Làm sao để hết đái dầm

Chào em,

Trước hết có một điều bác sĩ nghĩ em cần nghe: đái dầm xuất hiện trở lại ở tuổi em không phải do em lười, do ngủ say quá, hay do lỗi gì của em cả. Chuyện đang bình thường rồi tự nhiên bị lại — y khoa gọi là đái dầm thứ phát — gần như luôn có một nguyên nhân cơ thể đứng phía sau. Việc cần làm là tìm ra nguyên nhân đó, chứ không phải cố nhịn hay tự trách mình.

Có một khả năng bác sĩ muốn nói trước tiên, vì em đang đăng trong cộng đồng Tiểu đường mà câu trả lời phía trên lại chưa nhắc tới: đường huyết cao. Khi đường trong máu vượt ngưỡng, thận sẽ thải đường ra nước tiểu và kéo theo rất nhiều nước, làm lượng nước tiểu ban đêm tăng vọt. Đái dầm mới xuất hiện ở một bạn 15-16 tuổi vốn đang bình thường là một trong những cách đái tháo đường típ 1 khởi phát, và nó hay bị bỏ sót vì không ai nghĩ người trẻ lại bị.

Em để ý giúp mấy dấu hiệu này: khát nước nhiều hơn hẳn trước đây, uống nhiều, đi tiểu nhiều cả ban ngày, sụt cân dù ăn vẫn bình thường hoặc ăn nhiều hơn, người mệt và khó tập trung khi học. Nếu có hai ba dấu hiệu trong số đó, em nên đi khám trong vài ngày tới chứ đừng chờ. Xét nghiệm để loại trừ rất đơn giản, rẻ và nhanh: que thử nước tiểu tìm đường, cộng một lần đo đường huyết. Bình thường thì mình gạch nó đi và yên tâm tìm hướng khác.

Còn đây là phần thuộc chuyên môn của bác sĩ — bác sĩ làm về hô hấp và y học giấc ngủ — và cũng là nguyên nhân bị bỏ quên nhiều nhất: rối loạn hô hấp khi ngủ.

Nghe thì chẳng liên quan gì tới bàng quang, nhưng cơ chế rất rõ ràng. Khi đường thở trên bị hẹp lúc ngủ, do amidan và VA quá phát, do nghẹt mũi dị ứng kéo dài, hoặc do thừa cân, thì mỗi nhịp thở em phải gắng sức hút khí qua chỗ hẹp đó. Lồng ngực tạo ra áp lực âm rất lớn, các buồng tim bị kéo giãn, và tim tiết ra một chất tên là peptide lợi niệu nhĩ. Chất này báo cho thận tăng tạo nước tiểu, ngay giữa đêm. Cộng thêm giấc ngủ bị đứt đoạn liên tục khiến những đoạn còn lại ngủ sâu bất thường, nên bàng quang đầy cũng không đánh thức em dậy được.

Đây là lý do có những bạn hết đái dầm sau khi được xử lý amidan quá phát hoặc điều trị viêm mũi dị ứng, dù trước đó đã chữa đủ cách theo hướng tiết niệu mà không ăn thua.

Dấu hiệu gợi ý em nên để ý: ngáy to gần như đêm nào cũng ngáy, có lúc hụt hơi hoặc như nghẹt lại một chút rồi thở hắt ra, thở bằng miệng khi ngủ, sáng dậy khô miệng hoặc rát họng, dậy vẫn mệt, đau đầu buổi sáng, buồn ngủ hoặc mất tập trung trong giờ học. Một điểm quan trọng: em tự không biết mình có ngáy hay không, phải hỏi bố mẹ hoặc người ngủ cùng phòng. Nếu câu trả lời là có, em nhớ nói rõ điều đó với bác sĩ, vì nó đổi hẳn hướng khám.

Ngoài hai nhóm trên, bác sĩ khám cho em còn cần loại trừ nhiễm trùng đường tiểu, và một thứ rất hay bị bỏ qua là táo bón kéo dài — trực tràng đầy nằm ngay sau bàng quang và chèn vào nó, xử lý táo bón đôi khi giải quyết luôn chuyện đái dầm.

Vài việc em làm được ngay từ tối nay, đều an toàn:

Đừng nhịn uống nước cả ngày. Đây là sai lầm phổ biến nhất, vì nước tiểu cô đặc lại càng kích thích bàng quang. Em cứ uống đủ vào ban ngày rồi giảm dần trong khoảng hai tiếng trước khi ngủ. Bỏ nước ngọt có ga, trà sữa, cà phê và nước tăng lực vào buổi tối, vì caffeine vừa lợi tiểu vừa làm bàng quang dễ co bóp. Đi tiểu ngay trước khi lên giường, và thử cách đi hai lần: đi một lần, đánh răng thay đồ xong rồi đi lại lần nữa. Và cố gắng ngủ đủ giờ, vì thiếu ngủ khiến cơ thể ngủ bù sâu hơn, càng khó tỉnh dậy.

Điều cuối cùng, và bác sĩ biết đây là phần khó nhất: em nói với bố mẹ và nhờ đưa đi khám. Bắt đầu ở bác sĩ Nhi hoặc Nội tổng quát đều được, chưa cần tìm ngay chuyên khoa. Em nhớ kể đủ ba thứ: bị lại từ năm lớp 10, có hay không các dấu hiệu khát nhiều tiểu nhiều sụt cân, và có ngáy khi ngủ hay không. Ba thông tin đó giúp bác sĩ đi đúng hướng ngay từ đầu.

Đây là chuyện chữa được, và em không phải trường hợp hiếm đâu, chỉ là gần như không ai nói ra thôi. Những gì bác sĩ viết ở trên là thông tin chung để em biết đường mà hỏi, không thay thế được việc khám trực tiếp, vì phải khám và làm xét nghiệm mới xác định được nguyên nhân của riêng em.