Rối loạn nhân cách ranh giới là gì?

Tác giả: Tham vấn y khoa: Lê Thị Mỹ Duyên

Rối loạn nhân cách ranh giới là bệnh về thần kinh, gây ảnh hưởng lớn đến đời sống của bạn? Hãy cùng Hello Bacsi  tìm hiểu về bệnh và những ảnh hưởng của nó.

Rối loạn nhân cách ranh giới (Borderline personality disorder – BPD) là rối loạn tâm thần đặc trưng bởi tâm trạng, suy nghĩ và hành vi không ổn định. Bệnh ảnh hưởng đến cách bạn nhìn nhận bản thân, người khác và các tình huống trong cuộc sống.

Những người bị rối loạn nhân cách ranh giới thường xuyên có những thay đổi nhanh về cảm xúc khiến họ nhầm lẫn và không rõ cần phải làm gì. Chính vì sự nhầm lẫn này nên bệnh nhân cực kỳ nhạy cảm, có xu hướng đả kích hoặc phản ứng dữ dội. Khi cảm xúc mãnh liệt, họ rất khó suy nghĩ thấu đáo và giữ bình tĩnh nên có thể làm những việc nguy hiểm và tổn thương chính mình cũng như những người xung quanh.

Nếu bạn bị rối loạn nhân cách ranh giới thì cũng đừng nản lòng. Nhiều người mắc bệnh này trở nên khỏe hơn sau thời gian điều trị và có thể học được cách thỏa mãn trong cuộc sống.

Các nguyên nhân gây ra rối loạn nhân cách ranh giới là gì?

Nguyên nhân gây ra chứng rối loạn nhân cách ranh giới vẫn chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, người ta tin rằng các yếu tố di truyền và môi trường là nguyên nhân chính của rối loạn này. Các nhà khoa học đồng ý rằng rối loạn nhân cách ranh giới được di truyền bởi các nghiên cứu về gen và tính cách cụ thể có liên quan đến loại rối loạn này. Ở những người xuất hiện bất thường trong cấu trúc và chức năng não có những bằng chứng về di truyền có khả năng ảnh hưởng đến rối loạn này.

Các yếu tố xã hội và văn hóa góp phần làm tăng nguy cơ rối loạn nhân cách ranh giới. Ví dụ, nếu bạn sống trong môi trường không ổn định mà ở đó hầu hết mọi người bị mắc chứng rối loạn nhân cách ranh giới hoặc các rối loạn sức khỏe tâm thần thông thường, bạn cũng sẽ có xu hướng mắc những rối loạn này. Người trưởng thành trải qua thời ấu thơ là nạn nhân của bạo lực hoặc lạm dụng có thể có nguy cơ cao bị rối loạn nhân cách ranh giới.

Những người nào có nguy cơ bị rối loạn nhân cách ranh giới?

Rối loạn nhân cách ranh giới thường bắt đầu ở thời thiếu niên hoặc đầu độ tuổi trưởng thành, đó là những khoảng thời gian mọi người có nhiều tương tác hơn với xã hội và có những chuyển biến trong cuộc sống của họ. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng trong suốt thời thơ ấu, những triệu chứng sớm của bệnh có thể xảy ra ở trẻ em trong gia đình không hạnh phúc hoặc trong môi trường lạm dụng, bạo lực.

Những dấu hiệu và triệu chứng phổ biến của rối loạn nhân cách ranh giới là gì?

