7 biến chứng suy thận đặt bạn vào tình thế hiểm nghèo

Tác giả: Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh

Biến chứng suy thận có khả năng ảnh hưởng đến nhiều mặt sức khỏe, bao gồm tim mạch, xương, cơ hay thậm chí là não. Nguy cơ tử vong sẽ tăng cao nếu người bệnh không được điều trị y tế kịp thời. 

Một người được chẩn đoán suy thận khi sức khỏe và chức năng của cơ quan này yếu đi đáng kể. Trong trường hợp này, chức năng bài tiết chất thải sau các phản ứng chuyển hóa trong cơ thể chịu ảnh hưởng nhiều nhất.

Tuy nhiên, nếu bệnh trở nên nghiêm trọng hơn do điều trị không hiệu quả, các chức năng thận như kích thích tạo máu, điều hòa điện giải, kiểm soát khoáng chất… cũng sẽ bị tác động. Điều này khiến một loạt biến chứng suy thận phát sinh, bao gồm:

1. Thiếu máu: biến chứng suy thận phổ biến nhất

Biến chứng suy thận phổ biến nhất là thiếu máu. Theo thống kê từ nhiều kết quả nghiên cứu, hầu hết người mắc bệnh thận giai đoạn cuối hoặc suy thận đều có lượng hồng cầu thấp hơn so với người khỏe mạnh.

Hiện tượng suy giảm hồng cầu có nguy cơ phát sinh khi chức năng thận bắt đầu suy giảm khoảng 20–50%. Thêm vào đó, tình trạng này càng trở nên nghiêm trọng hơn khi thận ngày một yếu đi.

Nguyên nhân thiếu máu ở người bị suy thận thường xuất phát từ sự thiếu hụt erythropoietin, một loại hormone thiết yếu trong quá trình sinh sản tế bào hồng cầu. Vì vậy, khi cơ quan bài tiết này mất đi khả năng hoạt động, số lượng erythropoietin được sinh ra cũng giảm theo đáng kể.

Suy thận gây thiếu máu
Số lượng hồng cầu có nguy cơ hao hụt đáng kể khi thận bị suy giảm chức năng.

Bên cạnh đó, tình trạng thiếu máu ở người bị suy thận còn có khả năng bắt nguồn từ:

  • Mất máu do chạy thận nhân tạo
  • Thiếu hụt những khoáng chất dinh dưỡng cần thiết cho máu như sắt, vitamin B12, axit folic…
  • Các vấn đề liên quan đến tủy xương
  • Một số vấn đề viêm do bệnh tự miễn, ví dụ như viêm khớp, lupus, bệnh viêm ruột…
  • Viêm loét do đái tháo đường

Nếu bạn không mau chóng có biện pháp can thiệp kịp thời, dạng biến chứng suy thận trên có nguy cơ tiếp tục phát sinh thêm nhiều vấn đề sức khỏe khác, chẳng hạn như các bệnh tim mạch.

2. Tăng phốt-phát máu và các vấn đề ở xương

Phốt pho, canxi và vitamin D là “bộ ba vàng” giúp cơ thể duy trì xương chắc khỏe. Theo các chuyên gia, để đạt được mục tiêu như trên, nồng độ ba dưỡng chất này cần được cân bằng.

Nếu hàm lượng phốt pho trong máu tăng đột ngột (tăng phốt-phát máu), canxi từ xương sẽ được chuyển đến nhằm tạo lại thế cân bằng. Điều này khiến sức khỏe xương suy yếu đi, dẫn đến một loạt vấn đề phát sinh tại đây, bao gồm cả gãy xương.

Suy thận là một trong những yếu tố tiềm ẩn khiến tăng phốt-phát máu xảy ra. Lý do là vì khi đó, thận không còn đủ khả năng để loại bỏ lượng phốt pho dư trong cơ thể.

Do đó, để giải quyết vấn đề trên, bạn có thể lựa chọn một hoặc nhiều cách dưới đây, bao gồm:

  • Lưu ý vấn đề dinh dưỡng, cân nhắc hoặc hạn chế các thực phẩm giàu phốt pho
  • Sử dụng thuốc kê toa: chất kết dính phốt-phát (phosphate binders), calcitriol…
  • Thường xuyên rèn luyện thể chất
  • Bỏ thuốc lá

3. Các bệnh tim mạch

Các bệnh về tim mạch và thận là những vấn đề thường đi chung với nhau. Theo nhiều chuyên gia, tình trạng sức khỏe tim không tốt là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở những người đang chạy thận nhân tạo. Họ cho rằng, những hệ quả nguy hiểm do biến chứng suy thận đem đến rất dễ phát sinh nếu bạn không kịp tiếp nhận điều trị. Chúng thường là:

  • Nhịp tim không đều, có thể là nhanh bất thường, đặc biệt bạn tập thể dục
  • Cơ tim chịu thương tổn
  • Tim đột ngột ngừng hoạt động (suy tim)

Thực tế, triệu chứng bệnh tim mạch thường không bộc lộ rõ ràng cho đến khi tim và mao mạch gặp tổn thương nặng.

Chính vì vậy, để phòng ngừa tình trạng này, biện pháp tốt nhất là ngăn chặn một số biến chứng suy thận khác có khả năng kéo theo các vấn đề tim mạch phát sinh ngay từ đầu, ví dụ như:

Thiếu máu

Số lượng tế bào hồng cầu thiếu hụt đồng nghĩa với việc lượng oxy trong cơ thể cũng giảm đi đáng kể, từ đó làm gia tăng rủi ro đau tim.

