Kiểm tra gắng sức hạt nhân

Tham vấn y khoa: | Tác giả:

Ngày cập nhật 24/02/2020 . 6 phút đọc
Chia sẻ ngay!

Tìm hiểu chung

Kiểm tra gắng sức hạt nhân là gì?

Nếu bác sĩ muốn thấy hình ảnh tim người bệnh trong quá trình, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra gắng sức hạt nhân. Tương tự như kiểm tra gắng sức thể chất, nhưng bác sĩ sẽ sử dụng một loại thuốc có phóng xạ và màn hình soi chiếu để hiển thị hình ảnh lưu lượng máu đến tim người bệnh. Bác sĩ cũng so sánh lưu lượng máu khi nghỉ ngơi và khi gắng sức để tìm thương tổn trong tim.

Kiểm tra gắng sức hạt nhân là một trong những loại thử nghiệm gắng sức có thể được thực hiện một mình hoặc kết hợp. So với loại hình kiểm tra gắng sức thể chất, kiểm tra gắng sức hạt nhân có thể giúp xác định tốt hơn nguy cơ đau tim hoặc biến cố tim khác nếu bác sĩ biết hoặc nghi ngờ người bệnh bị bệnh động mạch vành.

Khi nào bạn nên tiến hành kiểm tra?

Những thông tin được cung cấp không thể thay thế cho lời khuyên của các chuyên viên y tế. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ.

Bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra gắng sức hạt nhân nếu một bài kiểm tra gắng sức thể chất thông thường không xác định được nguyên nhân của các triệu chứng như đau ngực hoặc khó thở. Dạng kiểm tra này cũng có thể được sử dụng để hướng dẫn điều trị khi người bệnh được chẩn đoán mắc bệnh tim.

Mục đích của bài kiểm tra gắng sức hạt nhân là:

  • Chẩn đoán bệnh động mạch vành. Động mạch vành là các mạch máu chính cung cấp máu, oxy và chất dinh dưỡng cho tim. Bệnh động mạch vành phát triển khi các động mạch này bị tổn thương hoặc bị tích tụ cholesterol và các chất khác (mảng bám) trên thành mạch, làm dòng máu đi tới cơ tim bị giảm sút. Nếu người bệnh có các triệu chứng như đau ngực hoặc khó thở, kiểm tra gắng sức hạt nhân có thể giúp xác định xem người bệnh có bị bệnh động mạch vành hay không và tình trạng nghiêm trọng như thế nào.
  • Lập phác đồ điều trị các bệnh rối loạn chức năng tim. Nếu người bệnh đã được chẩn đoán mắc bệnh động mạch vành, kiểm tra gắng sức hạt nhân có thể giúp bác sĩ tìm ra cách điều trị hiệu quả và phù hợp bằng cách xác định mức độ hoạt động thể chất mà tim người bệnh có khả năng chịu được.

Rủi ro

Những rủi ro của kiểm tra gắng sức hạt nhân là gì?

Kiểm tra gắng sức hạt nhân nhìn chung là an toàn và hiếm có biến chứng. Tuy nhiên trong một số trường hợp ít gặp, người làm kiểm tra có thể mắc phải các triệu chứng sau:

  • Dị ứng. Mặc dù không phổ biến, người bệnh có thể bị dị ứng với thuốc nhuộm phóng xạ được tiêm trong quá trình kiểm tra gắng sức hạt nhân.
  • Nhịp tim bất thường (rối loạn nhịp tim). Chứng loạn nhịp tim khi kiểm tra gắng sức hạt nhân thường chấm dứt ngay sau khi ngừng hoạt động thể chất hoặc thuốc tiêm hết tác dụng. Khả năng rối loạn nhịp tim đe dọa tính mạng trong trường hợp này là rất hiếm.
  • Đau tim (nhồi máu cơ tim). Mặc dù cực kỳ hiếm, nhưng một bài kiểm tra gắng sức hạt nhân có thể gây ra cơn đau tim.
  • Chóng mặt hoặc đau ngực. Những triệu chứng này có thể xảy ra bên cạnh buồn nôn, run rẩy, nhức đầu, đỏ bừng mặt, khó thở và lo lắng. Những dấu hiệu này thường nhẹ và không kéo dài, nhưng người bệnh nên thông báo ngay cho bác sĩ biết nếu gặp phải.
  • Huyết áp thấp. Huyết áp có thể giảm trong hoặc ngay sau khi hoạt động thể chất, có thể khiến người bệnh cảm thấy chóng mặt hoặc ngất xỉu. Trạng thái này cũng sẽ bình thường lại sau khi ngừng kiểm tra.

Quy trình thực hiện

Bạn cần chuẩn bị những gì?