Việc nhận ra những dấu hiệu và triệu chứng của rối loạn nhân cách ranh giới có thể khó khăn. Các dấu hiệu và triệu chứng tương tự như các rối loạn tâm thần khác. Có thể bao gồm những dấu hiệu và triệu chứng sau đây:

  • Tâm trạng xấu, dễ phát cáu và có vấn đề trong kiểm soát sự tức giận;
  • Sợ hãi việc bị bỏ rơi cho dù đó là sự thật hay không, thường có những phản ứng cực đoan như hoảng loạn, giận dữ hoặc phản ứng điên cuồng;
  • Cảm giác trống rỗng, chán nản xảy ra thường xuyên và kéo dài;
  • Đã từng có các mối quan hệ khó khăn, không bền vững  với gia đình, bạn bè, hay những người thân yêu;
  • Thay đổi tâm trạng nhanh kéo dài từ vài giờ đến vài ngày, từ vui vẻ đến đau buồn cực độ;
  • Có những hành động mạo hiểm hay phá hoại như lãng phí tiền bạc, quan hệ tình dục không an toàn hoặc lạm dụng chất kích thích;
  • Có những suy nghĩ hoặc hành động gây hại bản thân hoặc tự tử;
  • Sống xa rời thực tế, có những suy nghĩ hoang tưởng liên quan đến căng thẳng hoặc triệu chứng cô lập nghiêm trọng.

Làm thế nào để chuẩn đoán rối loạn nhân cách ranh giới?

Bác sĩ có thể hỏi về các triệu chứng và tiền sử y khoa của cá nhân và gia đình bạn, bao gồm bất kỳ tiền sử hoặc triệu chứng nào của bệnh tâm thần. Rối loạn nhân cách ranh giới thường có khả năng được chẩn đoán thấp, vì vậy các bác sĩ chẩn đoán chủ yếu tình trạng của bạn thông qua phỏng vấn và thảo luận về tiền sử và các triệu chứng. Trong thực tế, rất khó để phân biệt rối loạn nhân cách ranh giới với bệnh tâm thần khác, chẳng hạn như trầm cảm hay rối loạn nhân cách chống đối xã hội. Tuy nhiên, rối loạn nhân cách ranh giới có thể đi kèm với các bệnh khác như tăng huyết áp, đau lưng mãn tính, viêm khớp và đau cơ xơ hóa. Đôi khi, béo phì là tác dụng phụ của các thuốc trị rối loạn nhân cách ranh giới và các rối loạn tâm thần liên quan khác.

Các phương pháp điều trị rối loạn nhân cách ranh giới

Rối loạn nhân cách ranh giới có thể được điều trị bằng liệu pháp tâm lý kèm với thuốc. Thông thường, điều trị rối loạn nhân cách ranh giới đòi hỏi sự cam kết cao của cả bệnh nhân và bác sĩ. Theo một số nghiên cứu, tâm lý trị liệu có thể làm giảm một số triệu chứng và hoạt động tốt để làm giảm các tác động của rối loạn nhân cách ranh giới. Những loại điều trị rối loạn nhân cách ranh giới bao gồm:

  • Liệu pháp nhận thức hành vi: có thể giúp làm giảm sự thay đổi quá mức của tâm trạng cũng như sự lo lắng, giúp đỡ các bệnh nhân xác định giá trị của họ và điều chỉnh các vấn đề khi họ tương tác với những người khác;
  • Liệu pháp hành vi biện chứng: tập trung vào sự lo lắng và chú ý đến tình huống hiện tại, được điều chỉnh cảm xúc, hành vi và sự cân bằng trong các mối quan hệ xã hội;
  • Liệu pháp tập trung giản đồ: tập trung vào cách mọi người nhìn nhận chính mình, đây là yếu tố ảnh hưởng đến cách họ phản ứng với môi trường và đối mặt  với căng thẳng. 

Thuốc cũng được dùng trong điều trị rối loạn nhân cách ranh giới nhưng không thể điều trị hoàn toàn tình trạng bệnh mà không kèm với tâm lý trị liệu. Trong một số trường hợp, thuốc có thể làm giảm các triệu chứng như lo âu, trầm cảm và gây hấn. Tuy nhiên, thuốc có thể gây ra một số tác dụng phụ, nên bạn cần tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Ngày đăng: Tháng Hai 16, 2017 | Lần cập nhật cuối: Tháng Hai 16, 2017

Bạn muốn hiểu nhiều hơn để sống khỏe mạnh hơn?
Đăng ký nhận bản tin mới mỗi ngày từ Hello Bac si
Bài có nhiều người đọc