4 loại thuốc trị Covid-19 tiềm năng nhất mà WHO đang thử nghiệm

Tham vấn y khoa: | Tác giả:

Ngày cập nhật 17/06/2020 . 7 phút đọc
Chia sẻ ngay!

Bạn có thể xem toàn bộ thông tin về bệnh Covid-19 do coronavirus tại đây!

Các loại thuốc trị Covid-19 tiềm năng nhất mà WHO đang tiến hành thử nghiệm trên quy mô đa quốc gia sẽ mở ra nhiều cơ hội cho người nhiễm bệnh. 

Theo Tuổi Trẻ ngày 18-4-2020, Covid-19 đã khiến 2.248.029 người bị lây nhiễm và cướp đi sinh mạng của 154.108 người. Nghiên cứu thuốc trị Covid-19 sẽ cần rất nhiều thời gian nên các nhà khoa học đang tập trung thử nghiệm các loại thuốc sẵn có để đối phó với tình huống khẩn cấp. 

Ngày 20-3, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã công bố thử nghiệm toàn cầu có tên “Solidarity”. Đây là một thử nghiệm đa quốc gia quy mô lớn của WHO nhằm đánh giá hiệu quả chữa Covid-19 của 4 loại thuốc điều trị tiềm năng nhất hiện nay bao gồm:

  • Kaletra: thuốc điều trị HIV
  • Chloroquine và hydroxychloroquine: thuốc trị sốt rét
  • Remdesivir: thuốc vốn được phát triển để điều trị Ebola
  • Kaletra  Interferon beta-1a: thuốc thường được dùng để điều trị bệnh đa xơ cứng

Danh sách WHO công bố ngày 20-3 hiện nay chỉ có 4 loại thuốc, WHO có thể sẽ cập nhật thêm các loại thuốc mới vào danh sách này nếu có những bằng chứng khoa học đáng tin cậy.

Thử nghiệm “Solidarity” so sánh hiệu quả của từng loại thuốc trên đến tiến triển của bệnh và khả năng hồi phục của bệnh nhân Covid-19 so với điều trị thông thường. Đây là thử nghiệm được thực hiện tại nhiều quốc gia trên thế giới nên sẽ giúp WHO nhanh chóng tìm ra những loại thuốc trị Covid-19 phù hợp nhất. 

Sau đây là thông tin cập nhật mới nhất về 4 loại thuốc trị Covid-19 tiềm năng cùng những thành tựu, kết quả thử nghiệm lâm sàng và các tác dụng phụ có thể gặp phải khi sử dụng.

1. Remdesivir

thuốc trị covid-19 Remdesivir

Remdesivir là một loại thuốc được công ty dược Gilead Sciences nghiên cứu và phát triển để điều trị Ebola.

Remdesivir có khả năng ức chế hoạt động của enzyme RNA-dependent RNA polymerase. Enzyme RNA-dependent RNA polymerase là một enzyme đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình nhân lên của coronavirus chủng mới. Các nhà khoa học đã thử nghiệm hiệu quả của remdesivir khi dịch Ebola bùng phát tại Công-gô (một quốc gia ở Trung Phi) cùng với 3 loại thuốc khác.

Năm 2017, các nhà khoa học tại trường đại học North Carolina (Mỹ) đã công bố những bằng chứng cho thấy remdesivir có thể ức chế các loại virus trong họ coronavirus gây ra MERS và SARS. Vì vậy, các nhà khoa học đã bắt đầu chú ý đến remdesivir khi dịch Covid-19 bùng phát vào năm 2019.

