Làm gì khi trẻ sơ sinh bị táo bón?

Tham vấn y khoa: | Tác giả:

Ngày cập nhật 15/11/2019 . 7 phút đọc
Chia sẻ ngay!

Thông thường, trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh bị táo bón là do các bé không nhận đủ nước và chất xơ hoặc do loại sữa công thức mà bé đang uống gây nên. Song thực tế có một số nguyên nhân khác cũng có thể khiến trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bị táo bón. 

Hiện nay, rất nhiều mẹ Việt Nam có quan niệm sai lầm về táo bón cũng như không biết mức độ nguy hiểm của việc trẻ sơ sinh bị táo bón. Trong bài viết này, Hello Bacsi sẽ giúp bạn tìm hiểu thêm về chứng táo bón và làm gì khi trẻ sơ sinh bị táo bón để con bớt khó chịu.

Táo bón là gì?

Táo bón là tình trạng đi tiêu gặp khó khăn, mất nhiều thời gian để tống xuất phân ra ngoài và khoảng các giữa các lần đi tiêu dài hơn bình thường. Tình trạng này xảy ra có thể là dấu hiệu cảnh báo hệ tiêu hóa không khỏe mạnh, thiếu nước, chế độ ăn thiếu chất xơ…

Táo bón khiến quá trình chuyển hóa thức ăn trong hệ tiêu hóa diễn ra chậm, chất thải tích tụ trong ruột già lâu ngày sẽ gây khó chịu và có thể ảnh hưởng đến sức khỏe như nứt hậu môn, trĩ và một số vấn đề khác…

Việc dựa vào tần suất số lần bé đi tiêu trong một ngày hoặc trong một tuần cũng không hoàn toàn định nghĩa được táo bón. Nếu bé đi phân dẻo, dễ ra và khoảng 4 đến 5 ngày đi 1 lần thì không có gì đáng lo.

Mặt khác, nếu bé đi tiêu khó khăn, phân cứng, có máu hoặc có màu đen, bé thấy khó chịu hoặc không đi tiêu một lần nào trong 5 – 10 ngày thì bạn nên đưa con đến gặp bác sĩ.

Phân của bé sơ sinh trông như thế nào?

Màu sắc và hình dạng phân của trẻ sơ sinh phụ thuộc vào tuổi của bé. Phân của trẻ sơ sinh từ 0 đến 3 ngày tuổi sẽ có màu tối, dạng sệt như hắc ín, gọi là phân su. Sau vài ngày bú mẹ hoặc uống sữa công thức, phân của bé sẽ mềm hơn và có màu sáng hơn. Phân của trẻ bú mẹ thường ít nặng mùi hơn và mềm hơn so với phân của bé bú sữa công thức.

Từ 2 – 6 tuần tuổi, các bé thường sẽ đi tiêu 2 – 5 lần trong 24 giờ. Một vài bé có thể sẽ đi nhiều hơn so với số này, trong khi số khác lại đi ít hơn.

Nếu em bé dưới sáu tháng tuổi và đi tiêu dưới 2 lần/ngày vẫn có thể được coi là bình thường. Bé sẽ không bị táo bón nếu:

  • Đi tiểu nhiều
  • Tăng cân bình thường.

Bé sơ sinh đi tiêu ít có bình thường không?

Sữa mẹ rất bổ dưỡng nên đôi khi hầu hết các chất dinh dưỡng đều được hấp thụ và chỉ có một phần rất ít được thải ra ngoài. Trẻ sơ sinh khỏe mạnh có thể chỉ đi tiêu khoảng 1 lần mỗi tuần là bình thường. Những bé tiêu hóa chậm hơn có thể không đi thường xuyên. Tuy nhiên, nếu con bạn có biểu hiện đau khi đi tiêu và bạn thấy lo lắng, hãy cho bé đi khám càng sớm càng tốt.

Táo bón nặng và kéo dài thường là do phân cứng, hiếm khi do nguyên nhân nghiêm trọng, ví dụ như do các cơ trong ruột không hoạt động hoặc bị tắc nghẽn. Vì vậy, ba mẹ cần phải biết cách theo dõi phân trẻ sơ sinh để phát hiện sớm chứng táo bón và đưa con đi khám kịp thời.

