Những điều giúp bạn phân biệt hen và COPD

Tác giả: Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh

Hen suyễn và phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) đều có những triệu chứng khá giống nhau, dễ gây nhầm lẫn. Thế nhưng, bạn cần phân biệt hen và COPD để có cách điều trị phù hợp nhất, giúp kiểm soát các triệu chứng tối ưu nhất có thể.

Ho, khó thở, khò khè là những triệu chứng thường gặp ở cả người bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính COPD và hen suyễn. Vậy làm sao để phân biệt hen và COPD? Mời bạn cùng tìm hiểu qua bài viết sau đây.

Khái niệm hen và COPD

1. COPD là gì?

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính COPD là một bệnh phổi mà đường thở bị tắc nghẽn mạn tính, làm giảm khả năng hô hấp và không thể hồi phục hoàn toàn. Các triệu chứng thường thấy là khó thở, ho kéo dài, hay hắng giọng và tình trạng bệnh tiến triển xấu dần theo thời gian. Nguyên nhân chính gây ra COPD là hút thuốc.

2. Hen suyễn là gì?

Hen suyễn, hay hen phế quản, là một tình trạng hô hấp được đánh giá bằng sự co thắt của phế quản, gây ra bởi hiện tượng viêm và hẹp đường dẫn khí trong phổi. Hen suyễn dẫn đến khó thở, thường là kết quả của một phản ứng dị ứng.

Rất nhiều chất có khả năng kích hoạt một cơn hen xảy ra. Bệnh thường gây ra những đợt khó thở tái phát, thở khò khè và tức ngực (cảm giác như lồng ngực bị thắt chặt lại). Thông thường, hen suyễn có thể hồi phục hoàn toàn khi điều trị y tế và khả năng hô hấp sẽ trở lại bình thường.

Những điểm giống nhau giữa hen và COPD

Những điểm tương đồng về dấu hiệu và triệu chứng giữa hai tình trạng bệnh này là:

  • Ho
  • Khó thở
  • Tức ngực
  • Không có khả năng tập thể dục
  • Thở khò khè (nghe thấy âm thanh như huýt sáo hoặc tiếng rít trong lồng ngực)
  • Lo âu với nhịp tim tăng cũng có khả năng xảy ra ở cả hai bệnh

phân biệt hen và copd

Những điểm giúp phân biệt hen và COPD

Một số điểm khác biệt có thể giúp phân biệt hen và COPD bao gồm:

  • COPD hình thành chủ yếu là do tác hại từ việc hút thuốc, trong khi hen suyễn xuất hiện là do phản ứng viêm gây nên.
  • Trong hen suyễn, hơi thở của người bệnh có khả năng trở lại như bình thường giữa các cơn, nhưng đối với COPD, khả năng hô hấp thường không hồi phục lại như ban đầu.
  • Các triệu chứng COPD có xu hướng tiến triển nghiêm trọng. Tuy nhiên, điều này hiếm khi khi xảy ra với hen suyễn.
  • COPD tạo ra nhiều chất nhầy và đờm hơn bệnh hen suyễn.
  • Ho mạn tính thường xảy ra khi bạn bị COPD.
  • Hen suyễn có thể xảy ra ở hầu hết lứa tuổi, trong khi COPD thường xuất hiện ở những người trên 40 tuổi và trở thành bệnh mạn tính. Song một số ít trường hợp COPD phát triển ở người trẻ tuổi.

Phân biệt hen và COPD sẽ giúp bạn lựa chọn được các thuốc điều trị ban đầu phù hợp hơn. Phương pháp điều trị COPD lúc đầu thường bao gồm thuốc giãn phế quản. Ngược lại, ở bệnh hen suyễn, lựa chọn điều trị ban đầu là corticosteroid dạng hít.

Hội chứng chồng lấp giữa hen phế quản và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

Có một tỷ lệ đáng kể người bệnh có các triệu chứng bệnh hô hấp mạn tính của cả hen phế quản và COPD. Hai tình trạng này có thể chồng chéo lên nhau và hội tụ, được gọi là hội chứng chồng lấp giữa hen phế quản và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (ACOS). Tình trạng này đặc biệt xảy ra ở người lớn tuổi. Hội chứng chiếm khoảng 15–25% các bệnh đường hô hấp tắc nghẽn nhưng chưa có nhiều nghiên cứu thử nghệm lâm sàng được tiến hành trên nhóm bệnh nhân này.

Người bệnh mang cả dấu hiệu của hen và COPD thường có nhiều đợt cấp hơn, chất lượng cuộc sống kém hơn, chức năng hô hấp suy giảm nhanh hơn nên tỷ lệ tử vong cao và tiêu tốn nguồn lực cho chăm sóc sức khỏe nhiều hơn những người chỉ mắc phải một trong hai bệnh.

Hội chứng chồng lấp giữa hen phế quản và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đặc trưng bởi tắc nghẽn đường thở không hồi phục với một số đặc điểm liên quan đến hen và một số đặc điểm của COPD. Vì vậy, ACOS được xác định bởi nhiều yếu tố chung của hai bệnh.

