Hiến thận có ảnh hưởng sức khỏe không? Người hiến thận sống được bao lâu?

Hiến thận đồng nghĩa với việc cơ thể sẽ chỉ còn một quả thận để duy trì các chức năng lọc máu và đào thải chất thải. Vì vậy, không ít người đặt câu hỏi liệu thay đổi này có ảnh hưởng đến sức khỏe hiện tại, tuổi thọ và nguy cơ mắc bệnh thận trong tương lai hay không. Hiến thận có sao không? Người hiến có thể tiếp tục sống khỏe mạnh và sinh hoạt bình thường hay cần thay đổi chế độ chăm sóc sức khỏe? Những thông tin dưới đây sẽ giúp bạn giải đáp các thắc mắc này dựa trên góc độ y khoa.
Hiến thận có ảnh hưởng đến sức khỏe không?
Hiến thận có ảnh hưởng đến cơ thể, nhưng phần lớn người hiến có thể sống khỏe mạnh, sinh hoạt, làm việc, học tập bình thường và có tuổi thọ gần tương đương với người không hiến nếu đáp ứng đủ điều kiện sức khỏe ban đầu. Dưới đây là một số ảnh hưởng từ việc hiến thận:
- Chức năng lọc máu tổng thể giảm: Khi hiến một quả thận, quả thận còn lại sẽ tăng cường hoạt động để bù đắp một phần chức năng đã mất. Theo thời gian, thận còn lại có thể tăng kích thước và khả năng lọc máu. Do đó, dù sau khi hiến thận, người hiến vẫn có thể sống khỏe mạnh, nhưng chức năng lọc máu tổng thể thường giảm khoảng 25 – 35%.
- Rủi ro trong và sau phẫu thuật: Hiến thận là một cuộc phẫu thuật lớn. Người hiến có thể gặp một số biến chứng như chảy máu hoặc nhiễm trùng; hình thành cục máu đông; tổn thương các cơ quan lân cận… Mức độ rủi ro phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe và phương pháp phẫu thuật.
Một vài người hiến thận có thể bị đau kéo dài, tổn thương thần kinh, thoát vị hay tắc ruột. Tuy nhiên, những nguy cơ trên rất hiếm và không có con số thống kê chính xác về tỷ lệ gặp phải.
Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng cho thấy một số trường hợp có thể tăng nguy cơ mắc bệnh tăng huyết áp, đạm niệu, hay giảm chức năng thận. Dù vậy, những người hiến thận có thể không gặp vấn đề gì nếu được thăm khám kỹ càng trước và theo dõi định kỳ sau khi hiến theo hướng dẫn của bác sĩ.
Người hiến thận sống được bao lâu? Tuổi thọ có bị giảm sau khi hiến thận không?
Việc hiến thận không làm giảm tuổi thọ của người hiến. Theo Tổ chức Thận Quốc gia Hoa Kỳ (National Kidney Foundation), phần lớn người hiến thận vẫn có cuộc sống lâu dài và chất lượng cuộc sống tốt sau phẫu thuật.
Tuổi thọ của người hiến phụ thuộc vào nhiều yếu tố như sức khỏe trước khi hiến, tuổi tác, bệnh lý nền và tình trạng của quả thận còn lại. Do đó, không có một con số cụ thể để khẳng định người hiến thận sẽ sống thêm bao nhiêu năm. Điều quan trọng là người hiến phải được đánh giá sức khỏe cẩn thận trước phẫu thuật và hiểu rõ những ảnh hưởng có thể gặp sau khi hiến.
Làm thế nào để nhanh hồi phục và duy trì sức khoẻ ổn định sau khi hiến thận?
Theo Cơ quan Quản lý Tài nguyên và Dịch vụ Y tế Hoa Kỳ (HRSA), sau ghép thận, người hiến thường nằm viện khoảng 2 – 3 ngày, có thể lái xe trở lại sau khoảng 2 tuần và quay lại các hoạt động thường ngày sau 4 – 5 tuần. Tuy nhiên, thời gian hồi phục ở mỗi người có thể khác nhau tùy thể trạng và phương pháp phẫu thuật.
Để hỗ trợ quá trình hồi phục, người hiến nên nghỉ ngơi đầy đủ, nhờ người thân hỗ trợ trong những ngày đầu sau xuất viện và vận động nhẹ nhàng theo hướng dẫn của bác sĩ. Đặc biệt, cần tránh nâng hoặc mang vác vật nặng trong khoảng 6 – 12 tuần sau phẫu thuật để hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến vết mổ. Nếu vẫn cảm thấy mệt mỏi kéo dài hoặc hồi phục chậm hơn dự kiến, người hiến nên trao đổi với bác sĩ thay vì cố gắng trở lại sinh hoạt bình thường quá sớm.
HRSA khuyến nghị tất cả người hiến cần tái khám và thực hiện các xét nghiệm theo dõi vào các mốc 6 tháng, 12 tháng và 24 tháng sau phẫu thuật; lịch cụ thể có thể khác nhau tùy bệnh viện. Bên cạnh đó, người hiến nên kiểm tra sức khỏe ít nhất mỗi năm một lần, chú ý kiểm soát huyết áp và cân nặng. Cùng với đó, nên duy trì các thói quen sống lành mạnh sau:

