Giúp trẻ đối phó với tác dụng phụ của điều trị ung thư gan

Tác giả: Tham vấn y khoa: Lê Thị Mỹ Duyên

Để đối phó với những tác dụng phụ của điều trị ung thư gan của con, việc bạn và chúng cùng chung sức vượt qua sẽ tăng tỉ lệ sống sót sau ung thư.

Điều trị ung thư thường gây ra nhiều tác dụng phụ không mong muốn. Tác dụng phụ xảy ra khi các mô khỏe bị tổn thương hay làm hại nhưng bạn đừng lo lắng vì bác sĩ của trẻ sẽ giúp đỡ bạn lựa chọn phương pháp điều trị tốt nhất với ít tác dụng phụ nhất có thể.  Để giúp bạn hỗ trợ con mình, chúng tôi sẽ cung cấp thông tin để bạn hiểu hơn cơ thể trẻ sẽ phản ứng như thế nào cũng như những thay đổi về thể chất và cảm xúc trong quá trình trẻ điều trị ung thư gan.

Con bạn sẽ phản ứng với ung thư như thế nào?

Tuổi mẫu giáo

Nếu con bạn đang ở lứa tuổi mẫu giáo, chúng sẽ không hiểu được chuyện gì sẽ xảy ra khi bị ung thư gan. Đối với chúng thì bệnh viện là một nơi đáng sợ. Chúng sẽ sợ đau do bị chích kim, sợ nhân viên y tế sẽ mang chúng rời xa vòng tay bố mẹ. Trẻ ở lứa tuổi này chưa có khả năng tự chăm sóc bản thân và cần bạn tạo cảm giác an toàn khi đối mặt với liệu trình điều trị ung thư và các tác dụng phụ không mong muốn. Khi con bạn bị ung thư, những phản ứng có thể có của chúng là:

  • Sợ phải rời xa bố mẹ;
  • Sợ các thủ thuật y khoa;
  • Bùng phát giận dữ, la hét, đánh hay cắn người khác;
  • Từ chối hợp tác với đội ngũ y tế;
  • Tránh né người khác;
  • Bám lấy bố mẹ;
  • Rầu rĩ khi không được cho phép chơi đùa hay khám phá;
  • Mút tay hay đái dầm;
  • Gặp ác mộng.

Từ 3-12 tuổi

Đối với những trẻ lớn hơn chút ít, tầm 3-12 tuổi thì chúng có thể hiểu được thuật ngữ “ung thư” và có xu hướng tìm kiếm nguyên nhân của bệnh. Trẻ ở lứa tuổi này sợ bị đau và bị bỏ rơi nên bạn sẽ phải cần trấn an chúng đồng thời giúp con kiểm soát cơn đau tốt nhất có thể. Trẻ ở độ tuổi này sẽ gặp phải các vấn đề như:

  • Buồn vì bị gián đoạn việc học tập;
  • Nhớ bạn bè;
  • Thể hiện sự giận dữ, buồn bực về việc sức khỏe giảm sút, trường lớp cũng như đời sống thường ngày;
  • Cảm thấy tội lỗi vì gây ra căn bệnh cho chính mình;
  • Lo lắng rằng ung thư sẽ bắt chúng đi xa;
  • Tìm kiếm nhiều sự hỗ trợ về tình cảm cũng như hỗ trợ xã hội từ gia đình và bạn bè.

Thanh thiếu niên

Thanh thiếu niên bị ung thư có thể sẽ muốn có tiếng nói trong việc lựa chọn phương pháp điều trị. Chúng hầu như đều hiểu về ung thư và tìm kiếm thông tin không chỉ từ bác sĩ mà cả từ internet, sách, tạp chí và nhiều nguồn khác. Chúng sẽ suy nghĩ về việc ung thư sẽ làm ngoại hình chúng thay đổi như thế nào, ung thư sẽ tác động đời sống xã hội ra sao và có thể cảm thấy phiền muộn về việc rụng tóc do hóa trị ung thư gan.