Những đặc điểm chính trong ACOS:

  • Tăng bạch cầu trung tính và bạch cầu ái toan. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng phản ứng viêm với sự gia tăng bạch cầu trung tính và bạch cầu ái toan cao có liên quan nhiều đến sự suy giảm nhanh FEV1 (thể tích thở ra gắng sức trong giây đầu tiên).
  • Tăng bạch cầu ái toan trong đờm. Xét nghiệm đờm để xem lượng bạch cầu ái toan có tăng hay không là một chỉ tiêu để chẩn đoán COPD, hen và ACOS.
  • Phản ứng phế quản hệ thống. Trong bệnh phổi tắc nghẽn và hội chứng chồng lấp, hiện tượng phản ứng phế quản hệ thống có thể xuất hiện, bao gồm: phù nề niêm mạc, viêm, tăng tiết nhầy, hình thành các ổ tiết nhầy, phì đại và tăng sản của lớp cơ đường thở. Độ dày thành đường dẫn khí tăng lên có thể được nhìn thấy trên phim chụp cắt lớp ở những người bệnh có hội chứng chồng lấp.
  • Tăng đáp ứng phế quản. Đây là phản ứng quá mức đối với một loạt các tác nhân kích thích có thể gây co thắt phế quản và có thể có mặt trong các bệnh viêm đường hô hấp. Các chất kích thích bao gồm vật nuôi, phấn hoa, nấm, bụi, mùi hương, không khí lạnh, ô nhiễm, khói, hơi hóa chất, tập thể dục, giận dữ, căng thẳng… Tăng đáp ứng phế quản gia tăng tỷ lệ theo tuổi và tiền sử hút thuốc lá. Tính tăng đáp ứng đường thở đóng vai trò quan trọng trong cơ chế bệnh sinh ở hội chứng chồng lấp.

Hội chứng chồng lấp giữa hen phế quản và phổi tắc nghẽn mạn tính có thể là một từ tạm thời để chỉ các bệnh nhân mà bác sĩ khó có thể phân biệt hen và COPD. Một cách tiếp cận thay thế cho các bệnh tắc nghẽn đường thở mạn tính là mô tả các đặc điểm đặc trưng thay vì phân loại bệnh. Điều này cho phép bác sĩ hình dung được tất cả các khía cạnh của bệnh và bắt đầu nghĩ về từng kiểu hình cụ thể và cách điều trị tương ứng. Dù gì đi nữa, chẩn đoán ACOS hiện là một thách thức cho bác sĩ, cần có nhiều nghiên cứu hơn trong tương lai để trả lời nhiều câu hỏi liên quan đến bệnh lý quan trọng này.

Hướng dẫn điều trị và quản lý giữa hen và COPD

Có rất nhiều lựa chọn trong điều trị và quản lý COPD, trong đó sử dụng kết hợp các thuốc giãn phế quản được ưu tiên hơn cả. Bên cạnh đó, người bệnh cũng cần thay đổi thói quen sống, chẳng hạn như ngừng hút thuốc, để kiểm soát các triệu chứng bệnh tốt hơn. Đo chức năng hô hấp sẽ giúp xác định mức độ phổi tắc nghẽn. Khi COPD tiến triển nặng hơn, nhất là khi bạn bị ngưng thở khi ngủ do COPD thì liệu pháp thở oxy có khả năng cải thiện tình trạng bệnh hiệu quả.

Tương tự như COPD, hen suyễn cũng có nhiều lựa chọn để điều trị và kiểm soát. Bác sĩ điều trị sẽ đưa ra những lựa chọn tốt nhất khi kê đơn thuốc cho bạn. Các loại thuốc trị hen suyễn bao gồm corticosteroid, thuốc chủ vận beta tác dụng ngắn (như albuterol) và có thể thêm thuốc kháng cholinergic cho các đợt cấp nặng. Đôi lúc, để điều trị lâu dài và kiểm soát hen suyễn, bác sĩ sẽ kê toa thuốc kháng cholinergic tác dụng dài (như salmeterol, formoterol) corticosteroid hoặc các loại thuốc khác. Trước khi tìm được thuốc phù hợp nhất, bạn có thể sẽ phải thử qua nhiều loại thuốc khác nhau.

Trong điều trị khẩn cấp khi lên cơn hen suyễn hoặc COPD có khả năng đe dọa đến tính mạng, bác sĩ có thể sử dụng corticosteroid tiêm tĩnh mạch, đặt nội khí quản, chỉ định thở máy và dùng liệu pháp oxy cho đến khi giải quyết xong cơn nguy kịch.

Tóm lại, việc chẩn đoán phân biệt hen và COPD rất quan trọng để có thể giúp đưa ra những quyết định trong phương pháp điều trị chính xác, an toàn và hiệu quả.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Ngày đăng: Tháng Mười 9, 2019 | Lần cập nhật cuối: Tháng Mười Một 15, 2019

Nguồn tham khảo
Bài có nhiều người đọc