Thông tin bạn cần biết khi được chỉ định chạy thận nhân tạo

Tác giả: Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh

Ở giai đoạn cuối của suy thận, bác sĩ có thể chỉ định chạy thận nhân tạo nếu bạn chưa thể tiến hành cấy ghép thận. Quá trình chạy thận giúp hỗ trợ thận thực hiện một vài chức năng quan trọng đối với cơ thể, kéo dài thời gian sống.

Khi thận bắt đầu suy yếu, bạn sẽ trải quá các giai đoạn mất dần chức năng thận. Bệnh thận mạn tính được phân loại thành 5 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 5 là giai đoạn tồi tệ nhất và nhiều người bệnh được chỉ định chạy thận nhân tạo hay cấy ghép thận. Tuy nhiên, không phải ai có bệnh thận ở giai đoạn nhẹ (từ 1–3) đều tiến triển thành giai đoạn 5.

Bệnh thận thường đi kèm với một danh sách dài các biến chứng. Trong giai đoạn đầu của bệnh thận mạn tính, các biến chứng có thể điều trị bằng các biện pháp y tế như sủ dụng thuốc. Bác sĩ sẽ kê đơn cho bạn vài loại thuốc đủ để kiểm soát các tình trạng dự kiến xảy ra như tăng huyết áp, nồng độ chất điện giải bất thường, sưng hoặc phù nề. Tuy nhiên, khi suy thận đến giai đoạn cuối, các triệu chứng trở nên khó kiểm soát và điều trị hơn. Tại thời điểm này, nếu bạn không có khả năng cấy ghép thận (do không tìm được tạng phù hợp hoặc không có điều kiện kinh tế), bác sĩ thường chỉ định chạy thận nhân tạo.

Chạy thận nhân tạo là gì?

Quá trình lọc máu hay chạy thận nhân tạo là phương pháp sử dụng một thiết bị y tế để thay thế/hỗ trợ chức năng thận. Ngoài việc bài tiết nước tiểu, thận còn có nhiều chức năng quan trọng đối với cơ thể như:

  • Điều chỉnh và duy trì nồng độ các chất điện giải (natri, kali…) ở mức cân bằng
  • Điều chỉnh lượng nước trong máu, cân bằng nội môi
  • Tạo ra hormone erythropoietin, cần thiết để tạo ra các tế bào hồng cầu mới
  • Đảm bảo cho xương khỏe mạnh bằng cách sản xuất một dạng vitamin D cho cơ thể
  • Loại bỏ các axit dư thừa từ quá trình trao đổi chất thông thường ra khỏi cơ thể
  • Kiểm soát huyết áp

Chạy thận nhân tạo không thay thế hoàn toàn các chức năng thận, phương pháp này chỉ hỗ trợ thận thực hiện một số nhiệm vụ quan trọng.

Chạy thận nhân tạo được thực hiện như thế nào?

Quá trình tiến hành phụ thuộc vào bác sĩ chỉ định chạy thận nhân tạo loại nào.

Một phương pháp phổ biến là sử dụng máy lọc máu nhân tạo. Khi đó, máu của người bệnh được truyền qua một máy có bộ lọc tương tự như bộ lọc của thận. Sau khi lọc, máu sẽ quay trở lại cơ thể người bệnh. Quá trình này được thực hiện tại các trung tâm y tế có cơ sở vật chất đảm bảo điều kiện chuyên môn kỹ thuật. Thông thường, bạn sẽ nhận điều trị khoảng 3 lần/tuần, mỗi lần kéo dài 3–4 tiếng đồng hồ (tùy vào trọng lượng cơ thể).

lọc máu chạy thận nhân tạo

Ngoài ra, một chỉ định chạy thận nhân tạo khác là lọc màng bụng (hay thẩm phân phúc mạc). Phương pháp này sử dụng chính màng bụng của người bệnh làm màng lọc thay thế cho thận suy, lọc các chất chuyển hoá, nước điện giải ra khỏi cơ thể và giúp cân bằng nội môi. Khi ấy, bác sĩ đưa một ống thông vào phúc mạc người bệnh qua thành bụng. Sau đó, cho dịch chưa lọc vô trùng vào ổ bụng rồi ngâm dịch trong vài giờ, quá trình làm sạch máu và loại bỏ chất thải diễn ra. Cuối cùng, dịch lọc bẩn được rút ra hết và dịch mới được nạp lại. Chu kỳ này được lặp đi lặp lại vài lần. Quá trình này có thể thực hiện tại nhà và thường vào ban đêm khi ngủ nhưng bạn cần tiến hành hàng ngày, liên tục.

Tạo đường mạch máu để chạy thận nhân tạo

Người bệnh suy thận cần tạo một đường mạch máu hay shunt để kết nối với hệ thống máu lọc máu (người bệnh lọc màng bụng sẽ không có shunt như vậy, mà là một ống thông đặt vĩnh viễn trên bụng). Tại vị trí shunt, bác sĩ sẽ đặt hai cây kim với một cây truyền máu từ cơ thể đến máy lọc máu và cây kim còn lại mang máu sạch từ máy đến người bệnh.

Bản thân shunt thực sự là kết nối giữa động mạch và tĩnh mạch. Bác sĩ phẫu thuật sẽ tiến hành tạo đường mạch máu, sử dụng tĩnh mạch của riêng bạn để tạo kết nối này (gọi là lỗ rò) hoặc dùng ống nhân tạo (gọi là ghép mô).

Có thể chạy thận nhân tạo tại nhà không?

Cả hai phương pháp lọc máu và lọc màng bụng đều có thể thực hiện ngay tại nhà người bệnh. Bác sĩ và y tá chuyên môn sẽ hướng dẫn bạn trong vài tuần về cách thức tiến hành. Một khi bạn hiểu rõ cơ chế vận hành, bác sĩ có khả năng cho bạn tự thực hiện tại nhà. Sau đó, bạn chỉ cần thăm khám hàng tháng để theo dõi tình trạng bệnh.

Tuy nhiên, hình thức chạy thận nhân tạo tại nhà chưa áp dụng được ở Việt Nam, chủ yếu là lý do kinh tế. Do người bệnh cần phải bỏ ra chi phí khá lớn để mua máy chạy thận và nhiều vật tư tiêu hao khác.

Phương pháp chạy thận nhân tạo nào tốt nhất?

Từ quan điểm y học, không có nghiên cứu nào chứng minh phương pháp này ưu việt, vượt trội hơn phương pháp khác. Tuy vậy, lọc màng bụng được thực hiện đơn giản hơn, ít bị lệ thuộc vào máy và phù hợp cho những người còn đi học, đi làm. Bác sĩ sẽ chỉ định chạy thận nhân tạo phù hợp với tình trạng bệnh cũng như điều kiện kinh tế theo từng người bệnh.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ ngay! :

Ngày đăng: Tháng Hai 17, 2019 | Lần cập nhật cuối: Tháng Mười Một 15, 2019

Nguồn tham khảo
Bài có nhiều người đọc