất béo bão hòa. Những thực phẩm này bao gồm thịt bò, thịt lợn, trứng và pho mát để tránh làm tăng nồng độ cholesterol trong máu. Chế độ ăn này rất quan trọng trong việc duy trì sức khỏe tim mạch ở những bệnh nhân bị bệnh timxơ vữa động mạch.

6. Chế độ ăn chay

Những người ăn chay hoặc thuần chay tránh hầu hết (hoặc tất cả) thực phẩm có nguồn gốc từ động vật. Có rất nhiều kiểu ăn chay khác nhau như:

  • Kiểu ăn chay Lacto-Ovo: Không ăn thịt hoặc cá nhưng ăn các sản phẩm từ sữa và trứng
  • Kiểu ăn chay Lacto: Không tiêu thụ thịt, cá, hoặc trứng, nhưng ăn các sản phẩm từ sữa
  • Kiểu ăn chay Ovo: Không tiêu thụ thịt, cá, hoặc sữa, nhưng ăn các sản phẩm từ trứng
  • Kiểu ăn thuần chay: Tránh tất cả các sản phẩm và phụ phẩm từ động vật (bao gồm thịt, cá, sữa, trứng, mật ong)

che-do-an-chay

7. Chế độ ăn ít natri

Natri làm cho cơ thể giữ nước, khiến cho tim phải làm việc nhiều hơn. Do đó, những bệnh nhân có vấn đề về tim cũng nên áp dụng chế độ ăn ít natri. Để duy trì chế độ này, bạn không chỉ tránh thêm nhiều muối vào các món ăn mà còn phải tránh các loại thịt hun khói, thực phẩm chế biến sẵn và thực phẩm ngâm chua. Những bệnh nhân mắc các bệnh sau đây được khuyến khích tuân theo chế độ ăn ít natri:

8. Chế độ dinh dưỡng giàu protein

Chế độ ăn giàu protein đơn giản là bổ sung nhiều thực phẩm giàu protein vào chế độ ăn uống mỗi ngày. Các loại thực phẩm như thịt, cá, trứng và pho mát đều là những nguồn cung cấp protein tuyệt vời. Những người với tình trạng sức khỏe sau đây có thể áp dụng chế độ dinh dưỡng đặc biệt này:

9. Chế độ dinh dưỡng ít protein

Một chế độ ăn hạn chế thực phẩm giàu protein như thịt, cá hoặc pho mát đôi khi cần thiết trong những trường hợp sau:

  • Mắc một số bệnh liên quan đến thận
  • Bị dị ứng hoặc không dung nạp một số protein nhất định (ví dụ: người bị bệnh celiac cần áp dụng chế độ ăn kiêng gluten).

che-do-dinh-duong-it-protein

Bên cạnh đó, còn rất nhiều chế độ ăn đặc biệt khác mà bạn có thể tham khảo áp dụng. Hãy nhớ rằng, để đạt được một mục tiêu về sức khỏe, ngoài việc ăn uống, bạn cần phải kết hợp với việc vận động thể chất và duy trì các thói quen sống lành mạnh khác nữa nhé!

Các bài viết của Hello Health Group và Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Was this article helpful for you ?
happy unhappy

Bài có nhiều người đọc

Bạn nên chọn chế độ ăn kiêng low carb hay low fat?

Bạn đang băn khoăn về việc lựa chọn chế độ ăn kiêng low carb hay low fat để giảm cân hiệu quả? Bài viết này sẽ giúp bạn tìm ra một câu trả lời đáng kinh ngạc đấy!

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Minh Thư

Buồn ngủ sau khi ăn: Chuyện bình thường!

Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao mình lại buồn ngủ sau khi ăn no? Đâu là những nguyên nhân và có biện pháp nào hạn chế điều này không?

Tham vấn y khoa: Lê Thị Mỹ Duyên
Tác giả Xuyến Phạm

Bố mẹ nên làm gì để cải thiện hệ tiêu hóa của bé?

Hello Bacsi - Hệ tiêu hóa ở trẻ vẫn còn đang trong giai đoạn phát triển nên bố mẹ cần xây dựng một chế độ ăn uống hợp lí để giúp con hấp thụ đủ dinh dưỡng.

Tham vấn y khoa: Lê Thị Mỹ Duyên
Tác giả Bích Hà
Bé 0-1 tuổi, Nuôi dạy con 03/04/2017 . 3 phút đọc

Ăn gì để trị mụn tuổi trưởng thành?

Hello Bacsi - Chế độ ăn uống cũng được suy đoán là những nguyên nhân tiềm ẩn gây ra mụn tuổi trưởng thành. Vậy bạn cần phải ăn gì để trị mụn?

Tham vấn y khoa: Lê Thị Mỹ Duyên
Tác giả Phạm Huệ
Da liễu, Trị mụn 31/01/2017 . 2 phút đọc

Bạn có thể quan tâm

Những thực phẩm tốt cho bệnh hở van tim

Người bệnh hở van tim nên ăn gì?

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngọc Anh
Ngày đăng 31/10/2019 . 5 phút đọc
chữa viêm đại tràng

6 cách giúp bạn chữa viêm đại tràng tại nhà

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Hoa Vũ
Ngày đăng 20/09/2019 . 4 phút đọc
Bí quyết hữu hiệu ngăn ngừa sâu răng

Bí quyết hữu hiệu ngăn ngừa sâu răng

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Thảo Lê
Ngày đăng 16/05/2019 . 4 phút đọc
Chế độ ăn cho người bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính COPD

Chế độ ăn cho người bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính COPD

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngọc Anh
Ngày đăng 28/01/2019 . 7 phút đọc