Tiềm năng trị Covid-19 của thuốc remdesivir

Bệnh nhân đầu tiên tại Mỹ được điều trị bằng remdesivir là một người đàn ông 35 tuổi tại Washington (Mỹ) đã nhiễm Covid-19 khi thăm gia đình tại Vũ Hán (Trung Quốc). Khi tình trạng sức khỏe của bệnh nhân trở nên xấu đi, các bác sĩ đã quyết định dùng remdesivir. Kết quả cho thấy bệnh nhân hồi phục vào ngày hôm sau. Thông tin chi tiết đã được công bố trên tạp chí The New England Journal of Medicine (ngày 31-1-2020)

Sau đó, 1 bệnh nhân Covid-19 người California (Mỹ) cũng được điều trị bằng remdesivir. Các bác sĩ cho biết bệnh nhân nguy kịch và khó có thể qua khỏi nhưng thật bất ngờ sau khi dùng thuốc bệnh nhân đã hồi phục.

Nghiên cứu trên The New England Journal of Medicine (ngày 10-4-2020) cho biết các nhà khoa học đã công bố kết quả điều trị cho 61 bệnh nhân Covid-19 nặng (từ Mỹ, Châu Âu, Canada, Nhật Bản) bằng remdesivir. Kết quả cho thấy 36 người chiếm 68% trong tổng số 53 bệnh nhân đã có các dấu hiệu phục hồi về lâm sàng. 

Tác dụng phụ của thuốc remdesivir

Remdesivir hiện đang trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng pha III của thuốc trị Covid-19. Những bằng chứng cho thấy hiệu quả điều trị của remdesivir trên một số bệnh nhân Covid-19 chưa đủ để chứng minh thuốc an toàn và hiệu quả. Tuy nhiên, trong chuỗi thử nghiệm Solidarity của WHO, remdesivir  được coi là một trong 4 loại thuốc trị Covid-19 tiềm năng nhất.  

Jiang Shibo – người đang phát triển các liệu pháp điều trị Covid-19 tại Đại học Fudan (Trung Quốc) cho biết remdesivir không gây độc cho cơ thể dù được dùng ở liều cao.

Stanley Perlman –  nhà nghiên cứu về coronavirus tại Đại học Iowa (Mỹ) cho biết remdesivir sẽ phát huy hiệu quả cao nếu được dùng ở giai đoạn sớm khi mới nhiễm. Thực tế, có tới hơn 80% người nhiễm chỉ có các triệu chứng coronavirus chủng mới nhẹ và thậm chí không cần phải nhập viện. Vì vậy, các nhà khoa học vẫn phải tiếp tục tìm phác đồ điều trị phù hợp bao gồm thời điểm và liều lượng điều trị bằng remdesivir.

2. Chloroquine và hydroxychloroquine

thuốc trị covid-19 Chloroquine và Hydroxychloroquine

Nhóm thuốc trị sốt rét chloroquine và hydroxychloroquine có thể làm giảm axit trong endosome (bào quan được một số virus sử dụng để xâm nhập vào tế bào).

Tuy nhiên, các kết quả nghiên cứu cho thấy virus SARS-CoV-2 xâm nhập vào tế bào thông qua thụ thể ACE2 trên bề mặt tế bào. Cụ thể, spike protein của virus SARS-CoV-2 bám vào thụ thể ACE2 trên bề mặt tế bào để giúp virus xâm nhập vào bên trong. 

Ban đầu, uỷ ban chuyên gia của WHO đã không đưa nhóm thuốc trị sốt rét (chloroquinehydroxychloroquine) vào danh sách thuốc được thử nghiệm trong chương trình Solidarity. Sau một cuộc họp tại Geneva (Thụy Sĩ) ngày 13-3, các chuyên gia mới quyết định đưa thuốc trị sốt rét vào danh sách các loại thuốc thử nghiệm. Thực tế, nhiều quốc gia đã đặc biệt quan tâm tới các tiềm năng của thuốc trị sốt rét đối với người nhiễm Covid-19

Tiềm năng trị Covid-19 của thuốc chloroquine và hydroxychloroquine

Các nghiên cứu trước đây trên mô hình tế bào nuôi cấy đã cho thấy chloroquine có khả năng ức chế sự nhân lên của virus Dengue (gây bệnh sốt xuất huyết) và virus chikungunya (gây bệnh sốt chikungunya). Tuy nhiên, kết quả này đã không thể lặp lại khi thử nghiệm trên người. 

