Chích ngừa ung thư cổ tử cung và những điều bạn nên biết

Tác giả: Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh

Ung thư cổ tử cung là một trong các loại ung thư phổ biến nhất trên thế giới và Việt Nam. Việc chữa trị khó khăn gây tổn hại nhiều đến cuộc sống của người bị ung thư. Gần đây, y học đã phát hiện chích ngừa ung thư cổ tử cung bằng vaccine HPV có hiệu quả phòng ngừa căn bệnh này rất tốt.

Bạn đã biết về cách tốt nhất phòng ngừa ung thư cổ tử cung chưa?

I. Vì sao bạn nên chích ngừa ung thư cổ tử cung?

1. Vài nét chính về chích ngừa ung thư cổ tử cung

chích ngừa ung thư cổ tử cung

Báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2018 ghi nhận 570.000 ca ung thư cổ tử cung. Mỗi năm, căn bệnh này cướp đi sinh mạng của trên 300.000 phụ nữ trên toàn thế giới.

Tại Việt Nam, theo báo cáo của Trung tâm Thông tin HPV (HPV Information Center) năm 2018, ung thư cổ tử cung là căn bệnh ung thư phổ biến thứ 3 ở phụ nữ. Mỗi năm có khoảng 4.177 ca mắc mới và 2.420 ca tử vong do căn bệnh này, tức mỗi ngày có 7 phụ nữ Việt tử vong do ung thư cổ tử cung.

Ung thư cổ tử cung do nhiều nguyên nhân. Trong đó có một nguyên nhân chính là do virus HPV gây ra. Con đường lây truyền phổ biến nhất của HPV là đường tình dục.

70% số ca ung thư cổ tử cung trên toàn thế giới có liên quan đến chủng HPV (Human papilloma virus) 16 và 18 . Hai loại vaccine ngừa virus chủng 16 và 18 đã được chấp thuận. Cả 2 đều được ghi nhận là an toàn. Chúng cũng có thể được tiêm cùng với các loại vaccine khác như DTP (Vaccine bạch hầu – ho gà – uốn ván) và viêm gan B.

Có 2 loại vaccine HPV, 1 loại chỉ có tác dụng lên chủng virus 16,18, loại còn lại còn phòng thêm chủng virus 6,11 (chủng virus gây bệnh sùi mào gà)

Tiêm vaccine cho nữ chưa quan hệ tình dục là phương pháp chính trong việc phòng ngừa ung thư cổ tử cung. Vaccine không có tác dụng chữa trị HPV đã nhiễm trước đó hoặc các bệnh có liên quan đến HPV đã mắc. Bởi vì tiêm vaccine không bảo vệ người tiêm khỏi tất cả các chủng HPV có thể gây ung thư. Nữ giới đã được tiêm vaccine HPV vẫn cần được tầm soát ung thư trong tương lai.

2. Bao nhiêu tuổi chích ngừa ung thư cổ tử cung và lộ trình tiêm thế nào?

chích ngừa ung thư cổ tử cung

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo nữ giới từ 9-13 tuổi nên tiêm vaccine HPV để có khả năng phòng ngừa ung thư cổ tử cung cao nhất. Tại Việt Nam, Bộ Y tế khuyến cao độ tuổi tiên vaccine HPV tốt nhất là từ 9-26 tuổi. Phụ nữ từ 26 tuổi trở lên, đã quan hệ tình dục vẫn có thể tiêm ngừa ung thư cổ tử cung nhưng chưa có tài liệu y khoa nào chứng minh kết quả rõ ràng của vaccine trong trường hợp này.

Nữ nên tiêm liều vaccine HPV đầu tiên trước 15 tuổi có thể sử dụng  lộ trình tiêm 2 liều. Khoảng cách giữ 2 liều nên là 6 tháng. Không có khoảng thời gian tối đa giữa 2 mũi tiêm. Tuy nhiên khoảng thời gian này không nên dài hơn 12-15 tháng.

Nếu khoảng thời gian giữa các liều ngắn hơn 5 tháng, thì liều thứ 3 nên được tiêm cách mũi đầu tiên ít nhất là 6 tháng.

Những người suy giảm miễn dịch, bao gồm những người đang mắc HIV, và nữ độ tuổi 15 hay lớn hơn cũng nên chích vaccine và cần 3 liều (tại 0,1-2 , và 6 tháng) để có hiệu quả tối đa.

