Các phản ứng dị ứng và tác dụng phụ của thuốc tê, thuốc mê mà bạn cần biết

Tham vấn y khoa: | Tác giả:

Ngày cập nhật 23/10/2020 . 4 phút đọc
Chia sẻ ngay!

Dị ứng thuốc tê là tình trạng tương đối hiếm gặp. Ước tính cứ 10.000 người được gây tê thì có 1 người bị dị ứng. 

Bên cạnh đó, người bệnh cũng có thể gặp phải một số triệu chứng tương tự như dị ứng nhưng lại do tác dụng phụ của thuốc tê hoặc các phản ứng khác gây ra.

Triệu chứng dị ứng thuốc tê

Dị ứng thuốc tê gây nổi mề đay

Các triệu chứng dị ứng thuốc gây tê cũng tương tự như các phản ứng dị ứng khác. Ở mức độ nhẹ và trung bình, các triệu chứng này có thể bao gồm:

  • Phát ban
  • Nổi mề đay
  • Ngứa da
  • Sưng phù, đặc biệt là xung quanh mắt, môi hoặc toàn bộ khuôn mặt 
  • Tụt huyết áp nhẹ
  • Khó thở (mức độ nhẹ)
  • Ho

Trong một số ít trường hợp, dị ứng thuốc tê có thể dẫn đến sốc phản vệ. Phản ứng này đe dọa đến tính mạng người bệnh, các dấu hiệu thường gặp bao gồm:

Nguyên nhân gây dị ứng thuốc tê

Nguyên nhân gây dị ứng thuốc tê

Phản ứng dị ứng trong quá trình gây mê – gây tê thường là do các loại thuốc chứa chất ức chế thần kinh cơ (NMBA) gây ra. Tuy nhiên, bạn cũng có thể bị dị ứng với các loại thuốc khác được sử dụng trong quá trình này, bao gồm cả thuốc kháng sinhchlorexidine sát trùng.

Hầu hết các phản ứng dị ứng xảy ra trong quá trình gây mê toàn thân. Đối với các loại gây tê khác như gây tê cục bộ, gây tê ngoài màng cứng…, người bệnh ít khi bị dị ứng.

Tác dụng phụ của thuốc gây tê

Ngoài dị ứng, người bệnh cũng cần lưu tâm đến các tác dụng phụ của thuốc gây tê. Trong một số trường hợp, triệu chứng của hai tình trạng này có thể bị nhầm lẫn với nhau.

Dưới đây là một số tác dụng phụ của thuốc gây tê – gây mê mà bạn cần biết:

Tác dụng phụ mức độ nhẹ

Các tác dụng phụ nhẹ của gây mê toàn thân (general anesthesia) bao gồm:

  • Buồn nôn và nôn 
  • Đau cơ
  • Ngứa, đặc biệt là nếu bạn dùng thuốc giảm đau opioid
  • Dấu hiệu hạ thân nhiệt (như run rẩy…)
  • Khó tiểu trong vài giờ sau phẫu thuật
  • Lú lẫn nhẹ trong vài giờ hoặc vài ngày sau phẫu thuật

Các tác dụng phụ do thuốc gây tê tại chỗ (local anesthesia) bao gồm:

  • Cảm giác châm chích khi hết thuốc tê
  • Ngứa ngáy khó chịu
  • Đau nhẹ tại chỗ tiêm

Tác dụng phụ của gây tê ngoài màng cứng (epidural anesthesia) bao gồm:

  • Đau đầu nếu dịch tủy sống rò rỉ từ vị trí tiêm
  • Đau tại chỗ tiêm
  • Chảy máu nhẹ tại chỗ tiêm

Tác dụng phụ nghiêm trọng

Các tác dụng phụ nghiêm trọng do thuốc gây mê rất hiếm khi xảy ra. Chúng thường chỉ xuất hiện khi người bệnh có các vấn đề sức khỏe sau:

Một trong những tác dụng phụ nghiêm trọng nhất của gây mê toàn thân là mê sảng sau phẫu thuật. Đây là tình trạng người bệnh bị lú lẫn, mất phương hướng, hành xử lạ lùng trong nhiều ngày sau khi tiến hành phẫu thuật. 

Người bệnh bị mê sảng sau phẫu thuật do tác dụng phụ của thuốc mê

Thuốc gây tê cục bộ cũng có thể dẫn đến các tác dụng phụ nghiêm trọng nếu sử dụng không đúng cách. Các tác dụng phụ này thường bao gồm:

Các tác dụng phụ nghiêm trọng của gây tê ngoài màng cứng thường bao gồm:

  • Nhiễm trùng trong dịch tủy sống
  • Tổn thương thần kinh vĩnh viễn
  • Chảy máu nghiêm trọng xung quanh tủy sống
  • Co giật

Phản ứng không dị ứng của thuốc gây mê

Đôi khi, bạn có thể gặp phải một số phản ứng bất thường nhưng không phải do dị ứng hoặc tác dụng phụ của thuốc mê gây ra. Đây được gọi là phản ứng không dị ứng của thuốc gây mê. 

