Những điều bạn cần biết khi chăm sóc bệnh nhân COPD

Tham vấn y khoa: | Tác giả:

Ngày cập nhật 15/11/2019 . 6 phút đọc
Chia sẻ ngay!

Chăm sóc bệnh nhân COPD là một quá trình dài mà bạn cần phải kiên nhẫn hỗ trợ, giúp người bệnh nhận thức được rõ ràng nguyên nhân gây bệnh và các hướng điều trị, cải thiện chất lượng cuộc sống.

Khi bạn hay người thân mắc phải bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), cuộc sống hàng ngày có thể bị ảnh hưởng bởi các triệu chứng bệnh, bao gồm khả năng làm việc và tận hưởng các hoạt động xã hội. Nếu bạn là bạn bè, thành viên gia đình hay người có nhiệm vụ chăm sóc bệnh nhân COPD, bạn cần nhận biết các mức độ của bệnh để biết mình nên làm gì. Trường hợp đang chăm sóc một bệnh nhân sắp qua đời, bạn sẽ có nhiều vấn đề cần quan tâm hơn.

Những đợt bùng phát COPD là nguyên nhân hàng đầu khiến bệnh nhân COPD cần được điều trị khẩn cấp hay phải nhập viện. Mỗi đợt COPD tiến triển trầm trọng sẽ đi kèm với các triệu chứng xấu như khó thở và ho.

Bạn cần giữ một danh sách các số liên lạc khẩn cấp và nhận biết các tình huống nghiêm trọng trước khi quá muộn. Bên cạnh đó, bạn nên nói chuyện với bác sĩ về những vấn đề cần đề phòng.

Khuyến khích thói quen sống lành mạnh

Thay đổi lối sống thành một thói quen lâu dài sẽ giúp người mắc COPD giảm bớt các triệu chứng bệnh đáng kể. Nếu đang chăm sóc bệnh nhân COPD, bạn cần giúp đỡ để biến những thay đổi cần thiết thành hiện thực.

Hỗ trợ cai thuốc lá

Từ bỏ thói quen hút thuốc lá là ưu tiên số một đối với người bệnh COPD, đó cũng là một trong những cách tốt nhất làm chậm tiến triển của bệnh. Một số lời khuyên giúp bệnh nhân COPD từ bỏ thuốc lá bạn có thể tham khảo:

  • Nếu bạn cũng hút thuốc, đừng hút trong nhà hay gần những người thân trong gia đình. Hút thuốc thụ động sẽ gây tổn thương phổi và góp phần làm bệnh COPD tiến triển xấu hơn. Hơn nữa, điều làm một người đang cai thuốc lá giảm bớt quyết tâm chính là mùi thuốc của một ai đó đang hút gần bên. Vì vậy, nếu bạn phải hút thuốc, hãy hút ở ngoài trời và không có người thân xung quanh.
  • Loại bỏ bất cứ thứ gì gợi nhớ đến thuốc lá khỏi tầm nhìn của người bệnh, chẳng hạn như bao thuốc, gạt tàn, bật lửa…
  • Phân tán tư tưởng của người bệnh bằng các hoạt động thay thế lành mạnh khác khi họ đang có ý định hút thuốc lại. Bạn có thể thử chơi một trò chơi, mát xa cho họ hay cùng đi bộ đến công viên.
  • Bạn nên có những món ăn nhẹ tốt cho sức khỏe để kiềm chế những cơn thèm thuốc bất ngờ của bệnh nhân.

Tạo động lực tập thể dục

Những người bị COPD sẽ cảm thấy cơ thể tốt hơn, khỏe mạnh hơn khi thường xuyên tập thể dục. Tuy nhiên, các triệu chứng của bệnh COPD gây khó khăn cho việc tập luyện, do đó bạn hãy khuyến khích bệnh nhân tập thể dục từ 3–5 phút mỗi lần và thực hiện nhiều lần trong ngày, sau đó kéo dài thời gian tập ra. Tốt nhất, bạn nên tập cùng bệnh nhân để khích lệ họ. Lưu ý rằng bạn nên hạn chế trò chuyện trong khi tập, điều đó có thể khiến người bệnh cảm thấy khó thở hơn.