II. Tìm hiểu thêm về việc chích ngừa ung thư cổ tử cung

Hiện nay, có 2 loại vaccine chứng minh hiệu quả ngăn ngừa HPV chủng 16 và 18 đã được cấp phép lưu hành. Một hoặc cả hai loại được dùng ở hầu hết các nước:

– Vaccine 2 chủng (ngừa HPV chủng 16 và 18)

– Vaccine 4 chủng (ngừa HPV chủng 16, 18 và 6, 11 xuất hiện ở 90% mụn sinh dục, mào gà ở nữ).

Cả 2 vaccine chứa các mảnh giống virus, là những mảnh có hình dạng giống vỏ ngoài của HPV. Bởi vì vaccine không chứa virus, chích vaccine không thể gây nhiễm HPV. Các vaccine kích thích sự phát triển của các kháng thể chống lại các mảnh này, và do sự giống nhau với virus HPV, sẽ ngăn nhiễm HPV trong trường hợp tiếp xúc với virus sau này.

Vaccine nên được tiêm trước khi cơ thể nhiễm HPV. Nữ giới sẽ có rất nhiều nguy cơ nhiễm HPV sau khi cô gái ấy bắt đầu hoạt động tình dục. Do đó, tiêm ngừa vaccine HPV khi chưa bao giờ quan hệ tình dục được xem là  cách bảo vệ các bạn nữ khỏi ung thư cổ tử cung hiệu quả nhất.

1. Tác dụng bảo vệ của vaccine: bằng chứng hiện hành và những điều cần nghiên cứu thêm

chích ngừa ung thư cổ tử cung

a. Bằng chứng hiện hành

Tổ chức y tế thế giới đã có vài nghiên cứu thực hiện trước khi vaccine được cấp phép với một số lượng lớn bé gái và phụ nữ trẻ tại Mỹ, các nước châu Âu và một vài nước thu nhập trung bình. Mục đích các nghiên cứu là tìm ra tác dụng của vaccine và khoảng thời gian bảo vệ của vaccine đối với ung thư cổ tử cung. Trong trường hợp của vaccine 4 chủng là tìm hiểu thêm tác dụng phòng ngừa sùi mào gà. Trước khi chích vaccine, bé gái và phụ nữ tham gia trong các nghiên cứu được hướng dẫn và đồng thuận.

Kết quả thu được như sau:

– Cả hai vaccine có tác dụng phòng ngừa rất cao trước các tổn thương tiền ung thư gây ra bởi HPV chủng 16 và 18 trong 93-99% bé gái và phụ nữ tham gia. Vaccine cũng làm giảm đáng kể các trường hợp ung thư xâm lấn trong tương lai.

– Vaccine HPV gây đáp ứng miễn dịch cao hơn hẳn đáp ứng miễn dịch tự nhiên.

– Sự phòng ngừa làm giảm viêm nhiễm HPV cả tạm thời và kéo dài, và cũng phòng ngừa chống lại các tổn thương tiền ung mức độ trung bình và nghiêm trọng.

– Vaccine 4 chủng đã chứng tỏ làm giảm tỷ lệ nhiễm mụn, mào gà sinh dục.

– Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng số lượng kháng thể sinh ra sau chích vaccine HPV ở nữ dưới 15 tuổi cao hơn so với nữ trên 15 tuổi.

– Vài nghiên cứu theo dõi để xác định chính xác thời gian phòng ngừa từ việc tiêm đủ vaccine vẫn đang được tiến hành. Nhưng dữ liệu thu được đảm bảo vaccine có tác dụng bảo vệ 10 năm sau khi tiêm. Đây là thời gian mà các nghiên cứu đã theo dõi được cho đến ngày nay và không có sự suy giảm trong số lượng kháng thể ở các phụ nữ đã tiêm vaccine theo thời gian. Dựa trên sự phát hiện này, hiện nay không có khuyến cáo tiêm thêm liều tăng cường (liều nhắc sau 10 năm).

b. Vaccine HPV và những điều cần nghiên cứu thêm

Mặc dù vaccine HPV đã được chứng minh hiệu quả trong việc ngăn ngừa ung thư cổ tử cung chủng 16 và 18 và có nhiều tác dụng phòng ngừa chéo đến các virus sinh ung khác nhưng sức mạnh và thời gian phòng còn chưa được xác định.