Hai phản ứng không dị ứng thường gặp nhất là tăng thân nhiệt ác tínhthiếu hụt pseudocholinesterase

Tăng thân nhiệt ác tính

Tăng thân nhiệt ác tính là phản ứng mang tính di truyền. Tình trạng này khiến nhiệt độ cơ thể của người bệnh tăng cao nhanh chóng, gây ra các cơn co thắt cơ nghiêm trọng khi tiếp xúc với một số loại thuốc mê nhất định.

Các triệu chứng của tăng thân nhiệt ác tính có thể bao gồm:

  • Sốt cao tới 45 ° C
  • Đau cơ co thắt, thường xảy ra ở hàm
  • Nước tiểu có màu nâu
  • Khó thở
  • Rối loạn nhịp tim
  • Tụt huyết áp
  • Lú lẫn hoặc mê sảng
  • Suy thận

Thiếu hụt pseudocholinesterase

Người bị thiếu hụt pseudocholinesterase thường phải dùng máy thở sau phẫu thuật

Pseudocholinesterase là một loại enzyme cần thiết để phá vỡ một số chất giãn cơ (như succinylcholine, mivacurium…)

Khi bị thiếu hụt men pseudocholinesterase, các cơ trong cơ thể sẽ thư giãn lâu hơn bình thường. Đặc biệt, tình trạng tê liệt các cơ hô hấp sẽ khiến người bệnh không thể tự thở. Do đó, những người bị thiếu hụt pseudocholinesterase thường phải sử dụng máy thở sau khi phẫu thuật cho đến khi tác dụng của thuốc gây mê biến mất hoàn toàn. 

Cách giảm nguy cơ gặp phản ứng với thuốc mê

Bạn không thể thay đổi cách cơ thể phản ứng với một số loại thuốc. Tuy nhiên, bạn có thể giảm nguy cơ gặp phản ứng hoặc tác dụng phụ của nhóm thuốc mê – thuốc tê. 

Bạn cần thông báo cho bác sĩ về:

  • Bất kỳ loại thuốc, thực phẩm hoặc chất nào gây dị ứng cho bản thân
  • Bất kỳ phản ứng dị ứng nào mà bạn đã từng gặp khi dùng thuốc gây mê – gây tê hoặc các loại thuốc khác, kể cả kháng sinh
  • Bất kỳ tác dụng phụ nào mà bạn đã trải qua do thuốc gây mê hoặc bất kỳ loại thuốc nào khác
  • Tiền sử của bất kỳ thành viên nào trong gia đình bạn bị tăng thân nhiệt ác tính hoặc thiếu hụt pseudocholinesterase

Điều quan trọng là bạn cần lựa chọn cơ sở y tế uy tín để tiến hành quá trình gây mê – gây tê. Các y bác sĩ được đào tạo bài bản có thể nhận biết các dấu hiệu sớm của phản ứng tiềm ẩn và tác dụng phụ của thuốc, từ đó có phương án xử lý kịp thời nếu có tai biến xảy ra. 

Bên cạnh đó, bạn cũng nên trao đổi về bất kỳ thắc mắc nào trước khi tiến hành gây mê – gây tê. Nếu cảm thấy không ổn, bạn có thể dời lịch hẹn hoặc chuyển sang một cơ sở y tế uy tín để thực hiện.

Các bài viết của Hello Health Group và Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
happy unhappy
Nguồn tham khảo

Bài có nhiều người đọc

Cổ họng nhiều chất nhầy: Nguyên nhân do đâu?

Cổ họng nhiều chất nhầy có thể khiến bạn cảm thấy khó chịu và gây ra tình trạng tắc nghẽn. Cùng tìm hiểu nguyên nhân của tình trạng này trong bài viết sau.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Dung Nguyen

8 lý do khiến cơn ho kéo dài của bạn không được cải thiện

Các cơn ho kéo dài sẽ khiến bạn vô cùng khó chịu và lo lắng. Tình trạng này có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, bao gồm cả vấn đề bệnh lý.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Dung Nguyen
Coronavirus, COVID-19 04/04/2020 . 3 phút đọc

Dị ứng nấm mốc ở người lớn và trẻ em: Những điều cần biết

Những bào tử nấm mốc trong không khí có thể xâm nhập vào mũi, gây ra dị ứng nấm mốc. Bệnh làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bạn.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Dung Nguyen

Dị ứng mạt bụi là gì? Bị dị ứng mạt bụi phải làm sao?

Dị ứng mạt bụi gây ra bởi mạt bụi - một loại bọ cực nhỏ thuộc họ nhện. Nếu không được điều trị, dị ứng mạt bụi có thể dẫn đến viêm xoang và hen suyễn.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Dung Nguyen

Bạn có thể quan tâm

ngứa da

Ngứa da

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngọc Anh
Ngày đăng 12/05/2020 . 5 phút đọc
Dị ứng hóa chất

Dị ứng hóa chất: Cẩn thận với sản phẩm bạn hay sử dụng

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Dung Nguyen
Ngày đăng 04/05/2020 . 3 phút đọc
Dị ứng dứa

Dị ứng với dứa là gì? Cách xử lý khi bị dị ứng dứa

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Dung Nguyen
Ngày đăng 03/05/2020 . 4 phút đọc
xét nghiệm dị ứng da

Xét nghiệm dị ứng da

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngà Trương
Ngày đăng 30/04/2020 . 6 phút đọc