Số lượng hồng cầu: Xét nghiệm đánh giá tình trạng sức khỏe

Tham vấn y khoa: | Tác giả:

Update Date Tháng Ba 10, 2020
Chia sẻ ngay!

Việc kiểm tra số lượng hồng cầu đóng vai trò quan trọng trong quá trình đánh giá sức khỏe tổng thể và các bệnh lý liên quan.

Hồng cầu là thành phần chiếm số lượng lớn trong tế bào máu, đóng vai trò rất quan trọng đối với hoạt động của cơ thể. Hồng cầu được hình thành trong tủy xương có thời gian sống trung bình từ 90 – 120 ngày và mỗi ngày. Xét nghiệm số lượng hồng cầu giúp chẩn đoán các vấn đề tiềm ẩn liên quan và bệnh lý khiến cơ thể không thể hoạt động bình thường.

Xét nghiệm số lượng hồng cầu

Số lượng hồng cầu (red blood cell – RBC) là loại xét nghiệm máu mà bác sĩ chỉ định nhằm kiểm tra lượng tế bào hồng cầu có trong máu của bạn. Xét nghiệm này đóng vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán sức khỏe vì hồng cầu có chứa huyết sắc tố có nhiệm vụ mang oxy đến các mô cơ thể. Các bộ phận trong cơ thể luôn cần oxy để hoạt động bình thường. Số lượng hồng có thể ảnh hưởng đến lượng oxy mà các mô cơ thể nhận được.

Theo Hiệp hội Ung thư bạch cầu và Ung thư bạch huyết, phạm vi số lượng hồng cầu bình thường đối với từng đối tượng là:

  • Nam giới: 4,7 đến 6,1 triệu tế bào trên mỗi microliter (mcL).
  • Phụ nữ không mang thai: 4,2 đến 5,4 triệu mcL.
  • Trẻ em: 4,0 đến 5,5 triệu mcL.

Những phạm vi này có thể thay đổi không quá đáng kể tùy thuộc vào nơi cơ sở thực hiện xét nghiệm.

Theo Hiệp hội Hóa học lâm sàng Hoa Kỳ (AACC), xét nghiệm chỉ số hồng cầu là một phần của xét nghiệm công thức máu toàn phần (CBC). Xét nghiệm CBC đo số lượng tất cả các thành phần trong máu, bao gồm:

  • Hồng cầu
  • Bạch cầu
  • Tiểu cầu
  • Huyết sắc tố
  • Hematocrit (Tỷ lệ thể tích các tế bào máu chiếm trong máu)

Xét nghiệm công thức máu toàn phần thường là một phần của việc kiểm tra thể chất thông thường. Đây là một chỉ số về sức khỏe tổng thể của bạn và cũng có thể được thực hiện trước khi phẫu thuật. Đồng thời theo dõi các tình trạng như bệnh bạch cầu và nhiễm trùng máu.

Cách thực hiện xét nghiệm số lượng hồng cầu

Xét nghiệm số lượng hồng cầu

Số lượng hồng cầu là một xét nghiệm máu đơn giản có thể được thực hiện tại phòng khám bác sĩ, cơ sở y tế và bệnh viện. Bác sĩ sẽ lấy máu từ tĩnh mạch thường nằm ở mặt bên trong khuỷu tay. Các bước thực hiện lấy máu là:

  1. Làm sạch vùng tiêm bằng chất khử trùng.
  2. Quấn một dải thun quanh cánh tay trên để làm cho tĩnh mạch phồng lên.
  3. Nhẹ nhàng chèn một cây kim vào tĩnh mạch và lưu trữ máu trong lọ hoặc ống kèm theo. (nếu vật chứa máu có chất chống đông thì cần lắc trộn nhẹ nhàng trong 30 giây để không bị đông máu)
  4. Loại bỏ kim và dây thun khỏi cánh tay.
  5. Mẫu máu sẽ được gửi đến phòng thí nghiệm để phân tích.

Trước khi xét nghiệm chỉ số hồng cầu, bạn nên báo với bác sĩ về loại thuốc bạn đang dùng như thuốc không kê đơn (OTC), thực phẩm bổ sung…

Triệu chứng khi số lượng hồng cầu bất thường

Nếu số lượng hồng cầu của bạn quá cao hoặc quá thấp có thể khiến bạn gặp các triệu chứng khó chịu.