Trẻ em bị ung thư gan ở lứa tuổi này có thể có những phản ứng khác nhau đối với việc chẩn đoán và điều trị:

  • Buồn vì phải gián đoạn việc học tập và những hoạt động bè bạn;
  • Cảm thấy sự tự do của chúng bị đe dọa;
  • Những phản ứng cảm xúc quá mức;
  • Cần sự hỗ trợ từ bạn bè, trường học và những người quan trọng;
  • Quan tâm ý nghĩa cuộc sống và những tác động của ung thư lên bản thân;
  • Đùa giỡn về bệnh ung thư của mình, và cố gắng suy nghĩ tích cực;
  • Nắm bắt các nguy cơ mà có thể gây nên vấn đề nghiêm trọng;
  • Chống đối lại bố mẹ, bác sĩ và quá trình điều trị.

Đối mặt với các tác dụng phụ về thể chất

Bất cứ một liệu pháp điều trị ung thư nào cũng có những tác dụng phụ. Những triệu chứng ở con bạn có thể khác với những trẻ khác tuy nhiên có một vài tác dụng phụ thường gặp bao gồm:

  • Sẹo hay việc mất một phần cơ thể do phẫu thuật cắt bỏ;
  • Rụng tóc do xạ trị hay hóa trị;
  • Tăng hay sụt cân do ung thư hay quá trình điều trị;
  • Mệt mỏi;
  • Đau do ung thư hay quá trình điều trị;
  • Buồn nôn và nôn;
  • Lở miệng;
  • Sốt – có thể là một dấu hiệu của nhiễm trùng;
  • Tiêu chảy hay táo bón.

Đối với hầu hết những tác dụng phụ này, bạn và trẻ có thể xử trí chúng bằng thuốc hay việc thay đổi lối sống. Bạn có thể hướng dẫn con mình để ý những triệu chứng này bằng cách theo dõi hằng ngày cũng như nhắc nhở con việc xử lý các tác dụng phụ là một phần quan trọng của điều trị. Con bạn cần hiểu chúng không cần thiết phải chịu đựng những thứ này trong quá trình điều trị và luôn có cách để giảm thiểu đau đớn.

Đối với trẻ nhỏ, bạn sẽ giữ vai trò chính trong việc xử lý các tác dụng phụ. Trong khi đối với những thanh thiếu niên, chúng sẽ có một khoảng thời gian khó khăn để thích ứng với những thay đổi của cơ thể chính mình. Bạn có thể giúp đỡ con bằng cách nói chuyện hoặc tâm sự với chúng để tạo tâm lý thoải mái và thái độ đồng cảm. Bọn trẻ có thể cần thời gian ở một mình để có thể tìm kiếm thông tin về bệnh hoặc nhờ bác sĩ giải đáp những thắc mắc của chúng.

Bạn hãy cho con bạn thời gian và động viên để trẻ có thể dần quen với diện mạo mới của mình, việc rụng tóc và tăng cân chỉ là tạm thời và nó vẫn là chính nó từ bên trong.

Cả phụ huynh và con mình cần phải tích cực giao tiếp. Nói chuyện với nhau và với những người đồng cảnh ngộ sẽ mang lại lợi ích to lớn. Chỉ một cuộc trò chuyện là không đủ, bạn nên trao đổi thường xuyên về cảm xúc của bản thân và giúp đỡ lẫn nhau nhiều nhất có thể. Nếu trẻ không muốn nói chuyện với bạn, hãy cho chúng thời gian và để chúng nói chuyện với những người mà chúng cảm thấy thoái mái nhất.

Liệu pháp sẽ tác động đến cơ quan sinh sản gần thận do đó việc điều trị ung thư có thể dẫn đến vô sinh. Trong khi nhiều trẻ nghĩ việc sức khỏe sinh sản là cái gì đó quá xa xôi thì bạn và bác sĩ vẫn nên nói chuyện với chúng về những tác động sau này lên khả năng sinh sản, đặc biệt là đối với những trẻ ở độ tuổi thanh thiếu niên. Con bạn cần được hướng dẫn để tránh có thai và tránh quan hệ tình dục không bảo vệ khi đang điều trị ung thư.