Nguyên nhân gây táo bón ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Trẻ sơ sinh bị táo bón

Có khá nhiều nguyên nhân khiến trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh bị táo bón. Những nguyên nhân chính có thể kể ra là:

1. Ăn thức ăn đặc

Trẻ sơ sinh thường bị táo bón nếu được cho ăn thức ăn đặc một cách đột ngột, đặc biệt là ở những trẻ sơ sinh lần đầu tiên ăn thức ăn đặc. Trong giai đoạn tập ăn dặm, các món như bột sữa, bột ngũ cốc, cháo ngũ cốc… thường thiếu chất xơ. Việc trẻ được cho ăn những thức ăn này quá sớm có thể khiến con bị táo bón. Táo bón cũng có thể xảy ra khi bé cai sữa mẹ. Nguyên do là việc cai sữa đôi khi khiến bé bị mất nguồn cung cấp nước.

2. Trẻ uống sữa công thức

Trẻ bú sữa mẹ ít có nguy cơ bị táo bón vì sữa mẹ có chứa thành phần cân bằng chất béo và protein, chất xơ, nước… Điều này khiến phân của bé luôn luôn mềm, ngay cả khi bé không đi vệ sinh trong một hoặc hai ngày.

Nếu đang uống sữa công thức, bé có nguy cơ cao bị táo bón. Nguyên do là thành phần protein khác nhau trong sữa công thức có thể gây táo bón ở trẻ sơ sinh. Trẻ sơ sinh dùng sữa công thức với lượng nhiều và bị táo bón thường có phân xanh và cứng. Nếu nhận thấy con bị táo bón do sữa công thức, bạn có thể chuyển sang một loại sữa công thức khác phù hợp hơn với con. Bạn có thể trao đổi vứi bác sĩ về điều này để tìm ra loại sữa phù hợp nhất cho bé.

3. Thiếu nước

Nếu bé bị thiếu nước hoặc mất nước, cơ thể sẽ hấp thụ chất lỏng từ bất cứ đâu, từ thức ăn hoặc đồ uống mà bé dùng hoặc thậm chí là phân trong đường ruột của bé. Điều này vô tình khiến kết cấu của phân bé trở nên khô và rắn hơn khiến bé gặp khó khăn khi đi tiêu.

Do đó, hãy cho trẻ sơ sinh bú đủ. Trong một vài trường hợp, bạn có thể cho bé uống bù nước nếu cần. Trẻ nhỏ thường quên uống nước, hãy luôn nhắc nhở trẻ uống nước bất cứ khi nào. Việc này giúp ngăn ngừa táo bón và mất nước.

4. Thiếu chất xơ

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây táo bón ở trẻ nhỏ. Các bé thường ít ăn rau và trái cây nên phân thường khô, gây khó khăn cho việc đi tiêu. Chất xơ từ thực phẩm giúp tăng thể tích cho phân, làm cho phân mềm hơn và dễ dàng đi tiêu. Do đó, bạn hãy tập cho bé thói quen ăn rau và trái cây mỗi ngày ngay từ khi mới tập ăn dặm để có chế độ dinh dưỡng cân bằng.

5. Bé bị bệnh hay do các vấn đề sức khỏe

Táo bón có thể được gây ra do các vấn đề về sức khỏe như:

  • Bé bị bệnh cường giáp: Bệnh cường giáp có thể làm giảm hoạt động của cơ ruột cùng với các triệu chứng khác.
  • Bệnh bệnh phì đại tràng bẩm sinh hay bệnh vô hạch đại tràng bẩm sinh (bệnh Hirschsprung): Trong đó phân đoạn ruột già thiếu tế bào hạch (một loại tế bào thần kinh) khiến ruột già không nhận được hướng dẫn từ não để hoạt động đúng. Những trẻ mắc bệnh này thường nhẹ cân hơn so với trẻ cùng độ tuổi, chúng cũng có thể bị ói mửa và có kích thước phân nhỏ hơn.
  • Bệnh đái tháo đường: Trẻ mắc bệnh đái tháo đường cũng có thể bị táo bón.
  • Mắc các bệnh liên quan đến hệ thần kinh: Các bệnh như bại não, chậm phát triển tâm thần hoặc các vấn đề với cột sống. Rối loạn này khiến trẻ thường gặp các vấn đề về vận động, có những cử động ruột bất thường, hoặc thiếu sự phối hợp trong vận động của ruột.
  • Ngộ độc thịt do clostridium botulinum: Là một căn bệnh gây ra bởi bào tử Clostridium botulinum có các triệu chứng sớm của táo bón.