• Đức: Susanne Herold – chuyên gia về bệnh truyền nhiễm viêm phổi tại trường đại học Giessen (Đức) cho biết chloroquine phải dùng ở liều rất cao. Ở thử nghiệm trên người trước đây, thuốc cũng không có hiệu quả ức chế virus.

• Trung Quốc: Các kết quả về thử nghiệm điều trị cho bệnh nhân Covid-19 bằng chloroquine cũng rất mơ hồ. Trong lá thư gửi tới BioScience ngày 18-2-2020, các nhà khoa học Trung Quốc đã báo cáo về tình hình điều trị cho hơn 100 bệnh nhân Covid-19 bằng chloroquine và cho thấy loại thuốc này có phát huy lợi ích. Tuy nhiên, công trình nghiên cứu liên quan đến thử nghiệm lâm sàng này không hề được công bố. 

• Pháp: Các nhà khoa học Pháp đã công bố kết quả một nghiên cứu 20 bệnh nhân Covid-19 đánh giá hiệu quả điều trị bằng hydroxychloroquine trên tạp chí International Journal of Antimicrobial Agents ngày 17-3-2020. Nhóm tác giả đã kết luận hydroxychloroquine giúp giảm lượng virus có trong dịch mũi. 

Tuy nhiên, nghiên cứu này có hạn chế là không phải là thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng và nghiên cứu cũng không đề cập đến các đặc điểm lâm sàng cũng như tỷ lệ tử vong ở nhóm bệnh nhân này. Đánh giá kết quả nghiên cứu này, trong 1 hướng dẫn được công bố mới đây, hiệp hội Critical Care Medicine cho biết: “Hiện vẫn chưa có đủ bằng chứng khuyến cáo dùng chloroquine hoặc hydroxychloroquine để điều trị cho bệnh nhân Covid-19 đang nguy kịch.

Tác dụng phụ của thuốc chloroquine và hydroxychloroquine

Chloroquine và hydroxychloroquine có thể gây ra một số nguy cơ cho người bệnh khi điều trị Covid-19.

• Chloroquine: Theo kết quả công bố trên Cell Research ngày 4-2-2020, chloroquine có khả năng ức chế sự nhân lên của SARS-CoV-2 trên mô hình tế bào nuôi cấy. Tuy nhiên, thuốc này cần sử dụng ở liều cao để thuốc phát huy tác dụng và do đó có thể gây ra những độc tính nghiêm trọng. 

• Hydroxychloroquine: Thuốc hydroxychloroquine có nhiều tác dụng phụ và trong một số trường hợp có thể gây hại cho tim. Do đặc thù về lâm sàng, nhiều người có tiền sử bệnh tim mạch có nguy cơ cao trở thành bệnh nhân nặng với biến chứng của Covid-19.

David Smith – bác sĩ điều trị bệnh truyền nhiễm tại trường đại học California (Mỹ) nhấn mạnh những nguy cơ và tác dụng phụ của hydroxychloroquine cần được đặc biệt chú ý. Nếu vội vàng dùng hydroxychloroquine để điều trị Covid-19, những bệnh nhân sốt rét và thấp khớp có thể gặp nhiều khó khăn do thiếu thuốc điều trị.

3. Kaletra

thuốc trị covid-19 Kaletra

Kaletra là tên biệt dược của hỗn hợp ritonavir và lopinavir do Mỹ cấp phép dùng trong điều trị lây nhiễm HIV năm 2000.

