home

Chúng tôi có thể cải thiện như thế nào?

close
chevron
Bài viết này có những thông tin sai lệch hoặc chưa chính xác
chevron

Hãy cho chúng tôi biết thông tin nào chưa chính xác.

wanring-icon
Bạn không cần điền thông tin này nếu không thấy thoải mái. Nhấn Gửi ý kiến ở dưới đây để tiếp tục đọc.
chevron
Bài viết này không cung cấp đủ thông tin
chevron

Hãy cho chúng tôi biết bài viết đang thiếu điều gì.

wanring-icon
Bạn không cần điền thông tin này nếu không thấy thoải mái. Nhấn Gửi ý kiến ở dưới đây để tiếp tục đọc.
chevron
Tôi có câu hỏi.
chevron

Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu có góp ý, vui lòng chia sẻ ở khung phía dưới!

wanring-icon
Nếu bạn gặp nguy hiểm hoặc cần cấp cứu, bạn phải gọi ngay cho các dịch vụ cấp cứu gần bạn, hoặc

Sao chép đường dẫn

Mới

Táo bón (bón) là gì? Cách trị táo bón như thế nào?

Táo bón (bón) là gì? Cách trị táo bón như thế nào?

Bệnh táo bón là một vấn đề ở đường tiêu hóa tương đối phổ biến và có thể xảy ra ở bất kỳ đối tượng, độ tuổi nào. Do đó, ngoài tìm hiểu về các triệu chứng, nguyên nhân, những thắc mắc như “cách trị táo bón”, “bị táo bón phải làm sao?”, “làm thế nào phòng ngừa khỏi bị bón?”… cũng rất được quan tâm.

Thỉnh thoảng, bạn có thể bị bón do nhiều nguyên nhân như chế độ ăn ít chất xơ, uống không đủ nước… Tuy nhiên, một số người có thể gặp phải tình trạng này trong thời gian dài và trở thành bệnh mạn tính.

Để tìm hiểu rõ hơn về khái niệm cũng như các triệu chứng, nguyên nhân của tình trạng táo bón để có cách điều trị, phòng ngừa hiệu quả, mời bạn cùng tìm hiểu qua bài viết sau.

Bệnh táo bón (bón) là gì?

Táo bón (hay bón) được định nghĩa là tình trạng đi cầu ít hơn hoặc bằng 3 lần trong một tuần. Khi đi cầu, phân có thể khô và cứng hơn bình thường, đôi khi gây đau trong lúc đi. Hầu hết trường hợp, táo bón chỉ xuất hiện trong một khoảng thời gian ngắn và không gây ra vấn đề sức khỏe gì nghiêm trọng.

Thế nhưng, khi tình trạng này kéo dài trong vài tuần hoặc lâu hơn có thể trở thành một bệnh lý mạn tính. Người bị táo bón mạn tính sẽ cảm thấy khó chịu và chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng. Căn bệnh này cũng có thể gây ra căng thẳng quá mức, ức chế nhu động ruột hoạt động bình thường.

Trong một vài trường hợp, táo bón có thể là dấu hiệu cảnh báo một bệnh lý khác như bệnh đại trực tràng, polyp đại trực tràng, ung thư…

Các dấu hiệu và triệu chứng bệnh táo bón là gì?

Các dấu hiệu và triệu chứng chính khi bị táo bón gồm:

  • Đi cầu ít hơn 3 lần/tuần
  • Phân cứng, khô hoặc rời rạc thành từng cục
  • Gặp khó khăn khi đi đại tiện
  • Có cảm giác chưa tống hết phân ra ngoài
  • Cần có biện pháp hỗ trợ để đi cầu được như dùng tay ấn vào bụng

táo bón (bón)

Các triệu chứng khác có thể gặp phải ở một số trường hợp là:

  • Đau hoặc cảm giác quặn bụng
  • Cảm thấy đầy hơi
  • Chảy máu trực tràng trong hoặc sau khi đi đại tiện
  • Buồn nôn
  • Mất cảm giác ngon miệng.

Khi nào bạn nên đến gặp bác sĩ?

Nếu bạn nhận thấy có những vấn đề liên quan đến đại tiện mà không giải thích được hoặc kéo dài, hãy đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt.