Người bệnh có thể được yêu cầu không ăn, uống hoặc hút thuốc trước khi tham gia kiểm tra. Ngoài ra cũng cần tránh dùng caffeine trước và trong ngày kiểm tra. Nếu bạn đang dùng thuốc điều trị, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về việc sử dụng. Nếu người bệnh có dùng ống hít để trị bệnh hen suyễn hoặc các vấn đề về hô hấp khác, hãy mang theo khi đến kiểm tra cũng như thông báo cho các bác sĩ về tình trạng của mình. Mặc quần áo thoải mái và mang giày dễ đi bộ. Đừng thoa các loại dầu, kem dưỡng da vào ngày kiểm tra gắng sức hạt nhân.

Bạn sẽ làm gì?

Một bài kiểm tra gắng sức hạt nhân có thể được thực hiện kết hợp với một bài kiểm tra gắng sức thể chất, trong đó người bệnh sẽ đi bộ trên một máy chạy bộ. Nếu người bệnh không thể tham gia vào hoạt động này, bác sĩ sẽ tiêm tĩnh mạch một loại thuốc kích thích lưu lượng máu đến tim, mô phỏng quá trình luyện tập thể chất. Một bài kiểm tra gắng sức hạt nhân có thể mất hai hoặc nhiều giờ, tùy thuộc vào các chất phóng xạ và các quy trình chụp chiếu được sử dụng.

Trước khi thực hiện

Đầu tiên, bác sĩ sẽ hỏi về bệnh sử của người bệnh cũng như mức độ và cường độ hoạt động thể chất. Điều này giúp xác định số lượng bài tập phù hợp cho người bệnh trong quá trình kiểm tra. Bác sĩ sẽ theo dõi nhịp tim và phổi để phòng mọi hiện tượng bất thường có thể ảnh hưởng đến kết quả kiểm tra.

Trong khi thực hiện

Trước khi bắt đầu, một kỹ thuật viên sẽ tiêm vào tĩnh mạch cánh tay người bệnh một loại thuốc cản quang (dược phẩm phóng xạ hoặc chất phóng xạ).

Chất này có thể gây cảm giác lạnh khi tiêm vào tay. Mất khoảng 20 đến 40 phút để các tế bào tim của người bệnh hấp thụ chất phóng xạ. Sau đó, người bệnh sẽ nằm yên trên giường để chụp bức phim đầu tiên trong giai đoạn tim đang nghỉ ngơi.

Một y tá hoặc kỹ thuật viên sẽ đặt các miếng dán (điện cực) lên ngực, chân và cánh tay của người bệnh. Các điện cực có dây kết nối với máy điện tâm đồ, ghi lại các tín hiệu điện kích hoạt nhịp tim của người bệnh. Một vòng bít trên cánh tay giúp kiểm tra huyết áp. Người bệnh có thể được yêu cầu thở vào một thiết bị hình ống trong quá trình thực hiện để kiểm tra khả năng hô hấp lúc vận động.

Nếu cơ thể người bệnh không cho phép hoạt động mạnh, bác sĩ sẽ tiêm thuốc tĩnh mạch làm tăng lưu lượng máu đến tim của bạn. Các tác dụng phụ có thể xảy ra cũng sẽ tương tự như khi tập thể dục, chẳng hạn như đỏ bừng mặt hoặc khó thở, đau đầu.

Người bệnh sẽ tiếp tục đi trên máy chạy bộ cho đến khi nhịp tim đạt được mức đã đề ra và xuất hiện các triệu chứng như:

  • Đau ngực vừa đến nặng
  • Khó thở nặng
  • Huyết áp cao hoặc thấp bất thường
  • Nhịp tim bất thường
  • Chóng mặt
  • Một số thay đổi trong điện tâm đồ

Người bệnh và bác sĩ cần thảo luận về giới hạn an toàn khi thực hiện kiểm tra. Người bệnh có thể dừng bài kiểm tra bất cứ lúc nào nếu cảm thấy quá khó chịu để tiếp tục.

Họ sẽ tiếp tục được tiêm một chất phóng xạ đánh dấu khi nhịp tim đạt đến đỉnh điểm. Khoảng 20 đến 40 phút sau, bác sĩ chụp phim cơ tim lần hai. Thuốc nhuộm phóng xạ sẽ cho thấy bất kỳ khu vực nào trong tim đang bị hạn hẹp về lưu lượng máu.

Bác sĩ sẽ sử dụng hai bộ phim để so sánh lưu lượng máu qua tim trong trạng thái nghỉ ngơi và căng thẳng.

Sau khi thực hiện

Sau khi ngừng đi bộ, người bệnh có thể được yêu cầu đứng yên trong vài giây và nằm xuống trong một khoảng thời gian, vẫn giữ nguyên các điện cực. Bác sĩ sẽ theo dõi bất kỳ dấu hiệu bất thường nào khi nhịp tim và nhịp thở của họ trở lại bình thường.

