Thanh tỵ với em nhỏ

Chào bạn! Những gì bạn mô tả không chỉ là ghen tỵ bình thường giữa anh/chị em, mà đã có lời nói mang tính bạo lực, thù ghét rõ ràng, và việc bé “ghi nhớ để nói lại, luôn so sánh, không tiếp nhận phân tích” là những dấu hiệu cần được can thiệp sớm. Bạn không được chủ quan vì đây không phải chuyện “lớn lên rồi sẽ tự hết”, mà cần thay đổi cách xử lý và nên có hỗ trợ chuyên môn. Ở tuổi 12, bé đang bước vào dậy thì cảm xúc rất cực đoan, rất nhạy cảm với cảm giác bị bỏ rơi bị thay thế, nếu trước đây bé từng là trung tâm, giờ có em nhỏ dễ sinh ra ghen tỵ, oán giận, cảm giác “không còn được yêu như trước”. Nhưng việc bé nói “phải đánh nó, đánh chết cũng cùng lắm đi tù” cho thấy bé đang có suy nghĩ bạo lực, thiếu kiểm soát xung động, chứ không chỉ là ghen tỵ miệng lưỡi.

Việc quan trọng nhất đảm bảo an toàn cho em nhỏ.

• Trong giai đoạn này, bạn nên không để 2 bé ở riêng với nhau quá lâu, không giao cho bé lớn trông em, nếu thấy bé căng thẳng, tức giận cho tách không gian ngay, đây không phải vì bé xấu, mà vì bé chưa đủ khả năng kiểm soát cảm xúc. Những cách thường vô tình làm tình hình nặng hơn như phân tích đúng – sai khi bé đang tức, so sánh “em có làm gì con đâu”, “sao con ích kỷ vậy”, bắt bé phải thương em. Với bé đang ghen và tổn thương, những điều này khiến bé nghĩ: “Mẹ đứng về phía nó, không đứng về phía con” oán giận càng sâu hơn. Bạn có thể nói: “Mẹ biết con rất ghét em, con tức và buồn nhiều. Cảm xúc đó mẹ hiểu. Nhưng làm đau người khác là điều không bao giờ được phép.” Nhằm công nhận cảm xúc, nhưng không chấp nhận hành vi bạo lực.
• Dành thời gian RIÊNG cho bé lớn (bắt buộc phải có), không phải thời gian cả nhà, mà là chỉ mẹ và bé, làm việc bé thích, không nhắc tới em nhỏ. Mục tiêu cho bé cảm giác “mẹ vẫn thuộc về con, con vẫn quan trọng”. Nhiều bé chỉ dịu lại khi cảm thấy mình chưa bị thay thế.
• Cho bé nói xấu em… một cách an toàn : nghe thì ngược đời nhưng rất hiệu quả, bạn có thể nói “Ở đây con được nói hết những gì con ghét em, mẹ nghe, không la.” Khi bé xả được sự tức giận, oán trách, ghen ghét. Cảm xúc sẽ giảm, thay vì dồn nén thành hành vi nguy hiểm.

Nhưng với mức độ như bạn mô tả, chúng tôi thật lòng khuyên bạn nên cho bé gặp chuyên viên tâm lý trẻ em. Vì bé có lời nói mang tính bạo lực nghiêm trọng, thù ghét kéo dài, khó tiếp nhận điều chỉnh hành vi. Can thiệp sớm sẽ giúp bé học cách kiểm soát cảm xúc, giảm nguy cơ làm tổn thương em, tránh phát triển thành rối loạn hành vi khi lớn hơn. Ở Việt Nam, bạn có thể tìm Khoa Tâm lý – Tâm thần trẻ em tại bệnh viện Nhi đồng, Trung tâm tham vấn tâm lý trẻ em .Đây là bước bảo vệ cả hai con, không phải vì bé lớn “xấu” ạ. Thân chào!