Trường hợp bị táo bón kèm theo những triệu chứng sau, bạn nên đến bệnh viện để thăm khám ngay:

  • Táo bón xen kẽ với tiêu lỏng
  • Máu xuất hiện trong phân
  • Đau bụng liên tục
  • Nôn mửa
  • Sốt
  • Đau thắt lưng
  • Sụt cân
  • Mệt mỏi
  • Mất ngủ
  • Đổ mồ hôi đêm

Nguyên nhân gây táo bón (bón) là gì?

Táo bón thường xảy ra khi khối phân di chuyển bên trong ruột quá chậm và bị hấp thu quá nhiều nước ở ruột già, từ đó khối phân có thể trở nên khô và cứng. Tình trạng táo bón ở trẻ em thường không nghiêm trọng và chủ yếu là do chế độ ăn uống và thói quen đi vệ sinh không khoa học.

Các nguyên nhân phổ biến gây ra chứng táo bón ở người lớn là:

    • Sử dụng một số thuốc điều trị có thể gây ra tác dụng phụ này
    • Lười vận động, không tập luyện thể dục
    • Không bổ sung đủ nước cho cơ thể
    • Chế độ ăn thiếu chất xơ
    • Hội chứng ruột kích thích
    • Nhịn đi cầu khi cảm thấy mắc
    • Thay đổi thói quen hoặc lối sống, chẳng hạn đi du lịch
    • Mang thai, người cao tuổi

Ngoài ra, bệnh táo bón mạn tính có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác, chẳng hạn như:

  • Nứt hậu môn: Đây là hậu quả thường gặp do phân khô cứng làm xước niêm mạc hậu môn. Ngoài ra, tình trạng nứt hậu môn khiến bạn đau khi đi cầu, từ đó dẫn đến nhịn đi cầu và táo bón lại xuất hiện dai dẳng
  • Tắc nghẽn ruột hay hẹp đại tràng: ung thư đại tràng, ung thư vùng bụng
  • Sa trực tràng
  • Có vấn đề liên quan đến thần kinh xung quanh đại trực tràng, như đa xơ cứng, tổn thương tủy sống…
  • Cơ sàn chậu bị yếu
  • Các bệnh lý ảnh hưởng đến hormone gồm đái tháo đường, cường giáp, suy giáp…

Những ai sẽ có nguy cơ cao bị táo bón?

Bạn sẽ có nhiều nguy cơ bị táo bón nếu:

  • Là phụ nữ, đặc biệt là khi đang mang thai hoặc sau sinh
  • Là người cao tuổi
  • Có chế độ ăn ít hoặc không có chất xơ
  • Dùng một số thuốc hoặc thực phẩm chức năng gây ra tác dụng phụ
  • Có một số vấn đề sức khỏe tâm thần như thường xuyên căng thẳng, trầm cảm, như rối loạn ăn uống

giảm táo bón là công dụng của hạt lanh

Việc chẩn đoán táo bón được tiến hành như thế nào?

Ngoài thăm khám sức khỏe chung và khám trực tràng bằng tay, bác sĩ thường yêu cầu bạn thực hiện một số xét nghiệm khác để đưa ra chẩn đoán và tìm kiếm nguyên nhân cụ thể gây ra tình trạng này. Các xét nghiệm chẩn đoán bao gồm:

  • Xét nghiệm máu: Kết quả xét nghiệm máu có thể giúp phát hiện một số vấn đề sức khỏe khác gây ra tình trạng táo bón,:các bệnh lý nội tiết như suy giáp hay tăng canxi máu.
  • Chụp X-quang: Phương pháp này giúp bác sĩ quan sát hình ảnh đường ruột có đang bị tắc nghẽn, đại tràng nhiều phân hay dị vật cản quang hay không.
  • Soi đại tràng xích-ma (sigmoidoscopy): Bác sĩ sẽ dùng một ống mềm, mảnh, nhẹ đưa vào trong hậu môn để kiểm tra trực tràng và phần dưới của đại tràng.
  • Nội soi đại tràng: Kỹ thuật này giúp bác sĩ kiểm tra được toàn bộ đại tràng nhờ vào một ống mảnh, linh hoạt có gắn một máy quay nhỏ ở đầu luồn vào cơ thể qua hậu môn.
  • Đánh giá chức năng cơ thắt hậu môn (đo áp lực hậu môn trực tràng): Phương pháp này giúp đánh giá khả năng phối hợp của các cơ trong nhu động ruột.

