3 bước trước khi ghép tế bào gốc tạo máu và tủy

Tác giả: Tham vấn y khoa: TS. Dược khoa Trương Anh Thư

Ghép tế bào máu gốc hay còn gọi là ghép tủy là quá trình thay thế các tế bào máu gốc bất thường của một người bằng những tế bào máu gốc khỏe mạnh từ người khác (người hiến tặng). Phẫu thuật này cho phép người nhận có tế bào máu gốc mới có thể tạo máu hiệu quả hơn. Dưới đây là những xét nghiệm và những bước bạn cần chuẩn bị trước khi phẫu thuật ghép tế bào gốc tạo máu và tủy diễn ra.

Tìm người hiến tặng tế bào gốc

Nếu bạn đã được chỉ định cần phải ghép tủy thì việc quan trọng tiếp theo là phải tìm ra người hiến tủy thích hợp. Người hiến thích hợp phải là người có cấu trúc tế bào trong tủy phù hợp với bạn nhất có thể.

Cấu trúc tế bào giữa người cho và người nhận càng phù hợp với nhau thì khả năng cơ thể bạn loại bỏ mảnh ghép sẽ giảm xuống, đồng thời khả năng các tế bào được ghép vào tấn công cơ thể bạn cũng giảm theo.

Phân loại mô HLA

Xét nghiệm được dùng để đánh giá người hiến có phù hợp với bạn không được gọi là phân loại mô HLA. HLA là một protein nằm trên bề mặt các tế bào bạch cầu. Hệ miễn dịch của bạn căn cứ vào protein này để phát hiện tế bào nào là của cơ thể, tế bào nào là tế bào lạ.

Vì protein HLA có tính di truyền nên hai anh/chị em sinh đôi là người hiến tặng lý tưởng nhất cho nhau. Đôi khi anh chị em trong nhà cũng có thể phù hợp nhau. Tuy vậy, có nhiều trường hợp trong gia đình không có ai phù hợp với bệnh nhân cả.

Nếu trong gia đình không có ai phù hợp với bạn, bạn có thể nhờ sự hỗ trợ từ bệnh viện hoặc các tổ chức cộng đồng để tìm người phù hợp với bạn ngoài gia đình. Bác sĩ của bạn sẽ tìm kiếm:

  • Người hiến phù hợp HLA với bạn nhưng không phải là một thành viên gia đình
  • Các thành viên gia đình không phù hợp chính xác với HLA với bạn
  • Người hiến không liên quan không phù hợp chính xác HLA với bạn
  • Máu dây rốn phù hợp HLA với bạn.

Ngày nay, khi mới sinh ra, em bé có thể để lại máu dây rốn của mình như một loại tế bào gốc để ghép. Sau này khi bé lớn lên và bị mắc bệnh, bác sĩ sẽ sử dụng máu từ dây rốn này để ghép, và chúng hoàn toàn phù hợp về HLA.

Những bước thăm khám và xét nghiệm cần thiết

Bác sĩ sẽ khám và làm xét nghiệm kiểm tra trước khi ghép tủy. Nhờ đó bác sĩ biết được bạn có đủ sức khỏe để thực hiện phẫu thuật hay không. Đồng thời, bác sĩ cũng có thể biết được liệu có biến chứng nào có thể xảy ra sau ghép không.

Xét nghiệm máu

Trước khi ghép tế bào gốc, bạn có thể làm xét nghiệm máu để kiểm tra HIV, herpes, có mang thai không và các loại bệnh khác. Những xét nghiệm này giúp bác sĩ biết về sức khỏe tổng thể của bạn.

Chụp X-quang và thử nghiệm chức năng phổi

Chụp X-quang ngực cho thấy hình ảnh các cơ quan trong ngực của bạn, chẳng hạn như tim và phổi của bạn. X-quang cho biết trái tim bạn có bị giãn lớn hay phổi có chứa dịch, có bị viêm phổi hay không.

Xét nghiệm chức năng phổi có thể cho biết bạn có bị các bệnh làm ảnh hưởng đến khả năng phẫu thuật hay không. Xét nghiệm cũng cho thấy máu của bạn mang oxy đi khắp cơ thể như thế nào.

Chụp cắt lớp vi tính, chụp X-quang xương hoặc chụp xạ hình xương

Những xét nghiệm này cung cấp hình ảnh chi tiết của cơ thể của bạn. Chúng được sử dụng để xem liệu bạn có bất kỳ khối u trong xương gây phức tạp ca ghép tế bào.

Kiểm tra nha khoa

Bác sĩ có thể khuyên bạn nên khám nha khoa kỹ trước khi mổ, vì bệnh nha khoa có thể gây nhiễm trùng sau khi ghép.

Xét nghiệm tim

Kiểm tra tim, bao gồm EKG (điện tâm đồ) và siêu âm tim, được sử dụng để kiểm tra tình trạng tim mạch của bạn liệu có đủ bảo đảm cho ca phẫu thuật.

Điện tâm đồ phát hiện và ghi lại hoạt động điện của tim bạn. Siêu âm sử dụng sóng âm để tạo ra hình ảnh trái tim của bạn đang chuyển động. Các hình ảnh cho thấy trái tim của bạn đang làm việc như thế nào, kích thước và hình dạng của nó.

Sinh thiết tủy xương

Sinh thiết tủy xương giúp phát hiện tủy xương có tạo ra đủ các tế bào máu khỏe mạnh hay không. Đối với bệnh nhân ung thư máu, xét nghiệm này cho biết bệnh đang tiến triển như thế nào.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ ngay! :

Ngày đăng: Tháng Tư 12, 2016 | Lần cập nhật cuối: Tháng Mười Hai 13, 2019

Nguồn tham khảo
Bài có nhiều người đọc