- Ăn uống cân bằng, hạn chế ăn mặn: Ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các thực phẩm giàu đạm phù hợp. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhiều muối và không tự ý áp dụng chế độ ăn giàu đạm kéo dài. Người hiến thận khỏe mạnh thường không cần chế độ ăn kiêng đặc biệt nếu chức năng thận ổn định.
- Uống đủ nước mỗi ngày: Duy trì thói quen uống nước phù hợp với nhu cầu cơ thể, thời tiết và mức độ vận động. Không cần ép bản thân uống quá nhiều nước vì điều này không giúp thận hoạt động tốt hơn.
- Tập thể dục thường xuyên và kiểm soát cân nặng: Sau khi hồi phục hoàn toàn, người hiến có thể đi bộ, đạp xe, bơi lội hoặc tập các môn thể thao phù hợp. Duy trì cân nặng hợp lý giúp hạn chế nguy cơ tăng huyết áp, tiểu đường và các bệnh lý có thể ảnh hưởng đến thận.
- Hạn chế những yếu tố gây tổn thương thận: Không hút thuốc, hạn chế rượu bia và tránh tự ý sử dụng thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAIDs) như ibuprofen hoặc naproxen. Khi khám hoặc điều trị bệnh, nên thông báo với bác sĩ về tiền sử hiến thận để được lựa chọn thuốc phù hợp.
Những thắc mắc thường gặp trong quá trình hiến thận

Người hiến cần phải thực hiện những gì trước khi cấy ghép thận?
Để có thể hiến thận, người hiến phải đủ 18 tuổi trở lên. Trước khi phẫu thuật, bạn cần thực hiện nhiều xét nghiệm khác nhau như xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu… để đánh giá hoạt động của chức năng thận, số lượng tế bào máu, chức năng gan và mức độ phơi nhiễm với các bệnh nhiễm trùng như viêm gan B, viêm gan C, HIV và bệnh lao. Ngoài ra, bạn cần làm điện tâm đồ (ECG) để đánh giá chức năng tim, chụp X-quang ngực và chụp CT bụng, kiểm tra bài tập tim và tầm soát ung thư.
Thời gian hồi phục sau phẫu thuật ghép thận là bao lâu?
Sau phẫu thuật, hầu hết mọi người có thể quay về với các hoạt động hàng ngày bình thường chỉ sau hai đến bốn tuần. Ngoài ra, bác sĩ sẽ khuyên nên tránh các môn thể thao tiếp xúc hoặc các hoạt động gắng sức khác để hạn chế nguy cơ gây tổn thương thận.
Hiến thận có dễ mắc bệnh thận trong tương lai?
So với người có hai quả thận, người hiến có nguy cơ mắc bệnh thận mạn và suy thận giai đoạn cuối cao hơn một chút. Nguyên nhân là sau phẫu thuật, tổng mức lọc cầu thận giảm và quả thận còn lại phải tăng cường hoạt động để bù đắp chức năng đã mất. Dù vậy, điều này không có nghĩa là người hiến thận chắc chắn sẽ bị suy thận trong tương lai. Phần lớn người hiến được sàng lọc kỹ trước phẫu thuật vẫn duy trì chức năng thận ổn định trong thời gian dài.
Nguy cơ mắc bệnh thận sau hiến tặng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi tác, chức năng thận ban đầu, tiền sử gia đình mắc bệnh thận, tình trạng tăng huyết áp, tiểu đường và cân nặng. Những người có nguy cơ chuyển hóa hoặc bệnh lý nền cần được đánh giá đặc biệt cẩn thận trước khi hiến.
Hiến thận có ảnh hưởng đến việc mang thai không?
Phụ nữ sau khi hiến thận vẫn có thể mang thai và sinh con bình thường. Việc chỉ còn một quả thận không đồng nghĩa với mất khả năng sinh sản. Tuy nhiên, so với phụ nữ chưa hiến thận, người hiến có nguy cơ cao hơn một chút gặp tình trạng tăng huyết áp thai kỳ và tiền sản giật. Vì vậy, phụ nữ thường được khuyến nghị chờ ít nhất 6 tháng sau phẫu thuật hoặc đến khi sức khỏe và chức năng thận ổn định mới lên kế hoạch mang thai. Trong thai kỳ, cần được bác sĩ theo dõi chặt chẽ huyết áp, chức năng thận và protein trong nước tiểu để phát hiện sớm các bất thường, bảo đảm an toàn cho cả mẹ và bé
Nhìn chung, hiến thận không đồng nghĩa với việc sức khỏe suy giảm hay tuổi thọ bị rút ngắn. Với những người được đánh giá đủ điều kiện, sống với một quả thận vẫn có thể duy trì cuộc sống khỏe mạnh và sinh hoạt bình thường. Tuy nhiên, người hiến cần hiểu rõ những rủi ro có thể gặp, tuân thủ hướng dẫn chăm sóc sau phẫu thuật và kiểm tra sức khỏe định kỳ để theo dõi chức năng thận lâu dài. Quan trọng nhất, quyết định hiến thận nên được cân nhắc kỹ lưỡng và thực hiện trên cơ sở tự nguyện, sau khi được bác sĩ tư vấn và đánh giá toàn diện.