Chỉ số hồng cầu thấp

Nếu số lượng hồng cầu thấp, bạn có thể gặp phải các triệu chứng bao gồm:

  • Đau đầu
  • Mệt mỏi
  • Khó thở
  • Da nhợt nhạt
  • Tăng nhịp tim
  • Chóng mặt, yếu ớt, đặc biệt là khi thay đổi vị trí nhanh chóng (ví dụ đang ngồi bỗng đứng dậy đột ngột)

Chỉ số hồng cầu cao

Nếu số lượng hồng cầu cao, bạn có thể gặp các triệu chứng như:

  • Mệt mỏi
  • Khó thở
  • Đau khớp
  • Rối loạn giấc ngủ
  • Ngứa da, đặc biệt là sau khi tắm
  • Đau ở lòng bàn tay hoặc lòng bàn chân

Nếu bạn gặp những triệu chứng này, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện xét nghiệm chỉ số hồng cầu.

Nguyên nhân số lượng hồng cầu bất thường

Hút thuốc lá làm giảm số lượng hồng cầu

Chỉ số hồng cầu cao

Nguyên nhân khiến số lượng hồng cầu cao hơn bình thường bao gồm:

  • Xơ phổi
  • Mất nước
  • Hút thuốc lá
  • Bệnh đa hồng cầu
  • Bệnh tim bẩm sinh
  • Ung thư biểu mô thận

Khi bạn đi đến những vùng, thành phố cao, chỉ số hồng cầu của bạn có thể tăng trong vài tuần do ở đây có ít oxy trong không khí. Khi đó, cơ thể tăng hồng cầu để thích ứng với môi trường.

Số lượng hồng cầu cao cũng có thể là kết quả của chứng ngưng thở khi ngủ, các vấn đề về phổi và tình trạng sức khỏe khác gây ra mức oxy thấp trong máu.

Một số loại thuốc có thể làm tăng chỉ số hồng cầu của bạn bao gồm:

  • Gentamicin: là một loại kháng sinh được sử dụng để điều trị nhiễm khuẩn trong máu.
  • Methyldopa: thường được sử dụng để điều trị huyết áp cao, hoạt động bằng cách thư giãn các mạch máu để cho phép máu chảy dễ dàng hơn qua cơ thể.

Chỉ số hồng cầu thấp

Chỉ số lượng hồng cầu thấp hơn bình thường có thể bắt nguồn từ nguyên nhân như:

  • Thiếu máu
  • Suy tủy xương
  • Bệnh bạch cầu
  • Suy dinh dưỡng
  • Phụ nữ mang thai
  • Rối loạn tuyến giáp
  • Xuất huyết bên trong hoặc bên ngoài
  • Đa u tủy (ung thư tế bào plasma trong tủy xương)
  • Thiếu hụt dinh dưỡng bao gồm sắt, đồng, folate, vitamin B6 và B12
  • Tán huyết (Tình trạng hồng cầu bị phá hủy do truyền máu và chấn thương mạch máu)
  • Thiếu erythropoietin (nguyên nhân chính gây thiếu máu ở người bệnh thận mãn tính)

Một số loại thuốc cũng có thể làm giảm chỉ số hồng cầu, đặc biệt là:

  • Thuốc hóa trị
  • Thuốc kháng sinh chloramphenicol
  • Thuốc điều trị động kinh hydantoin
  • Thuốc chống rối loạn nhịp tim quinidine

Số lượng hồng cầu và bệnh ung thư

Ung thư máu có thể ảnh hưởng đến việc sản xuất và chức năng của các tế bào hồng cầu. Đồng thời tình trạng này có thể dẫn đến mức số lượng hồng cầu bất thường. Mỗi loại ung thư máu có cách tác động đến chỉ số hồng cầu khác nhau. Ba loại ung thư máu chính là:

  • Bệnh bạch cầu: Làm suy yếu khả năng tủy xương sản xuất tiểu cầu và hồng cầu.
  • U lympho: cơ thể đã sản sinh quá mức các tế bào lympho làm tổn hại hệ thống miễn dịch của cơ thể.
  • Đa u tủy: Số lượng lớn bất thường của các tế bào plasma trong tủy xương gây ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch.

Cách điều trị số lượng hồng cầu bất thường

Chế độ ăn uống giúp cải thiện số lượng hồng cầu

Tùy thuộc vào kết quả xét nghiệm máu ban đầu, bác sĩ có thể cân nhắc các xét nghiệm bổ sung nhằm chẩn đoán rõ ràng hơn về tình trạng. Xét nghiệm bao gồm phết máu ngoại biên dưới kinh giúp phát hiện những bất thường trong các tế bào máu (như thiếu máu hồng cầu hình liềm), rối loạn tế bào bạch cầu như bệnh bạch cầu và ký sinh trùng máu như sốt rét. Ngoài ra còn có xét nghiệm sinh thiết tủy xương, xét nghiệm chẩn đoán, chẳng hạn như siêu âm hoặc điện tâm đồ.