Tiêm vaccine HPV chưa được thử ở trẻ dưới 9 tuổi. Vì vậy vaccine không được cấp phép hoặc khuyến cáo cho bé gái dưới 9 tuổi. Bên cạnh đó, thời gian và mức độ bảo vệ ở bé gái và nữ trẻ với HIV vẫn đang được nghiên cứu.

2. An toàn, phản ứng bất lợi sau tiêm và chống chỉ định

a. An toàn, phản ứng bất lợi sau tiêm

chích ngừa ung thư cổ tử cung

Kết quả nghiên cứu chỉ ra cách theo dõi về an toàn tiêm vaccine HPV và phản ứng bất lợi sau tiêm. Cả hai vaccine đều dễ dung nạp và không có lo lắng lớn về an toàn sức khỏe. Đây là kết quả thu được sau hơn 175 triệu liều đã được dùng trên toàn cầu.

Trong các nghiên cứu được thực hiện ở Mỹ, phản ứng thông thường từ các bé gái sau khi được tiêm là đau và sưng tại chỗ tiêm.

Dữ liệu sau khi đưa ra thị trường (sau khi vaccine được cấp phép và sử dụng) từ các nghiên cứu toàn cầu không tìm được vấn đề sức khỏe nghiêm trọng nào hơn ngoài các phản ứng bất lợi sau tiêm mức độ trung bình; như: sốt, chóng mặt và buồn nôn.

Ngoài ra, ngất cũng là phản ứng đã được ghi nhận sau khi tiêm vaccine HPV. Ngất thường thấy ở thanh thiếu niên sau khi đã trải qua nhiều thủ tục gây lo lắng và gây đau nhẹ. Vì nguyên nhân này bé gái nên được ngồi và quan sát trong vòng 15 phút sau khi tiêm vaccine HPV.

Sự kiện bất lợi sau tiêm nghiêm trọng là vô cùng hiếm. Sốc phản vệ có thể liên quan đến tiêm vaccine HPV và cảnh báo nên được ghi lại để tránh tiêm vaccine cho bé gái đã có phản ứng phản vệ với vaccine HPV và các vaccine khác có thành phần giống với vaccine HPV trước đó. Nếu chẩn đoán là sốc phản vệ, bé gái sẽ được chữa trị ngay lập tức.

b. Chống chỉ định với vaccine HPV

chích ngừa ung thư cổ tử cung

Vaccine HPV không nên được tiêm cho người đã bị sốc phản vệ nghiêm trọng sau khi tiêm liều vaccine trước đó hoặc sau khi tiếp xúc với một trong những thành phần vaccine. Triệu chứng phản ứng phản vệ bao gồm: ngứa ngáy, nổi ban, nổi mề đay hoặc phồng rộp da. Nếu bất cứ triệu chứng nào xảy ra trong đợt tiêm trước, không nên tiêm thêm liều HPV tiếp theo và các vaccine khác có cùng thành phần.

– Bé gái đang mắc bệnh lý nghiêm trọng có gây sốt không nên tiêm vaccine.

– Vaccine HPV không được khuyến cáo sử dụng với phụ nữ đang mang thai. Nếu người nữ mang thai sau khi đã tiêm liều vaccine đầu tiên, các liều còn lại nên được hoãn cho đến sau thai kỳ.

– Nếu không may vaccine HPV được tiêm cho người nữ đang mang thai thì không cần can thiệp gì. Cô ấy nên được theo dõi để xác định xem rằng vaccine không chứa virus sống và không có vấn đề sức khỏe ở mẹ và bé trong suốt thai kỳ. Các liều vaccine còn lại nên được hoãn đến sau thai kỳ, lúc đó có thể hoàn tất lịch tiêm. Không cần phải bắt đầu lại lộ trình vaccine sau thai kỳ. Nếu vaccine HPV đã được chích cho mẹ đang cho con bú, bạn hãy yên tâm vì đến nay vẫn chưa có vấn đề nghiêm trọng nào được báo cáo lại.

III. Tính chất vaccine và lộ trình tiêm bảng tóm tắt

chích ngừa ung thư cổ tử cung

Đối tượng được khuyến cáo nên tiêm HPV là bé gái tuổi 9-13, trước khi có hoạt động tình dục.

chích ngừa ung thư cổ tử cung

 IV. Chích ngừa ung thư cổ tử cung ở đâu?

Bạn có thể đến các trung tâm sau để được tư vấn và chích ngừa vaccine HPV.

