Bệnh giun rồng: Căn bệnh đã loại trừ nay xuất hiện lại ở nước ta

Có thể nhiều người còn xa lạ với bệnh giun rồng bởi ngành y tế đã nỗ lực nhiều năm nhằm xóa sổ căn bệnh này. Song điều đáng lo ngại là Việt Nam đã ghi nhận sự xuất hiện trở lại của loài ký sinh trùng nguy hiểm này với 25 ca mắc từ năm 2020 đến nay.

Hello Bacsi mời bạn cùng tìm hiểu chi tiết về bệnh giun rồng, từ cách lây nhiễm, biểu hiện bệnh, cách chẩn đoán cho đến điều trị và phòng ngừa. 

Bệnh giun rồng là gì?  

Giun rồng, hay còn gọi là bệnh giun Guinea, do loài giun tròn có tên khoa học là Dracunculus medinensis gây ra. 

Con người nhiễm bệnh giun rồng do uống nước bẩn có chứa giáp xác chân chèo (động vật giáp xác nhỏ) bị nhiễm ấu trùng của D. medinensis. Sau khi ăn phải, giáp xác chân chèo chết và giải phóng ấu trùng. Ấu trùng này xâm nhập vào dạ dày và thành ruột, sau đó xâm nhập qua thành dạ dày và ruột vào khoang bụng và khoang sau phúc mạc. Sau khi trưởng thành thành, con đực và con cái giao phối, giun đực chết còn giun cái mang ấu trùng (dài: 70 đến 120 cm) di chuyển trong các mô dưới da về phía bề mặt da, thường là hai chi dưới.

Khoảng một năm sau khi nhiễm bệnh, giun cái gây ra mụn nước trên da, thường ở chi dưới xa, sau đó vỡ ra. Khi tổn thương này tiếp xúc với nước, giun cái sẽ thò một phần cơ thể ra ngoài và giải phóng hàng ngàn ấu trùng vào nước. Quá trình này có thể lặp lại nhiều lần mỗi khi tiếp xúc với nước cho đến khi tất cả ấu trùng được giải phóng. Ấu trùng lại được giáp xác chân chèo nuốt vào, sau hai tuần và hai lần lột xác đã phát triển thành ấu trùng đủ khả năng gây lây nhiễm cho người, khởi đầu một chu kỳ lây nhiễm mới. 

Nguyên nhân gây bệnh giun rồng

Người bệnh có nguy cơ nhiễm ấu trùng dẫn tới bệnh giun rồng khi:

• Ăn cá sống
• Ăn thịt ếch nhái còn sống
• Ăn thịt rắn chưa chín kỹ
• Uống phải nước bẩn như nước khe suối
• Sử dụng chung các dụng cụ chế biến thực phẩm sống và chín
• Không vệ sinh kỹ tay sau khi chế biến đồ sống.

Nhận biết dấu hiệu mắc bệnh giun rồng

Trong thời gian đầu nhiễm ấu trùng giun rồng, bệnh nhân thường không gặp phải bất kỳ biểu hiện đáng chú ý nào. Sau 1 năm giun rồng kí sinh, khi giun cái đã di chuyển vào các mô dưới da để giải phóng ấu trùng, các triệu chứng mới bắt đầu xuất hiện rõ rệt hơn. Chúng bao gồm các giai đoạn:

Giai đoạn khởi phát:

• Sốt nhẹ
• Mệt mỏi
• Đau nhức cơ
• Tiêu chảy
• Buồn nôn, nôn
• Nổi mẩn đỏ, tê cứng và ngứa ở vùng dưới da nơi chứa giun cái, thường là ở chân.

Giai đoạn giun trồi ra:

• Mụn nước: Một mụn nước nhỏ, gây đau rát xuất hiện trên da, thường ở bàn chân hoặc cẳng chân (khoảng 90% trường hợp), nhưng cũng có thể ở các vị trí khác trên cơ thể.
• Đau dữ dội: Mụn nước gây đau nhức dữ dội, cảm giác nóng rát như bị bỏng.
• Giun trồi ra: Sau khi mụn nước vỡ, đầu của giun cái trưởng thành sẽ nhô ra khỏi vết loét. Giun có màu trắng, dạng sợi và có thể dài tới 1 mét.
• Viêm nhiễm tại chỗ: Vùng da xung quanh mụn nước và vết loét thường bị sưng, đỏ, ngứa và có thể bị bội nhiễm vi khuẩn thứ phát, dẫn đến viêm mô tế bào, áp xe, thậm chí nhiễm trùng huyết và uốn ván.

Giai đoạn muộn và biến chứng:

• Đau khớp và viêm khớp: Nếu giun di chuyển gần các khớp, có thể gây đau khớp và viêm khớp.
• Hạn chế vận động: Đau và viêm có thể gây hạn chế vận động chi bị ảnh hưởng, dẫn đến tàn tật tạm thời hoặc vĩnh viễn (co rút gân, cứng khớp).
• Giun chết và hóa vôi: Nếu giun không trồi ra được và chết trong mô, nó có thể bị hóa vôi và gây đau mạn tính, sưng tái phát ở chi.

Các nốt mẩn đỏ này dần phát triển thành bóng nước, chảy dịch vàng và khiến bệnh nhân đau đớn, ngứa rát, phải ngâm chân vào nước để bớt đau, đây cũng là cơ chế giúp giun giải phóng ấu trùng vào nguồn nước, tiếp tục vòng đời của ký sinh trùng. Đầu con giun cái chui ra ngoài từ ổ tổn thương. Nếu để yên không tác động, sau 3-6 tuần, con giun sẽ tự chui hoàn toàn ra ngoài.