6. Những nguyên nhân khác

Thiếu vận động cũng là một nguyên nhân khiến trẻ bị táo bón. Việc thiếu vận động có thể khiến nhu động ruột của trẻ hoạt động kém, có thể dẫn đến táo bón. Táo bón cũng có thể xảy ra nếu trẻ có thói quen trì hoãn việc đi đại tiện. Điều này có thể xảy ra vì khi trẻ cảm thấy đau khi đi vệ sinh hoặc đòi hỏi trẻ phải rặn nhiều, rặn mạnh mới có thể tống xuất phân ra ngoài. Với các bé đã đi học, việc nhà vệ sinh quá bẩn cũng có thể khiến bé trì hoãn đi vệ sinh, lâu dần sinh ra táo bón. Phân quá dài trong ruột già sẽ khó loại bỏ hơn vì ruột già sẽ hấp thụ trở lại lượng nước từ phân.

Dấu hiệu trẻ sơ sinh bị táo bón

Dấu hiệu trẻ sơ sinh bị táo bón

Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ (AAP) cho rằng trẻ đi tiêu bình thường khi bé không phải nỗ lực quá nhiều để tống xuất phân ra ngoài. Để xác định xem bé yêu có bị táo bón hay không, bạn hãy trả lời những câu hỏi sau:

  • Bé gặp khó khăn gì khi đi tiêu hay không?
  • Có máu trong phân của bé hay không?
  • Bé có đi vệ sinh nhiều hơn hoặc ít hơn bình thường so với các bé cùng độ tuổi không?
  • Bé đi vệ sinh trong 10 phút hoặc lâu hơn trước khi bỏ cuộc không?
  • Phân của bé có khô và cứng không?
  • Bé có phải cong lưng, thắt chặt mông và khóc khi cố gắng đi tiêu không?

Nếu đa phần các câu trả lời là “có”, nguy cơ cao là bé đã bị táo bón. Bạn hãy đưa con đi khám để được các bác sĩ hướng dẫn cách chăm sóc trẻ bị táo bón đúng cách. Ngoài ra, bạn hãy thay đổi chế độ ăn cho trẻ và massage cho trẻ bị táo bón để trẻ có thể đi tiêu dễ dàng hơn.

Mẹ nên làm gì khi trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh bị táo bón?

Để trẻ vượt qua tình trạng táo bón và giảm đau, bạn có thể thử những điều sau đây.

1. Cho trẻ uống thêm nước

Ngoài việc cho con bú sữa mẹ, bạn có thể cho trẻ uống thêm chút nước. Việc có đủ chất lỏng giúp phân của bé trương nở hơn và di chuyển trong ruột dễ dàng hơn.

2. Đổi loại sữa công thức bé đang dùng

Nếu bé uống sữa công thức và bị táo bón, bạn hãy thử đổi sang loại sữa bột khác. Nếu không biết chọn loại sữa nào phù hợp với bé, bạn có thể tham khảo ý kiến của bác sĩ nhi khoa hay chuyên gia dinh dưỡng giàu kinh nghiệm.

3. Bổ sung chất xơ vào chế độ ăn

Nếu trẻ đã ăn dặm và việc bổ sung nước không thể làm giảm triệu chứng táo bón ở trẻ, bạn hãy thử thay thế bằng các loại rau và trái cây có tính chất nhuận tràng như rau lang, táo, mận hoặc lê. Việc tiêu thụ những loại thực phẩm này giúp phân của bé trở nên mềm và dễ đi tiêu hơn.