Tăng huyết áp: một dạng biến chứng suy thận khác

Thận chịu tổn thương có thể sản sinh một lượng lớn renin, loại enzyme góp phần gây cao huyết áp. Lúc này, đau tim, suy tim sung huyết hay thậm chí đột quỵ có nguy cơ cao xảy ra.

Nồng độ homocysteine cao

Homocysteine có khả năng dẫn đến bệnh động mạch vành, đau tim và đột quỵ nếu nồng độ vượt quá mức quy định. Thông thường, thận sẽ đảm nhiệm vai trò loại bỏ bớt loại protein này. Tuy nhiên, khi chức năng thận suy giảm, quá trình này cũng bị cản trở.

Tỷ lệ giữa hàm lượng canxi và phốt pho mất cân bằng

Sự chênh lệch nồng độ giữa hai loại khoáng chất này trong máu cũng tạo cơ hội cho các bệnh về tim mạch phát triển.

4. Tăng kali máu

Khi khỏe mạnh, thận chịu trách nhiệm kiểm soát nồng độ kali trong cơ thể. Vì vậy, khi chức năng và sức khỏe thận không ổn định, hàm lượng khoáng chất này có nguy cơ tăng cao, thậm chí là vượt quá mức cho phép.

Thông thường, nguyên nhân tăng kali máu trong trường hợp này thường đến từ:

Tác dụng phụ của thuốc
Một số loại thuốc điều trị cho người bị suy thận có thể làm nồng độ kali trong máu tăng bất thường.
  • Tác dụng phụ của một số loại thuốc như thuốc ức chế hệ renin-angiotensin-aldosterone (RAAS), thuốc ức chế calcineurin, thuốc ức chế men chuyển, thuốc ức chế thụ thể angiotensin…
  • Một số yếu tố nguy cơ của suy thận, bao gồm đái tháo đường, bệnh tim mạch…
  • Thuốc ức chế miễn dịch cho người ghép thận

Để giải quyết vấn đề này, bác sĩ có thể điều chỉnh lại toa thuốc của bạn hoặc thay thế hẳn những loại thuốc có nguy cơ khiến nồng độ kali trong máu tăng cao. Bên cạnh đó, bạn cũng nên cố gắng kiểm soát hàm lượng khoáng chất trên bằng cách hạn chế tiêu thụ thực phẩm giàu kali trong thời gian này.

5. Nước tích tụ trong cơ thể

Một trong những nhiệm vụ chính của thận là đào thải lượng nước dư thừa trong cơ thể ra ngoài. Nếu thận hoạt động không tốt, nước sẽ bị giữ ở lại và tích tụ dần theo thời gian. Lúc này, bạn có thể thấy bàn chân hoặc mắt cá chân có xu hướng sưng phồng lên. Thêm vào đó, nhịp tim trở nên nhanh bất thường.

Mặt khác, hiện tượng giữ nước có nguy cơ kéo theo nhiều vấn đề phát sinh ở tim và phổi. Đồng thời, tình trạng này còn góp phần đẩy chỉ số huyết áp lên cao. Theo nhiều chuyên gia, tăng huyết áp là một trong các nguyên nhân suy thận phổ biến trên thế giới.

Do đó, để giảm thiểu nguy cơ thận tiếp tục bị thương tổn, bạn nên kiểm soát tốt lượng nước trong cơ thể mình bằng cách:

  • Áp dụng chế độ ăn ít muối. NaCl (muối) có đặc tính giữ nước, khiến tình trạng này trở nên tệ hơn.
  • Theo dõi lượng nước tiêu thụ mỗi ngày. Điều này không chỉ liên quan đến lượng nước bạn uống mà còn bao gồm cả những gì bạn ăn, chẳng hạn như các món canh, súp, cháo, kem…

6. Suy yếu cơ bắp

Một hệ lụy khác của suy thận là sự tích tụ của các sản phẩm “thải” từ quá trình trao đổi chất trong máu. Điều này có thể gây tổn thương đến cơ và hệ thần kinh, từ đó dẫn đến những tình trạng như:

  • Co giật
  • Suy yếu cơ
  • Chuột rút
  • Đau cơ

Ngoài ra, bạn còn có nguy cơ mất cảm giác (tê liệt) ở một số bộ phận trên cơ thể. Trong một số trường hợp, hội chứng chân không yên hay thậm chí là bệnh não cũng có khả năng xảy ra.

Bệnh não
Trong vài trường hợp hy hữu, não cũng có thể bị ảnh hưởng bởi tình trạng suy thận.

7. Tổn thương thận vĩnh viễn

Đôi khi, tình trạng suy thận cấp có thể khiến cơ quan bài tiết này mất đi chức năng vĩnh viễn. Lúc này, để tiếp tục kéo dài tuổi thọ, người bệnh không còn sự lựa chọn nào khác ngoài hai phương pháp:

  • Thẩm tách: đối với biện pháp này, bạn có thể lựa chọn chạy thận nhân tạo hoặc thẩm phân phúc mạc (dùng màng bụng để lọc máu thay thế thận).
  • Cấy ghép thận: triển vọng cho phương pháp này rất khả quan. Tuy nhiên, đi kèm với nó là một loạt yêu cầu gắt gao và rủi ro đến từ việc ức chế hệ miễn dịch để tránh thải ghép.

Biến chứng suy thận bao gồm nhiều vấn đề liên quan đến tim mạch, cơ hay thậm chí là xương. Bạn sẽ cần có biện pháp can thiệp nhanh chóng nếu không muốn rơi vào tình thế hiểm nghèo.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Ngày đăng: Tháng Mười Một 20, 2019 | Lần cập nhật cuối: Tháng Mười Một 20, 2019

Nguồn tham khảo
Bài có nhiều người đọc