Lopinavir được Abbott Laboratories nghiên cứu và phát triển, có đích tác dụng là protease của virus HIV. Enzyme này đóng vai trò trong quá trình cắt chuỗi protein dài thành các peptide khi virus đóng gói. Lopinavir không bền và nhanh chóng bị phân huỷ trong cơ thể người bởi các proteases đặc trưng trong cơ thể chúng ta. Do đó, lopinavir cần phải được dùng kèm với chất ức chế hoạt động của protease có tên ritonavir để có thể tồn tại lâu hơn trong cơ thể con người. Đây là lý do tại sao Kaletra có sự kết hợp của ritonavir và lopinavir. 

Kaletra không chỉ ức chế enzyme protease của virus HIV mà cũng có thể ức chế protease của các loại RNA virus khác, đặc biệt là coronavirus. Một công trình nghiên cứu công bố trên tạp chí The journal of Infectious Diseases ngày 15-12-2015 cho thấy hiệu quả của Kaletra đối với những con khỉ đuôi sóc nhiễm MERS virus. Kaletra cũng đã từng được thử nghiệm trên những bệnh nhân nhiễm SARS và MERS. 

Tiềm năng trị Covid-19 của thuốc Kaletra

Thử nghiệm lâm sàng sử dụng Kaletra để điều trị Covid-19 đã được tiến hành tại một số quốc gia, đặc biệt là Trung Quốc. Các bác sĩ tại Vũ Hán, Trung Quốc đã tiến hành thử nghiệm có 199 bệnh nhân Covid-19 tham gia và được chia làm 2 nhóm:

• Nhóm 1 nhận chăm sóc và điều trị chuẩn
• Nhóm 2 nhận được chăm sóc và điều trị chuẩn, thêm vào đó bệnh nhân sẽ được uống 2 viên Kaletra mỗi ngày.

Kết quả thử nghiệm được công bố trên tạp chí The New England Journal of Medicine ngày 18-3-2020 cho thấy không có sự khác biệt giữa hai nhóm. Các nhà nghiên cứu cho biết bệnh nhân Covid-19 tham gia thử nghiệm này đều là những bệnh nhân rất nặng. Dường như thuốc Kaletra đã được dùng ở giai đoạn quá muộn nên ít phát huy tác dụng (1/5 số bệnh nhân trong 199 bệnh nhân đã tử vong).

Tác dụng phụ của thuốc Kaletra

Nhóm tác giả nghiên cứu cũng chia sẻ trên tạp chí The New England Journal of Medicine ngày 5-3-2020 về độ an toàn của Kaletra. Mặc dù Kaletra là loại thuốc tương đối an toàn, thuốc vẫn có thể tương tác với các loại thuốc điều trị Covid-19 khác. Các bác sĩ cũng cảnh báo Kaletra có thể gây tổn thương đáng kể cho gan. 

4. Kaletra và interferon beta-1a

thuốc trị covid-19 Kaletra và Interferon beta-1a

Dự án Solidarity cũng thử nghiệm điều trị Covid-19 bằng cách kết hợp Kaletra (ritonavir/lopinavir) với interferon beta-1a. Interferon beta-1a có khả năng kiểm soát viêm trong cơ thể.

Tiềm năng trị Covid-19 của thuốc Kaletra và interferon beta-1a

Giới nghiên cứu đã có bằng chứng interferon beta-1a có phát huy hiệu quả ức chế virus ở mô hình khỉ đuôi sóc lây nhiễm với MERS. Sự kết hợp của Kaletra và interferon beta-1a hiện cũng đang được thử nghiệm tại Ả-rập Xê-út. 

Tác dụng phụ của thuốc interferon beta-1a

Cách sử dụng interferon beta-1a trong điều trị cho bệnh nhân Covid-19 có thể đem lại một số rủi ro. Nếu interferon beta-1a được dùng ở giai đoạn quá muộn, thuốc có thể đẩy nhanh quá trình phá huỷ các mô và cơ quan chứ không giúp ích cho bệnh nhân. 

