Những xét nghiệm cần làm khi nghi ngờ mình mắc bệnh herpes

Tác giả: Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh

Bệnh herpes thường xảy ra khi bạn bị stress, suy kiệt hoặc đang mắc các bệnh khác. Ai cũng có khả năng mắc virus herpes simplex type I hoặc II. Phần lớn người mắc sẽ không có triệu chứng gì trong đời.

Virus có thể gây bệnh herpes sinh dục (mụn rộp sinh dục), herpes môi, miệng hoặc trường hợp hiếm gặp là viêm não, viêm não herpes sơ sinh.

Trong trường hợp nào bạn cần làm xét nghiệm tìm virus herpes? Đó bao gồm các xét nghiệm nào? Kết quả ra sao? Mời bạn tham khảo bài viết sau.

1. Bệnh herpes là gì?

Bệnh herpes

Khi bạn thấy các mụn nước nhỏ mọc thành chùm, đau rát mọc ở môi, miệng và vùng xung quanh, có thể bạn đã mắc bệnh herpes miệng. Bệnh thường do virus herpes simplex type I gây ra.

Khi bạn thấy các mụn nước tương tự nhưng mọc ở cơ quan sinh dục, hậu mộn, đáy chậu hoặc mặt trong đùi, có thể bạn đã mắc herpes sinh dục. Bệnh thường do virus herpes simplex type II gây ra, số còn lại do virus herpes simplex type I xâm nhập vào cơ thể bạn.

Bệnh herpes thường sẽ tự khỏi và không để lại bất cứ di chứng nào. Nếu bạn thấy lo lắng hoặc các triệu chứng bệnh làm bạn khó chịu thì bạn nên đến gặp bác sĩ. Trong đa số trường hợp, bác sĩ chỉ cần trao đổi với bạn và khám là đủ để chẩn đoán bệnh. Bác sĩ cũng có thể sẽ đề nghị bạn làm xét nghiệm nếu thấy triệu chứng phức tạp để hỗ trợ chẩn đoán và điều trị.

2. Các xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán

Xét nghiệm herpes được làm để tìm herpes simplex virus (HSV). Nhiễm HSV có thể gây các mụn nước nhỏ giống mụn rộp trên da hoặc các mô liên kết như cổ họng, mũi, miệng, hậu môn, trực tràng hoặc âm đạo khiến bạn đau đớn. Nhiễm herpes có thể chỉ gây một bóng nước nhỏ nhưng trong nhiều trường hợp sẽ gây nhiều triệu chứng hơn.

Các xét nghiệm bao gồm:

♦ Nuôi cấy virus herpes

Xét nghiệm PCR (Polemerase Chain Reaction, phản ứng chuỗi polymerase)

♦ Xét nghiệm máu tìm kháng thể

Sau khi bạn nhiễm HSV, virus sẽ ở lại trong cơ thể bạn trọn đời. Nó trú ẩn ở các hạch thần kinh và gây ra các đợt bộc phát bệnh (khi có triệu chứng trên cơ thể). Các đợt bùng phát có yếu tố khởi phát là căng thẳng, suy kiệt, nhạy cảm với ánh sáng mặt trời, cảm cúm. Thuốc có thể giảm triệu chứng và giảm thời gian bệnh nhưng thuốc không thể diệt hết virus.

3. Bệnh herpes môi, bệnh herpes miệng, bệnh viêm não herpes: Khi nào cần làm xét nghiệm?

Xét nghiệm được dùng để chẩn đoán đợt bộc phát virus herpes trên bệnh nhân đang bị mụn rộp sinh dục (herpes sinh dục) hoặc viêm não. Nó cũng được dùng với trẻ sơ sinh bị nghi ngờ mắc viêm não herpes sơ sinh (một trường hợp hiếm gặp nhưng gây hậu quả nghiêm trọng).

Xét nghiệm còn được dùng để tìm virus ở người không có triệu chứng. Đối với người đang có đợt bộc phát, xét nghiệm sẽ giúp bác sĩ phân biệt mụn rộp này là do bệnh nhân mới nhiễm hay tái phát.

♦ Xét nhiệm tìm virus trực tiếp

Bệnh herpes

Ở người đang có đợt bộc phát bệnh herpes sinh dục, xét nghiệm thường được đề nghị là nuôi cấy virus và PCR. PCR sẽ được dùng khi nghi ngờ bệnh nhân bị viêm não herpes hoặc viêm não herpes sơ sinh.