Chuẩn bị những bữa ăn lành mạnh

Chế độ ăn cho người bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) cần phải cân bằng, lành mạnh để duy trì đủ năng lượng cho việc thở và hoàn thành các hoạt động sinh hoạt hàng ngày. Bạn nên dự trữ trái cây và rau quả tươi, hạn chế thịt đỏ hay thực phẩm chế biến, chọn các nguồn protein để thay thế như các loại hạt, ngũ cốc cũng như xem xét việc mua một máy ép trái cây để làm các món đồ uống giàu dinh dưỡng.

Thay đổi trong nhà

Thực hiện thay đổi cách sắp xếp hay nội thất trong ngôi nhà có thể hỗ trợ nhiều hơn cho người thân mắc COPD.

Hạn chế năng lượng hoạt động

COPD thật sự tiêu tốn nhiều năng lượng của người bệnh, họ chỉ còn sức để thở và ăn uống. Vì vậy, hạn chế các hoạt động mất năng lượng là một phần quan trọng khi chăm sóc bệnh nhân viêm phổi tắc nghẽn mạn tính, ví dụ như:

  • Sắp xếp các vật dụng thường được sử dụng nhiều nhất ở cùng một nơi
  • Hạ thấp các kệ mà người bệnh khó với tới được hoặc đặt các đồ vật hay dùng ở kệ dưới cùng
  • Đặt một chiếc ghế trong phòng tắm

Sử dụng quạt hoặc điều hòa

Một số người bị COPD cảm thấy dễ thở hơn khi quạt hay điều hòa thổi trực tiếp vào mặt. Nếu vậy, bạn hãy lắp đặt điều hòa ở nhiệt độ thoải mái, mát mẻ trong nhà.

Cải thiện không khí trong nhà

Không khí ở trong nhà đôi khi bị ô nhiễm nhiều hơn ngoài trời, từ đó khiến các triệu chứng bệnh trầm trọng hơn. Cải thiện chất lượng không khí trong nhà sẽ giúp giữ cho không khí trong lành hơn và mọi người hít thở tốt hơn.

Các sản phẩm bạn dùng hàng ngày đôi khi cũng ảnh hưởng đến không khí trong nhà. Sản phẩm làm đẹp có chứa mùi hương nồng như nước hoa, keo xịt tóc, kem dưỡng da… tỏa ra mùi mạnh có thể gây khó chịu cho người thân bị viêm đường thở, khiến các triệu chứng COPD trở nên tồi tệ hơn. Khi bạn ở bên người thân mắc COPD, tốt nhất là không nên sử dụng những sản phẩm này.

Bạn cũng nên sử dụng các sản phẩm tẩy rửa không độc hại khi lau dọn nhà và đừng quên thông gió đầy đủ.

Cung cấp thông tin về bệnh

COPD là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu thế giới nhưng lại ít người hiểu biết về căn bệnh này. Vì thế, bạn cần giúp mọi người tăng cường nhận thức về COPD bằng cách cung cấp thông tin về nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa bệnh. Từ đó, bạn sẽ giúp người thân hiểu rõ hơn những triệu chứng COPD họ đang trải qua. Một số cách bạn có thể làm như:

  • Truy cập vào các website cung cấp thông tin giáo dục sức khỏe cho bệnh nhân COPD
  • In hướng dẫn chẩn đoán và điều trị COPD từ Bộ Y tế và cung cấp cho bất kỳ ai có nguy cơ mắc bệnh

chăm sóc bệnh nhân copd

Những vấn đề ở giai đoạn cuối

Nếu người thân của bạn mắc phải bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn cuối và khó có thể qua khỏi, bạn nên chuẩn bị tâm lý sẵn sàng. Bạn và gia đình có thể xem xét đến việc thực hiện chăm sóc giảm nhẹ từ các nhân viên y tế trong bệnh viện.

Vào những ngày cuối cùng, bạn nên hỗ trợ đầy đủ và giúp người bệnh thoải mái trước khi ra đi. Bạn có thể tham khảo một số cách sau đây:

Kiểm soát các triệu chứng

Các triệu chứng phổ biến khi tình trạng COPD trở nên nghiêm trọng bao gồm khó thở và ho, đau răng, lo lắng và trầm cảm, nhầm lẫn, chán ăn và suy nhược do giảm cân, teo cơ và mệt mỏi.