Hà Nội

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội (Trước đây là Trung tâm Y tế Dự phòng Hà Nội)

Địa chỉ: 70 Nguyễn Chí Thanh, quận Đống Đa

Điện thoại: (024) 3834 3537

Website: http://www.hanoicdc.gov.vn/

Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương (NIHE)

Địa chỉ:1, phố Yecxanh, quận Hai Bà Trưng

Điện thoại:  (024) 3971 6356

Website: http://nihe.org.vn

Hệ thống tiêm chủng VNVC

VNVC Trường Chinh – 180 Trường Chinh, quận Đống Đa

VNVC Icon 4 Cầu Giấy – Số 3 Cầu Giấy, phường Láng Thượng, quận Đống Đa (Cạnh Đại học Giao Thông Vận Tải)

Hotline: 1800 6595

Website: https://vnvc.vn/

Phòng tiêm chủng SAFPO

Chi nhánh 1: SAFPO Lò Đúc – số 135 Lò Đúc, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Điện thoại: (024) 3972

Chi nhánh 2: SAFPO Lào Cai – số 034 Tuệ Tĩnh – phường Kim Tân – TP. Lào Cai. Điện thoại: (020) 384 7043

Chi nhánh 3: SAFPO Hải Dương – số 18 Thanh Niên – TP. Hải Dương. Điện thoại: (0320) 383 0222

Chi nhánh 4: SAFPO Hà Nam – Đường Trường Trinh – TPp. Phủ Lý. Điện thoại: (0351) 388 5115

Website: https://safpo.com/

Các Trung tâm Y tế Dự phòng quận/huyện tại Hà Nội

Bệnh viện Phụ sản Hà Nội

Địa chỉ: 929 Đê La Thành, Láng Thượng, quận Đống Đa

Điện thoại: (024) 3834 3181

Website: http://benhvienphusanhanoi.vn/

Địa chỉ Tiêm ngừa ung thư cổ tử cung tại TP. Hồ Chí Minh

Viện Pasteur

Địa chỉ: 167 Pasteur, phường 8, quận 3

Điện thoại: (028) 3823 0352

Website: http://www.pasteurhcm.gov.vn/

Bệnh viện Từ Dũ

Địa chỉ: 284 Cống Quỳnh, Phường Phạm Ngũ Lão, Quận 1

Điện thoại:(028) 5404 2829

Website: http://tudu.com.vn/

Bệnh viện Hùng Vương

Địa chỉ: 128 Hồng Bàng, phường 12, quận 5

Điện thoại: (0283) 855 8532

Website: http://www.bvhungvuong.vn/

Bệnh Viện Đại Học Y Dược TPHCM

Địa chỉ: 215 Hồng Bàng, phường 11, quận 5

Điện thoại: (0283) 855 4269

Website: http://www.bvdaihoc.com.vn/

Các Trung tâm Y tế Dự phòng quận/huyện tại TP. HCM

Hệ thống tiêm chủng VNVC

VNVC HOÀNG VĂN THỤ – 198 Hoàng Văn Thụ, quận Phú Nhuận

VNVC CANTAVIL AN PHÚ – Lầu 1 TTTM Cantavil An Phú,1Song Hành, phường An Phú, quận 2

VNVC LÊ ĐẠI HÀNH – Tầng 2 TTTM, Cao ốc Bảo Gia, 184 Lê Đại Hành, phường 15, quận 11

Hotline: 1800 6595

Website: https://vnvc.vn/

CÁC TỈNH THÀNH KHÁC

Trung tâm Y tế Dự phòng/Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh tại các tỉnh, thành phố, quận, huyện.

Các bệnh viện phụ sản và Trung tâm tiêm chủng.

Viện Pasteur tại Nha Trang và Đà Lạt.

Hệ thống tiêm chủng VNVC tại Đồng Nai và Bình Dương.

Kiều Tuấn Anh / HELLO BACSI

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ ngay! :

Ngày đăng: Tháng Bảy 24, 2019 | Lần cập nhật cuối: Tháng Mười Hai 16, 2019

Nguồn tham khảo
Bài có nhiều người đọc