– Nuôi cấy virus: Mẫu thử được lấy từ dịch vết lở rồi cho vào các hộp nuôi cấy. Virus sẽ sinh sôi trong hộp và được xem dưới kính hiển vi để xác định được HSV-1 hay HSV-2 gây bệnh. Xét nghiệm này rất tốt để tìm virus nhưng phải mất 2 ngày hoặc lâu hơn. Âm tính giả (có virus nhưng không phát hiện được) có thể xảy ra trong trường hợp virus trong mẫu dịch quá ít, có thể là do lấy mẫu trễ sau hơn 48 giờ từ khi xuất hiện triệu chứng.

– PCR: Xét nghiệm này phát hiện chất liệu di truyền của virus trong mẫu thử lấy từ vết lở loét, máu hoặc dịch não tủy. PCR có khả năng phát hiện cũng như định danh chính xác virus nhanh chóng. Nó được dùng trong trường hợp khẩn cấp hoặc với các mẫu có ít virus như mẫu dịch não tủy.

♦ Xét nghiệm tìm kháng thể trong máu

Là xét nghiệm tìm các protein miễn dịch (kháng thể) mà cơ thể sản xuất để chống lại bệnh herpes. Cơ thể sản xuất nhiều loại kháng thể. Kháng thể loại IgM được sản xuất chỉ vài ngày ngay khi cơ thể mới nhiễm virus lần đầu tiên. Các kháng thể này có thể phát hiện trong máu trong vài tuần. Sau đó, cơ thể bắt đầu sản xuất IgG (một loại kháng thể khác) và dừng sản xuất IgM. IgG sẽ tăng dần lên trong vài tuần, sau đó từ từ giảm xuống và cuối cùng là giữ một mức ổn định trong cơ thể.

Xét nghiệm có thể tìm HSV-1, HSV-2, IgM và IgG.

♦ Bạn cần chuẩn bị gì khi làm xét nghiệm?

Nếu bạn đang bị nổi mụn nước ở vùng sinh dục thì bạn dừng quan hệ tình dục cho đến khi có kết quả xét nghiệm. Bằng cách này, bạn sẽ ngăn chặn virus lây lan sang cho vợ/chồng.

4. Xét nghiệm bệnh herpes được thực hiện như thế nào?

Bệnh herpes

Đối với xét nghiệm nuôi cấy virus, bác sĩ sẽ dùng một que phết nhẹ vào mụn nước hoặc vết loét để lấy mẫu dịch tiết. Mẫu có thể được lấy ở âm đạo, cổ tử cung, dương vật, niệu đạo, mắt, cổ họng, da. Sau đó, mẫu sẽ được gửi đến phòng xét nghiệm để phân tích.

Đối với PCR, mẫu có thể là dịch tiết từ tổn thương, dịch não tủy (bác sĩ sẽ chọc dịch não tủy để lấy mẫu) hoặc mẫu máu.

Đối với xét nghiệm tìm kháng thể, y tá sẽ lấy mẫu máu từ người bệnh để đem đi phân tích.

5. Kết quả xét nghiệm cho biết điều gì?

Bệnh herpes

♦ Xét nghiệm trực tiếp tìm virus

– Nuôi cấy virus hoặc PCR dương tính chứng tỏ HSV-1, HSV-2 đang hoạt động.

– Kết quả âm tính cho thấy không phát hiện virus herpes simplex trong mẫu. Có thể đây không phải là bệnh herpes hoặc mẫu bệnh phẩm chứa quá ít virus. Trong trường hợp vẫn nghi ngờ là bệnh herpes thì xét nghiệm sẽ được làm lại.

b. Xét nghiệm tìm kháng thể trong máu

Kết quả xét nghiệm thường rơi vào 1 trong 4 trường hợp sau:

– IgM và IgG cùng dương tính chứng tỏ bệnh nhân đã nhiễm virus từ trước và đây là đợt virus tái hoạt động.

– IgM dương tính, IgG âm tính chứng tỏ bệnh nhân mới nhiễm virus lần đầu.

– IgM âm tính, IgG dương tính chứng tỏ bệnh nhân đã nhiễm virus và virus không hoạt động.

– IgM và IgG cùng âm tính chứng tỏ bệnh nhân chưa tiếp xúc với virus hoặc mới tiếp xúc virus nên cơ thể chưa kịp sản xuất kháng thể (cần xét nghiệm lại trong trường hợp vẫn nghi ngờ nhiễm virus herpes).

Kiều Tuấn Anh / HELLO BACSI

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ ngay! :

Ngày đăng: Tháng Bảy 23, 2019 | Lần cập nhật cuối: Tháng Mười Hai 16, 2019

Nguồn tham khảo