Khó thở và lo lắng là triệu chứng khó quản lý nhất ở giai đoạn cuối. Kiểm soát các triệu chứng này bao gồm đánh giá và điều trị cẩn thận, sử dụng kết hợp thuốc điều trị COPD và các can thiệp y khoa khác như:

  • Thuốc giãn phế quản giúp giảm tình trạng khó thở
  • Thuốc lợi tiểu, nếu cơ thể giữ nước nhiều sẽ liên quan đến các vấn đề về tim làm khó thở hơn
  • Thuốc chứa chất gây nghiện opioid, tốt nhất dùng để uống hoặc ngậm trong miệng (giữa má và lợi)
  • Liệu pháp oxy khi được chỉ định
  • Glucocorticoid nhưng do các tác dụng phụ tiêu cực của thuốc, glucocorticoid không còn được xem xét sử dụng ở giai đoạn này
  • Các thuốc giảm đau lo âu
  • Thorazine khi bị kích động nghiêm trọng

Các biện pháp can thiệp không liên quan đến thuốc giúp kiểm soát chứng khó thở mà bạn có thể tự thực hiện hoặc giúp đỡ người thân bao gồm:

  • Nâng đầu giường lên ít nhất 30 độ
  • Hướng quạt về phía khuôn mặt bệnh nhân
  • Khuyến khích người bệnh thử thở mím môi
  • Trợ giúp với các kỹ thuật thư giãn
  • Thực hiện massage trị liệu
  • Kết hợp trị liệu âm nhạc bằng cách sử dụng nhạc cụ, đĩa CD hoặc radio

Kiểm soát cơn đau

Kiểm soát cơn đau là một vấn đề trong giai đoạn cuối COPD và mọi nỗ lực nên được thực hiện để giảm bớt sự khó chịu cho bệnh nhân.

Các thuốc làm loãng, tiêu nhầy không còn hiệu quả giảm ho nhiều trong giai đoạn cuối này. Các phương pháp khác có thể giúp giảm ho hiệu quả hơn, như:

  • Oxy ấm, ẩm hoặc sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng
  • Thuốc gây nghiện opioid dạng uống như codein hoặc morphin
  • Nói chuyện với y tá chăm sóc về bất kỳ phương pháp điều trị y tế nào bạn muốn

Chắc chắn sẽ rất khó khăn khi chăm sóc bệnh nhân COPD ở giai đoạn cuối, bạn nên giúp đỡ và hỗ trợ họ hết mức có thể. Hy vọng với các thông tin trên, bạn sẽ có thêm những cách giúp người bệnh COPD cảm thấy thoải mái hơn và nâng cao chất lượng cuộc sống của họ.

Các bài viết của Hello Health Group và Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
happy unhappy
Nguồn tham khảo

Bài có nhiều người đọc

8 phương pháp kiểm soát COPD tại nhà bạn nên biết

Bên cạnh những chăm sóc y tế, bạn có thể thực hiện biện pháp phòng ngừa, kiểm soát COPD tại nhà, giúp cải thiện các triệu chứng bệnh tốt hơn.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngọc Anh

Biến chứng COPD: Những nguy hiểm khó lường và cách phòng ngừa

Một số biến chứng COPD có thể xảy ra trong quá trình bệnh tiến triển, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hay thậm chí là tử vong.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngọc Anh

Tìm hiểu các xét nghiệm giúp chẩn đoán COPD

Chẩn đoán COPD dựa trên các dấu hiệu và triệu chứng bệnh, tiền sử tiếp xúc với các chất gây kích thích phổi cũng như tiền sử gia đình.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngọc Anh

Chụp X-quang trong COPD có hiệu quả?

Một xét nghiệm để chẩn đoán phổi tắc nghẽn mạn tính là chụp X-quang COPD, giúp đánh giá tình trạng phổi và phát hiện nguyên nhân gây bệnh.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngọc Anh

Bạn có thể quan tâm

Những điều giúp bạn phân biệt hen và COPD

Những điều giúp bạn phân biệt hen và COPD

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngọc Anh
Ngày đăng 09/10/2019 . 5 phút đọc
Tìm hiểu về bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính ở trẻ nhỏ

Tìm hiểu về bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính ở trẻ nhỏ

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngọc Anh
Ngày đăng 08/10/2019 . 3 phút đọc
phổi tắc nghẽn mạn tính

Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Ngọc Anh
Ngày đăng 08/10/2019 . 5 phút đọc
aclidinium

Aclidinium

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Tố Quyên
Ngày đăng 26/02/2019 . 5 phút đọc