Đối mặt với những thay đổi cảm xúc

Cũng giống như người lớn, con bạn cũng có những thay đổi xúc cảm. Chúng có thể cảm thấy:

  • Sự vô định và sợ hãi. Cảm thấy cuộc sống không an toàn, không chắc chắn về những dự định trong tương lai;
  • Stress. Có thể có nhiều nguồn stress, từ gia đình, trường lớp và cuộc sống…;
  • Giận dữ. Giận dữ có thể bộc phát từ những thay đổi cuộc sống của trẻ từ việc bị hạn chế nhiều thứ, đôi khi là từ cảm giác thất bại vì mọi việc không giống như những gì chúng trông đợi;
  • Lo âu. Một cảm giác đang ở ranh giới sống chết luôn thường trực, hay lo lắng quá nhiều, cảm thấy lo sợ, sợ sẽ không theo được quá trình điều trị;
  • Trầm cảm. Cảm thấy vô vọng, buồn bã, cảm giác ít hứng thú hay thỏa mãn;
  • Tội lỗi. Đổ lỗi cuộc đời và nuối tiếc về những lựa chọn trong quá khứ, luôn đặt câu hỏi “giá như…” hay “chuyện gì xảy ra nếu…”.

Con bạn có thể lo lắng về việc những kế hoạch của chúng bị gác lại ví dụ như công việc học tập. Việc được chẩn đoán mắc ung thư gan có thể gây ra nhiều xáo trộn trong cuộc sống cá nhân. Nó sẽ thay đổi những mục tiêu cũng như những ưu tiên của cuộc sống của chúng. Sợ hãi và lo lắng có thể gây ra nhiều phản ứng xấu cho cơ thể như mệt mỏi, mất ngủ và khó tập trung. Điều cần thiết phải biết rằng việc stress sẽ gây suy yếu hệ miễn dịch, tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh khác và gây nên kiệt sức và nhàm chán. Stress có thể là nguyên nhân của trầm cảm, một trạng thái cảm xúc thường gặp ở nhiều bệnh nhân. Những cảm xúc tiêu cực sẽ chỉ làm cho triệu chứng ung thư trở nên tồi tệ hơn, vậy nên cả trẻ và phụ huynh cần phải giữ thái độ tích cực trong suốt thời gian khó khăn này là tối quan trọng.

Để đối phó với những tác dụng phụ của việc điều trị ung thư, việc bạn và con bạn nhận biết được những tình huống nào mình có thể hoặc không thể kiểm soát là hết sức cần thiết. Nó nghe như bất khả thi nhưng khi bạn học được cách từ bỏ những câu hỏi“chuyện gì xảy ra nếu…” hay “giá như…”, bạn sẽ thực sự gỡ bỏ được gánh nặng khỏi vai mình và có thể giữ sự tập trung lên những gì đang thực sự xảy ra ở hiện tại.

Nhiều câu chuyện từ những bệnh nhân, gia đình, bác sĩ và các nhà khoa học đã nói về điều này và nó không bao giờ là đủ cho việc nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giao tiếp. Bạn có thể để trẻ nói chuyện với đội ngũ chăm sóc sức khỏe của chúng về cảm nhận bản thân, họ sẽ tìm ra cách để giúp bạn cảm thấy tốt hơn.

Bạn cũng có thể tìm kiếm sự giúp đỡ từ những chuyên gia tư vấn, nhân viên xã hội hay nhóm hỗ trợ trong khu vực lân cận hoặc thậm chí là nhóm hỗ trợ online. Họ có thể chia sẻ với bạn những gì họ đã trải qua và cách họ vượt qua chúng. Điều đó sẽ giúp bạn hiểu được nên trông đợi điều gì ở phía trước.

Và tất nhiên, việc nói chuyện với bạn bè và gia đình bạn là quan trọng nhất. Bạn hãy tin rằng họ luôn bên cạnh để giúp đỡ bạn.

Trong và sau điều trị, hãy chắc chắn rằng bạn sẽ báo với đội chăm sóc sức khỏe về những tác dụng phụ con bạn mắc phải, thậm chí là khi chúng chưa trở nên nghiêm trọng. Đôi khi, các tác dụng phụ có thể kéo dài hơn quá trình điều trị, gọi là tác dụng phụ dài hạn. Điều trị các tác dụng phụ của bệnh ung thư là một phần quan trọng trong việc giành chiến thắng và trở thành người sống sót sau ung thư của con bạn.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Ngày đăng: Tháng Tư 29, 2017 | Lần cập nhật cuối: Tháng Tư 9, 2019

Nguồn tham khảo
Bài có nhiều người đọc