5 cách trị táo bón mà bạn có thể tham khảo

Việc điều trị táo bón ở người lớn hay trẻ em thường bắt đầu bằng cách thay đổi lối sống và chế độ ăn uống để giúp tăng tốc độ di chuyển của khối phân qua ruột và ra ngoài. Nếu các biện pháp này không có tác dụng, bác sĩ sẽ chỉ định dùng thuốc hoặc thực hiện phẫu thuật.

1. Thay đổi lối sống và chế độ ăn uống

Bác sĩ thường khuyến khích người bệnh cố gắng thay đổi để giảm nguy cơ bị táo bón, như:

  • Tăng lượng chất xơ trong chế độ ăn: Việc tiêu thụ thêm nhiều thực phẩm chứa chất xơ sẽ giúp làm tăng khối lượng và tốc độ di chuyển của khối phân qua đường ruột. Bạn có thể bắt đầu thay đổi từ từ bằng cách ăn thêm trái cây tươi và rau xanh mỗi ngày. Hãy lựa chọn các sản phẩm từ ngũ cốc nguyên hạt. Nhìn chung, lượng chất xơ cần tiêu thụ mỗi ngày là khoảng 14 gram cho mỗi 1.000 calo. Lưu ý, không tăng lượng chất xơ trong chế độ ăn lên đột ngột vì có thể gây đầy bụng, đầy hơi. Bạn chỉ cần bắt đầu thay đổi dần dần và tăng lượng chất xơ theo mục tiêu từng tuần.
  • Tập thể dục đều đặn mỗi tuần: Hoạt động thể chất cũng giúp làm tăng khả năng hoạt động của các cơ trong đường tiêu hóa. Bạn nên cố gắng luyện tập thể vừa phải mỗi ngày. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về việc luyện tập nếu bạn chưa từng tập thể dục trước đây và khi bạn có các bệnh lý tim mạch, đau xương khớp.
  • Đừng cố gắng nhịn đi đại tiện: Bạn nên tập thói quen đi đại tiện vào một giờ nhất định trong ngày. Đồng thời, bạn nên cố gắng thư giãn và giữ tinh thần thoải mái trong lúc đi tiêu, không để các yếu tố khác tác động đến.

Bạn có thể tham khảo thêm bài viết: “Bị táo bón nên ăn gì? 6 loại thực phẩm trị táo bón nhanh chóng”.

5 cách chữa trị táo bón tại nhà vô cùng hiệu quả

2. Thuốc nhuận tràng

Nếu bạn đang muốn biết “thuốc trị táo bón” hay “uống gì chữa táo bón?” thì hãy theo dõi tiếp những chia sẻ dưới đây. Có nhiều loại thuốc có tác dụng nhuận tràng có thể giúp bạn đi đại tiện dễ dàng hơn như:

  • Các sản phẩm bổ sung chất xơ: Chúng giúp bổ sung một lượng lớn chất xơ vào khối phân để phân trở nên mềm và dễ di chuyển trong đường ruột hơn. Các chất thường được sử dụng là psyllium, canxi polycarbophil, methylcellulose.
  • Thuốc tăng co bóp cơ trơn: Các thuốc này gồm có bisacodyl, sennosides có tác dụng làm cho đường ruột co bóp mạnh hơn.
  • Thuốc làm tăng khả năng thẩm thấu: Các thuốc này giúp khối phân di chuyển dễ dàng qua đại tràng bằng cách tăng tiết dịch từ ruột và kích thích nhu động ruột. Nhóm này bao gồm các hoạt chất như magie hydroxit đường uống, magie citrate, lactulose, polyethylene glycol.
  • Chất làm mềm phân: Các hoạt chất như natri docusate, canxi docusate có thể giúp khối phân mềm hơn nhờ hút thêm nước từ đường ruột.
  • Thuốc thụt và thuốc đạn đặt hậu môn: Các thuốc này có tác dụng làm mềm phân và kích thích nhu động ruột. Thuốc đạn chứa glycerin hay bisacodyl cũng hỗ trợ việc đi đại tiện diễn ra dễ hơn nhờ cung cấp chất bôi trơn và tăng co bóp cơ trơn.

3. Các thuốc khác

Nếu đã sử dụng các thuốc thông thường không kê đơn không giúp bạn hết bị táo bón, bác sĩ có thể chỉ định một số thuốc khác, nhất là khi bạn bị hội chứng ruột kích thích.