Sau khi xác định chính xác tình trạng bệnh, bác sĩ có thể tư vấn một số yếu tố giúp cải thiện tình trạng bệnh bao gồm:

Thay đổi lối sống lành mạnh

Việc thay đổi lối sống có thể tác động đến chỉ số hồng cầu bao gồm:

  • Tránh hút thuốc
  • Uống nhiều nước
  • Hạn chế dùng aspirin
  • Tránh để cơ thể thiếu vitamin
  • Hạn chế đồ uống có chứa caffeine hoặc rượu
  • Tập thể dục thường xuyên để cơ thể phải sử dụng nhiều oxy hơn

Thay đổi chế độ ăn uống

Việc thay đổi chế độ ăn uống có thể đóng một phần quan trọng trong điều trị tại nhà khi giúp tăng hoặc giảm chỉ số hồng cầu của bạn một cách lành mạnh:

  • Chất sắt: Bạn có thể bổ sung thực phẩm giàu chất sắt bao gồm thịt, cá, thịt gia cầm, cũng như đậu khô, đậu Hà Lan và rau có màu xanh
  • Chất đồng: Tăng lượng chất đồng trong chế độ ăn uống với các loại thực phẩm như động vật có vỏ, gia cầm và các loại hạt.
  • Vitamin B12: Bạn có thể bổ sung vitamin này thông qua các loại thực phẩm như trứng, sản phẩm sữa, ngũ cốc nguyên hạt, cá.

Những thông tin trên hy vọng có thể giúp bạn hiểu hơn về số lượng hồng cầu và tầm quan trọng của xét nghiệm này. Chế độ dinh dưỡng và lối sống đóng vai trò quan trọng đối với chỉ số này, do đó bạn hãy thay đổi ngay để nâng cao sức khỏe nhé!

Hoàng Trí | HELLO BACSI

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
happy unhappy"
Nguồn tham khảo

Bài có nhiều người đọc

5 lý do khiến bạn phải bổ sung sắt hằng ngày

Bổ sung sắt đầy đủ là yêu cầu quan trọng để bạn khỏe mạnh. Nếu bạn thuộc một trong năm đối tượng sau đây, bạn sẽ hiểu được lý do vì sao mình nên bổ sung sắt mỗi ngày.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Đài Trương

Tác dụng của chất sắt đối với da, tóc và móng tay của cô gái tuổi dậy thì

Ăn gì và uống thuốc gì để da hồng hào và tóc, móng tay khỏe mạnh, cơ thể cân đối là điều mà nhiều bạn gái tuổi dậy thì quan tâm.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Dung Nguyen

Mẹ bầu cần lưu ý những gì khi muốn bổ sung chất sắt để mẹ khỏe con an?

Phụ nữ mang thai rất dễ bị thiếu sắt, dẫn đến thiếu máu. Vì thế, họ cần bổ sung chất sắt mỗi ngày để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ lẫn thai nhi.  

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Dung Nguyen

Ngăn ngừa thiếu máu cho lứa tuổi dậy thì

Ngồi xuống đứng lên chóng mặt là tình trạng thường gặp ở trẻ tuổi dậy thì. Thiếu máu do thiếu sắt có thể là nguyên nhân dẫn đến hoa mắt chóng mặt ở trẻ.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Dung Nguyen

Bạn có thể quan tâm

Đau đầu khi có kinh nguyệt: Liệu có đáng lo?

Đau đầu khi có kinh nguyệt: Liệu có đáng lo?

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Hoa Vũ
Ngày đăng Tháng Năm 25, 2020
4 nguyên nhân khiến bạn bị đau đầu khi có kinh

4 nguyên nhân khiến bạn bị đau đầu khi có kinh

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Hoa Vũ
Ngày đăng Tháng Năm 21, 2020
8 nguyên tắc giúp da tươi tắn, đầy sức sống

8 nguyên tắc giúp da tươi tắn, đầy sức sống

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Đài Trương
Ngày đăng Tháng Năm 8, 2020
[Infographic] Thiếu máu thiếu sắt: Nhận biết, ngăn ngừa và cách phòng tránh

[Infographic] Thiếu máu thiếu sắt: Nhận biết, ngăn ngừa và cách phòng tránh

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Dung Nguyen
Ngày đăng Tháng Năm 8, 2020