Các chuyên gia WHO cho biết, quá trình thử nghiệm lâm sàng trong dự án Solidarity sẽ luôn cập nhật và có những điều chỉnh cần thiết. Dựa trên các kết quả sơ bộ, các chuyên gia sẽ cùng thảo luận để đánh giá loại thuốc nào có hiệu quả cao nhất và an toàn nhất để điều trị và phòng ngừa Covid-19. Từ đó, họ sẽ quyết định ai có thể ngưng thử nghiệm lâm sàng và đổi hướng điều trị nếu không thấy có những diễn biến tích cực. 

Ngoài 4 loại thuốc trên, một số loại thuốc như thuốc kháng influenza có tên biệt dược là favipiravir do công ty Toyama Chemical của Nhật Bản sản xuất có thể được bổ sung thêm vào danh sách thử nghiệm. Hy vọng rằng chương trình thử nghiệm đa quốc gia của WHO sẽ mở ra nhiều triển vọng về thuốc trị Covid-19 để ngăn chặn đại dịch toàn cầu.

Hồng Nhung | HELLO BACSI

Cập nhật dịch COVID-19
Nước : Việt Nam
Dữ liệu

1,141

Ca nhiễm

1,046

Hồi phục

35

Tử vong
Bản đồ phân phối

Các bài viết của Hello Health Group và Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
happy unhappy
Nguồn tham khảo

Bài có nhiều người đọc

Mất vị giác và khứu giác: Cảnh báo sớm của COVID-19

Ngoài các triệu chứng đã biết, ngày càng có nhiều trường hợp ghi nhận được về tình trạng mất vị giác và khứu giác ở người mắc COVID-19.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngà Trương
Coronavirus, COVID-19 28/04/2020 . 7 phút đọc

Ngón chân COVID: Triệu chứng lạ do virus corona gây ra

Các chuyên gia phát hiện thêm 1 dấu hiệu lạ ở người nhiễm SARS-CoV-2 không có triệu chứng và gọi tình trạng về da này là “ngón chân COVID”.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngà Trương
Coronavirus, COVID-19 28/04/2020 . 5 phút đọc

Các bác sĩ tìm kiếm vùng ảnh hưởng từ đầu tới chân: Coronavirus gây tử vong như thế nào?

Sau gần 5 tháng bùng phát dịch Covid-19, các bác sĩ không ngừng tìm kiếm coronavirus gây tử vong như thế nào khi xâm nhập vào cơ thể.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Hồng Nhung
Coronavirus, COVID-19 24/04/2020 . 7 phút đọc

Người nhiễm Covid-19 khỏi bệnh dương tính trở lại: Thử thách mới của công cuộc chống đại dịch toàn cầu

Thực trạng người nhiễm Covid-19 khỏi bệnh dương tính trở lại ở Việt Nam và thế giới đã đặt ra thử thách mới cho các chuyên gia y tế.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Hồng Nhung
Coronavirus, COVID-19 22/04/2020 . 6 phút đọc

Bạn có thể quan tâm

cách giữ an toàn khi di chuyển trong mùa dịch covid-19

Cách giữ an toàn khi di chuyển trong mùa dịch Covid-19

Tác giả hellobacsi
Ngày đăng 06/08/2020 . 2 phút đọc
vắc xin phòng covid-19 thử nghiệm trên người

Cập nhật thông tin mới nhất về vắc xin phòng Covid-19

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Hồng Nhung
Ngày đăng 09/05/2020 . 10 phút đọc
thẻ thông hành miễn dịch Covid-19

Thẻ thông hành miễn dịch Covid-19: “Passport đặc biệt” mùa dịch bệnh

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Hồng Nhung
Ngày đăng 01/05/2020 . 8 phút đọc
Được tài trợ

Giải pháp nào cho người bị lệch đĩa đệm trong mùa dịch Covid-19?

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Luong Ngoc Thuy Dung
Ngày đăng 29/04/2020 . 5 phút đọc