Các thuốc kê đơn có thể được sử dụng trong điều trị tình trạng này gồm lubiprostone, linaclotide, plecanatide, prucalopride, naloxegol, methylnaltrexone…

Lưu ý, các thuốc không kê đơn thường được dùng để trị táo bón ở người lớn theo đúng hướng dẫn sử dụng trên nhãn thuốc. Bạn không nên tự ý dùng thuốc cho trẻ em mà không có ý kiến từ bác sĩ.

4. Tập luyện cơ sàn chậu

Việc thực hiện liệu pháp phản hồi sinh học với một chuyên gia trị liệu có thể mang lại tác dụng. Bạn sẽ được học cách thư giãn và siết chặt các cơ vùng chậu đúng thời điểm để quá trình đại tiện diễn ra dễ dàng hơn.

5. Phẫu thuật

Phẫu thuật là lựa chọn điều trị táo bón ở người lớn trong trường hợp các phương khác không có hiệu quả hoặc tình trạng này kéo dài do tắc nghẽn, sa trực tràng.

Bác sĩ có thể sẽ cắt bỏ một phần đại tràng hoặc toàn bộ đại tràng (hiếm khi thực hiện).

Bệnh táo bón có thể gây ra biến chứng gì không?

Nếu bạn bị táo bón mạn tính, một số biến chứng có nguy cơ xảy ra là:

  • Bệnh trĩ: Việc khó khăn trong khi đi đại tiện trong thời gian dài có thể gây sưng các tĩnh mạch bên trong và xung quanh hậu môn, gây ra bệnh trĩ.
  • Nứt hậu môn: Khối phân lớn và cứng do táo bón có nguy cơ gây ra những vết rách da nhỏ ở quanh hậu môn.
  • Ứ phân bên trong đại tràng: Táo bón mạn tính có thể khiến cho một phần khối phân bị kẹt cứng lại bên trong đường ruột, không thể tống ra ngoài. Người lớn tuổi dễ bị tắc ruột do phân.
  • Sa trực tràng: Việc dùng sức để cố gắng mỗi đi đại tiện có thể khiến một đoạn nhỏ trực tràng bị giãn ra và nhô ra ngoài hậu môn.

Cách phòng ngừa tình trạng táo bón ở người lớn và trẻ em

Việc áp dụng những cách sau đây sẽ giúp bạn phòng ngừa, hạn chế nguy cơ bị táo bón:

  • Tăng thêm lượng thực phẩm giàu chất xơ vào chế độ ăn uống, bao gồm đậu, rau, trái cây – củ (chuối, đu đủ, bơ, ngô, khoai lang…), ngũ cốc nguyên hạt
  • Hạn chế tiêu thụ các thực phẩm có lượng chất xơ thấp như thực phẩm đóng hộp, sản phẩm từ sữa và thịt
  • Uống nhiều nước, tránh để cơ thể bị mất nước
  • Sống năng động, cố gắng tập luyện thể dục thường xuyên
  • Không cố gắng nhịn đi đại tiện khi có cảm giác muốn đi
  • Cố gắng hình thành thói quen đi đại tiện, chẳng hạn như vào mỗi buổi sáng hay sau khi ăn xong
  • Tập cho trẻ em có thói quen ăn nhiều chất xơ trong khẩu phần ăn hàng ngày.

Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Nguồn tham khảo

Ferri, Fred. Ferri’s Netter Patient AdvisorPhiladelphia, PA: Saunders / Elsevier, 2012. Bản in. Trang 277

Porter, R. S., Kaplan, J. L., Homeier, B. P., & Albert, R. K. (2009). The Merck manual home health handbook. Whitehouse Station, NJ, Merck Research Laboratories. Bản in. Trang 118

Constipation. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/constipation/symptoms-causes/syc-20354253. Ngày truy cập 09/6/2020

Constipation. https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/constipation. Ngày truy cập 09/6/2020

Constipation https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/4059-constipation Ngày truy cập 29/6/2021

Constipation https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/constipation Ngày truy cập 29/6/2021

 

Ảnh tác giảbadge
Tác giả: Ngọc Anh Cập nhật: 29/06/2021
Tham vấn y khoa: Bác sĩ Trần Thị Thanh Tuyền
x