Bạn chỉ nên cho bé uống nước trái cây và không thêm đường khi trẻ đã lớn hơn 4 tháng tuổi. Hãy cho trẻ uống với lượng từ 30 – 50ml nước trái cây pha với nước theo tỉ lệ 1: 1. Bạn hãy thử nhiều lần với lượng khác nhau để xem phản ứng của bé.

4. Thức ăn cho bé ăn

Nếu bạn muốn cho bé ăn thức ăn đặc, hãy thử cho bé ăn cháo đậu, mận, lê nạo hoặc xau nhuyễn… Không nên cho thức ăn có thể gây táo bón như chuối, cà rốt…

Ngoài ra, việc cho trẻ vận động đủ và ăn đúng giờ cũng góp phần hình thành thói quen đi tiêu tốt ở trẻ.

5. Đưa con đi khám

Nếu bạn đã áp dụng các phương pháp trên mà tình trạng táo bón của trẻ không được cải thiện, bạn thử dùng thuốc nhét glycerin hoặc đưa đầu mũi của nhiệt kế vào hậu môn của trẻ để kích thích trẻ đi tiêu. Ngoài ra, bạn nên đưa con đi khám và trao đổi với ​​bác sĩ càng chi tiết càng tốt. Bác sĩ có thể kê thuốc nhuận tràng dạng nhẹ cho bé dùng.

Trong một số trường hợp hiếm gặp, trẻ sơ sinh bị táo bón có thể liên quan đến các tình trạng bệnh lý nghiêm trọng như xơ nang, cường giáp, phì đại tràng bẩm sinh… Do đó, bạn nên đưa con đến bệnh viện nếu đã áp dụng các biện pháp kể trên mà không hiệu quả hoặc bé đi phân có máu để được chẩn đoán chính xác và can thiệp kịp thời.

Các bài viết của Hello Health Group và Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
happy unhappy"
Nguồn tham khảo

Bài có nhiều người đọc

Trĩ chảy máu có nguy hiểm hay không?

Trĩ chảy máu là tình trạng búi trĩ bị vỡ, gây nhiều đau đớn cho người bệnh. Trường hợp phổ biến nhất là do táo bón (đại tiện phân rắn).

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngà Trương

Trẻ sơ sinh tay chân lạnh: Khi nào cần lo lắng?

Trẻ sơ sinh tay chân lạnh là hiện tượng khá bình thường nhưng nếu điều này đi kèm với các triệu chứng khác thì mẹ nên lưu tâm.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngân Phạm
Chăm sóc bé, Nuôi dạy con 12/05/2020 . 5 phút đọc

Rối loạn tiêu hóa nên ăn gì? 11 loại thực phẩm cải thiện tiêu hóa nhanh chóng

Rối loạn tiêu hóa nên ăn gì? Thực phẩm tác động trực tiếp triệu chứng rối loạn tiêu hóa để chúng giảm nhẹ hoặc trở nên nghiêm trọng hơn.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Đài Trương

Cho trẻ chơi trò chơi điện tử: Ba mẹ cần cân nhắc lợi và hại!

Nếu trẻ chơi có kiểm soát, trò chơi điện tử có thể kích thích khả năng sáng tạo và dạy trẻ rất nhiều vấn đề trong cuộc sống.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngân Phạm
Bí quyết dạy con, Nuôi dạy con 10/05/2020 . 7 phút đọc

Bạn có thể quan tâm

Hình phạt time-out: Phương pháp dạy con không đòn roi

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Lan Quan
Ngày đăng 18/06/2020 . 6 phút đọc
Tác dụng vitamin E

Tác dụng của vitamin E với làn da trẻ sơ sinh

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Dung Nguyen
Ngày đăng 10/06/2020 . 3 phút đọc
trẻ bị hăm tã

Trẻ bị hăm tã: Những dấu hiệu giúp mẹ dễ nhận biết

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Đài Trương
Ngày đăng 07/06/2020 . 4 phút đọc
chế độ ăn keto cho trẻ động kinh

Áp dụng chế độ ăn Keto cho trẻ liệu có an toàn?

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngân Phạm
Ngày đăng 07/06/2020 . 4 phút đọc