Bật mí sự thật viêm gan B lây qua đường nào

Tác giả: Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh

Viêm gan B lây qua đường nào đã và đang trở thành vấn đề được nhiều người quan tâm. Điều này xuất phát từ khả năng lây nhiễm của virus gây bệnh cũng như mức độ thiệt hại mà bệnh lý này đem lại. 

Trong nhiều thập kỷ qua, viêm gan B đã được công nhận là một trong những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng nhất. Điều này không chỉ là vì mức độ ảnh hưởng trọng của bệnh đối với sức khỏe con người mà còn là khả năng lây nhiễm đáng kinh ngạc của mầm bệnh.

Vậy, bạn đã biết gì về tình trạng này rồi? Viêm gan B lây qua đường nào phổ biến nhất? Làm sao để phòng bệnh hiệu quả? Hãy cùng Hello Bacsi tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé.

Viêm gan B là gì?

Viêm gan siêu vi B hay viêm gan B là một căn bệnh về gan nghiêm trọng, phát sinh từ tình trạng nhiễm virus viêm gan B (HBV). Vấn đề sức khỏe này có khả năng gây sẹo ở gan, từ đó dễ dàng phát triển đến tình trạng suy gan hay thậm chí là ung thư gan. Dấu hiệu đầu tiên cho thấy HBV đang hoành hành trong cơ thể bạn là màu da hoặc tròng trắng mắt chuyển vàng.

Theo thống kê từ WHO, mỗi năm có tầm nửa triệu ca tử vong do viêm gan B trên thế giới. Thêm vào đó, số lượng người mắc căn bệnh này đã lên đến con số hai tỷ. Cụ thể hơn, ở Việt Nam, các chuyên gia ước tính có hơn tám triệu người đã và đang phải đối phó với virus viêm gan siêu vi B. Ngoài ra, tỷ lệ nhiễm bệnh ở nam và nữ lần lượt là 12,3% và 8,8%.

Viêm gan B có lây không?

Viêm gan B lây qua đường nào 1

Vì được xếp vào loại bệnh truyền nhiễm nên viêm gan B có khả năng lây từ người này sang người khác. Thực tế, một số nhà nghiên cứu còn đánh giá khả năng lây nhiễm của HBV cao hơn HIV gấp 100 lần. HBV có thể tồn tại trong môi trường bên ngoài cơ thể ít nhất một tuần. Đây là khoảng thời gian tương đối dài, tạo điều kiện thuận lợi cho chủng vi sinh vật này xâm nhập vào cơ thể của một người và gây bệnh.

Bạn có biết viêm gan B lây qua đường nào?

Nơi cư ngụ ưa thích của virus viêm gan B là dịch cơ thể, chủ yếu gồm:

  • Máu
  • Dịch âm đạo
  • Tinh dịch

Ngoài ra, virus này còn có thể tồn tại trong một số loại dịch trong cơ thể khác như sữa mẹ, nước tiểu, nước bọt hay nước mắt. Tuy nhiên, khác với ba loại dịch cơ thể trên, số lượng chủng vi sinh vật này hiện diện ở đây rất thấp.

Chính vì điều này, đáp án cho câu hỏi viêm gan B lây qua đường nào sẽ bao gồm:

Đường máu

Viêm gan B lây qua đường nào 2

Máu là một trong những “địa bàn cư trú” của phần lớn virus viêm gan siêu vi B. Do đó, một người có thể bị lây nhiễm viêm gan B qua đường máu khi:

  • Nhận máu đã bị nhiễm HBV
  • Dùng chung kim tiêm hoặc tiếp xúc trực tiếp với máu của người bệnh qua vết thương hở
  • Sử dụng chung vật dụng cá nhân có tỷ lệ dính máu cao với người mắc bệnh, chẳng hạn như bàn chải đánh răng, dạo cạo râu, dụng cụ xăm hình hay nhổ răng…
  • Thực hiện phẫu thuật với bộ dụng cụ chưa được xử lý tiệt trùng đúng quy cách

Quan hệ tình dục

Viêm gan B lây qua đường nào 3

Bên cạnh máu, virus viêm gan B còn có thể chọn tinh dịch hoặc dịch âm đạo làm “điểm dừng chân”. Theo một số nghiên cứu, cơ hội cho viêm gan B lây qua đường tình dục cao hơn so với HIV gấp 50 – 100 lần.

Chính vì vậy, bạn sẽ gặp nhiều rủi ro nhiễm HBV hơn nếu có thói quen quan hệ tình dục không an toàn, ví dụ như:

  • Quan hệ bằng miệng (oral sex) hoặc hậu môn
  • Sử dụng chung đồ chơi tình dục (sextoy) mà không tiệt trùng trước đó
  • Quan hệ không an toàn (không dùng bao cao su)
  • Quan hệ thô bạo, gây ra các vết xước trên da hoặc niêm mạc, tạo điều kiện để virus lan truyền theo đường máu
  • Quan hệ đồng giới, tập thể hoặc quan hệ với trai, gái mại dâm

Ngoài ra, kể cả khi bạn thực hiện quan hệ tình dục an toàn, tỷ lệ lây nhiễm viêm gan B vẫn cao nếu bạn hoặc bạn tình không tiêm chủng đúng theo quy định y tế. Vậy, liệu HBV vẫn còn khả năng lây qua đường tình dục sau khi bạn đã tiêm phòng đầy đủ?

Thực tế, dù hiệu quả bảo vệ của vắc xin viêm gan B cao nhưng vẫn chưa đạt đến tỷ lệ 100%. Vì vậy, người đã tiêm phòng bệnh đầy đủ vẫn có nguy cơ lây nhiễm virus qua đường tình dục.