Khi kiểm tra hoàn tất, đa số người bệnh có thể trở lại hoạt động bình thường. Các chất phóng xạ sẽ đào thải khỏi cơ thể qua nước tiểu và phân. Người bệnh nên uống nhiều nước để thúc đẩy quá trình này.

Đọc kết quả

Ý nghĩa của các kết quả kiểm tra gắng sức hạt nhân là gì?

  • Nếu lưu lượng máu bình thường trong khi hoạt động thể chất và nghỉ ngơi: Người bệnh có thể không cần kiểm tra thêm.
  • Nếu lưu lượng máu bình thường trong khi nghỉ ngơi, nhưng thay đổi khi hoạt động thể chất: Một phần tim của người bệnh không nhận đủ máu trong điều kiện gắng sức. Đây có thể là dấu hiệu của bệnh động mạch vành.
  • Nếu lưu lượng máu thấp trong cả khi nghỉ ngơi và hoạt động thể chất: Một phần tim người bệnh không bao giờ nhận được đủ lưu lượng máu. Đây có thể là trường hợp bệnh động mạch vành nghiêm trọng hoặc người bệnh có tiền sử bị đau tim.
  • Tim người bệnh có những vùng thiếu thuốc nhuộm phóng xạ: Điều này cho biết có sự hiện diện của tổn thương mô từ một cơn đau tim.

Nếu người bệnh được chẩn đoán không có đủ lưu lượng máu bơm vào tim, bác sĩ có thể yêu cầu chụp động mạch vành. Thủ thuật này cho phép hiển thị trực quan các mạch máu cung cấp máu cho tim người bệnh. Nếu bị tắc nghẽn nghiêm trọng, người bệnh có khả năng sẽ cần can thiệp mạch vành (nong mạch vành và đặt stent) hoặc phẫu thuật tim hở (bắc cầu động mạch vành).

Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn phương pháp hỗ trợ điều trị tốt nhất.

Hello Bacsi không đưa ra các lời khuyên, chẩn đoán hay các phương pháp điều trị y khoa.

Các bài viết của Hello Health Group và Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
happy unhappy"
Nguồn tham khảo

Bài có nhiều người đọc

Coveram®

Tên gốc: perindopril arginine, amlodipine Tên biệt dược: Coveram® Phân nhóm: Thuốc ức chế men chuyển angiotensin/Thuốc ức chế trực tiếp renin, Thuốc đối kháng canxi  Tác ...

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Tố Quyên
Thuốc A-Z, Thuốc và Thảo dược A-Z 21/11/2017 . 3 phút đọc

Nitromint®

Nitromint® được dùng để điều trị lâu dài bệnh động mạch vành và phòng ngừa đau thắt ngực. Ngoài ra, thuốc còn giúp hỗ trợ điều trị suy tim sung huyết (kết hợp digitalis, thuốc lợi tiểu, ACEI, thuốc giãn mạch).

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Tố Quyên
Thuốc A-Z, Thuốc và Thảo dược A-Z 17/11/2017 . 4 phút đọc

Mối liên hệ giữa trầm cảm và bệnh tim mạch

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối quan hệ mật thiết giữa trầm cảm và bệnh tim mạch. Bạn cần tìm hiểu rõ vấn đề trên để có cách phòng tránh hiệu quả nhé.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Trinh Nguyễn
Bệnh tim mạch, Chuyên đề sức khỏe 02/10/2017 . 3 phút đọc

Giá trị dinh dưỡng và lợi ích sức khỏe của giá đỗ

Giá đỗ là thực phẩm gần gũi và rất được ưa chuộng trong bữa ăn Việt. Hãy cùng tìm hiểu về giá trị dinh dưỡng và lợi ích của giá đỗ nhé!

Tham vấn y khoa: Lê Thị Mỹ Duyên
Tác giả Xuyến Phạm
Dinh dưỡng, Sống khỏe 01/09/2017 . 4 phút đọc

Bạn có thể quan tâm

chẩn đoán hẹp van hai lá

Bệnh van động mạch chủ hai mảnh

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngọc Anh
Ngày đăng 28/04/2020 . 6 phút đọc
Những bệnh phụ nữ thường mắc phải

Những bệnh phụ nữ thường mắc phải

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Cẩm Quyên
Ngày đăng 08/04/2019 . 5 phút đọc
Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG)

Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG)

Tham vấn y khoa: BS. Đinh Thị Mai Hồng
Tác giả BS. Đinh Thị Mai Hồng
Ngày đăng 21/08/2018 . 8 phút đọc
Ribose

Ribose

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Quyên Thảo
Ngày đăng 30/11/2017 . 4 phút đọc