Mặt khác, kể cả khi bạn đã tiêm phòng đầy đủ cũng như thực hiện quan hệ tình dục an toàn, rủi ro nhiễm HBV vẫn còn đó. Điều này có thể giải thích bởi hiệu quả bảo vệ cơ thể của vắc xin viêm gan B còn quyết định bởi hàm lượng kháng thể kháng HBsAg (anti HBs hay HBsAb) trong máu người tiêm chủng, bao gồm:

  • Nồng độ từ 10 mIU/ml trở lên: đạt hiệu quả bảo vệ
  • Hàm lượng trên 100 mIU/ml: hiệu quả miễn dịch rất tốt
  • Nồng độ dưới 10 mIU/ml: không có khả năng bảo vệ

Ngoài ra, mỗi người có hàm lượng HBsAb khác nhau và loại kháng thể này sẽ giảm dần theo năm đó. Do đó, theo thời gian, hiệu quả bảo vệ cơ thể của vắn xin viêm gan B cũng sẽ không còn tốt như lúc mới tiêm ngừa. Để khắc phục vấn đề này, các chuyên gia khuyến khích người có nồng độ HBsAb thấp hơn 10mIU/ml nên tiêm chủng bổ sung theo định kỳ.

Lây từ mẹ sang con

Viêm gan B lây qua đường nào 4

Viêm gan B có thể lây từ người sang người theo chiều ngang (lây qua máu, đường tình dục…) hoặc chiều dọc, nghĩa là virus truyền từ mẹ sang trẻ nhỏ. Đây là con đường lây truyền phổ biến cũng như quan trọng nhất.

Vậy, HBV truyền từ mẹ sang con như thế nào?

Phần lớn trường hợp, quá trình này sẽ phát sinh trong:

  • Giai đoạn chu sinh (bắt đầu từ tuần thứ 28 của thai kỳ đến ngày thứ 7 sau khi sinh)
  • Những tháng đầu kể từ lúc trẻ chào đời

Đồng thời, mức độ lây nhiễm sẽ phụ thuộc vào hai yếu tố là:

  • Số lượng virus có trong cơ thể mẹ (tính theo ADN) trong ba tháng cuối thai kỳ
  • Nồng độ HBeAg (đoạn kháng nguyên vỏ capsid của HBV) trong người mẹ bầu với thời gian tương tự

Ngoài ra, HBV còn có khả năng “đóng đô” trong tuyến sữa mẹ, dù hàm lượng rất ít. Do đó, trẻ chỉ có thể nhiễm virus từ mẹ qua đường bú nếu đầu vú của mẹ có vết thương hở miệng và chảy máu.

Làm sao để điều trị viêm gan B hiệu quả?

Cho đến thời điểm hiện tại, phương pháp điều trị viêm gan B cấp tính theo tiêu chuẩn y tế vẫn chưa được tìm ra. Do đó, các biện pháp can thiệp y tế lúc này chỉ có mục đích duy trì sự thoải mái cho người bệnh và cân bằng dinh dưỡng đầy đủ, bao gồm cả việc bổ sung chất lỏng hao hụt do nôn và tiêu chảy.

Ngoài ra, bạn sẽ cần tránh tự ý dùng những loại thuốc không cần thiết để kiểm soát triệu chứng, chẳng hạn như paracetamol hay thuốc chống nôn.

Đối với trường hợp viêm gan B mãn tính, bác sĩ sẽ kê toa thuốc riêng cho bạn, bao gồm cả thuốc kháng virus dạng uống. Tuy nhiên, mục tiêu của liệu trình này chỉ bao gồm:

  • Kiểm soát tình trạng viêm gan
  • Trì hoãn sự tiến triển của giai đoạn xơ gan
  • Giảm tỷ lệ rủi ro phát sinh ung thư gan
  • Cải thiện cơ hội sống sót

Bạn có thể phòng ngừa viêm gan B lây nhiễm như thế nào?

Hiện nay, tiêm vắc xin viêm gan B là phương pháp phòng ngừa chủ yếu đối với căn bệnh này. Các chuyên gia từ tổ chức WHO khuyến khích mọi người nên tiêm phòng đầy đủ để bảo vệ sức khỏe của chính mình cũng như người thân trong gia đình. Đặc biệt, những người sinh sống ở các quốc gia dễ lây nhiễm HBV như Việt Nam càng cần tiêm ngừa loại vắc xin này.

Ngoài ra, những người đáp ứng bất kỳ yếu tố nào dưới đây cũng cần được ưu tiên tiêm chủng, bao gồm:

  • Thường xuyên hiến máu hoặc nhận máu
  • Chạy thận nhân tạo (lọc máu)
  • Ghép tạng hoặc hiến tạng
  • Tiêm chích ma túy
  • Đã từng quan hệ tình dục với người bị viêm gan B mãn tính
  • Quan hệ tình dục với nhiều đối tượng
  • Tính chất công việc thường xuyên tiếp xúc với máu

Theo kết quả từ nhiều cuộc nghiên cứu, vắc xin viêm gan B với công dụng thúc đẩy cơ thể sản sinh kháng thể có khả năng bảo vệ hơn 95% trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và thanh thiếu niên đã tiêm phòng đầy đủ. Thêm vào đó, hiệu quả này còn có thể kéo dài đến hơn 20 năm. Mặt khác, lớp phòng ngự này còn có khả năng vĩnh viễn nếu hàm lượng kháng thể kháng virus sản sinh sau chích ngừa lớn hơn 1.000 IU/l.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Ngày đăng: Tháng Chín 17, 2019 | Lần cập nhật cuối: Tháng Chín 17, 2019

Nguồn tham khảo
Bài có nhiều người đọc