Dịch cúm H3N2: Cơn lốc dữ dội càn quét toàn cầu năm 2018

Tác giả: Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh

Dịch cúm H3N2 năm nay đã gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng trên thế giới với nguy cơ gây tử vong nhanh chóng ngay cả ở người hoàn toàn khỏe mạnh.

Bùng phát từ cuối năm 2017 và cho đến những tháng đầu năm 2018, dịch cúm H3N2 hay còn gọi là cúm Aussie đã bùng phát dữ dội tại Úc, Anh, Mỹ, Hồng Kông, Hàn Quốc, Nhật Bản… Hiện nay, dịch cúm H3N2 vẫn đang diễn biến hết sức phức tạp tại nhiều nước trên thế giới và đã khiến nhiều nạn nhân tử vong.

Cúm mùa năm nay gây hậu quả nghiêm trọng trên thế giới do những biến chứng hô hấp nguy hiểm cho người có hệ miễn dịch yếu. Điều đáng lo ngại hơn là bệnh cúm thậm chí gây tử vong nhanh chóng hơn ở rất nhiều người hoàn toàn khỏe mạnh.

Cơ thể bạn khi bị nhiễm cúm sẽ hình thành những hoạt động miễn dịch tự nhiên để chống lại virus cúm. Chính những hoạt động này gây ra các triệu chứng sốt, ho, đau cơ và nhức mỏi toàn thân cùng cảm giác vô cùng khó chịu.

Nguyên nhân gây ra dịch cúm mùa

Dịch cúm mùa là bệnh truyền nhiễm do các chủng virus cúm như cúm A (H1N1, H3N2), cúm B và cúm C gây ra. Bệnh có khả năng lây nhiễm rất mạnh mẽ trong cộng đồng qua đường hô hấp, qua nước bọt hay dịch tiết.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết, tỷ lệ mắc cúm hàng năm là 5–10% ở người trưởng thành và 20–30% ở trẻ em, trong đó có 3–5 triệu ca biến chứng nặng và làm 250.000–500.000 người tử vong mỗi năm. Tại Việt Nam hàng năm có hơn 1,5 triệu trường hợp mắc cúm mùa.

Theo thống kê của các chuyên gia y tế thế giới, bất kì ai cũng có thể là đối tượng bị tấn công bởi virus cúm H3N2, tuy nhiên đối tượng dễ mắc bệnh là trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và các bệnh nhân mắc các bệnh mạn tính khác như hô hấp, tim mạch, tiểu đường, hen suyễn… Tại Việt Nam, Bộ Y tế cũng cảnh báo số ca nhập viện vì cúm vẫn đang ngày một ra tăng.

Triệu chứng khi bị cúm H3N2

Các chuyên gia cho biết nếu như bạn không may bị nhiễm cúm mùa, bạn có thể đổ lỗi chính cơ thể mình cho các triệu chứng sốt, ho, đau cơ và nhức mỏi toàn thân. Phần lớn những triệu chứng khó chịu này là do virus cúm (Influenza) gây ra, hay chính xác hơn là do hệ miễn dịch của cơ thể phản ứng với virus.

Tiến sĩ Alan Taege, một chuyên gia về các bệnh truyền nhiễm tại phòng khám Cleveland, cho biết: “Những nỗ lực của cơ thể người nhằm loại bỏ các mầm bệnh tạo nên những cảm giác khó chịu cho cơ thể”. Taege cũng cho biết khi bạn đã từng bị nhiễm virus cúm, cơ thể bạn đã biết cách tổng hợp những kháng thể đặc hiệu để đối phó với virus cúm. Trong những trường hợp này, bạn có thể thậm chí không nhận thấy rằng mình đang bị nhiễm rất nhiều virus cúm.

Theo tiến sĩ Gregory Poland, một chuyên gia về vắc xin tại phòng khám bệnh Mayo tại Rochester, Minn: “Như là một hệ quả của quá trình kháng lây nhiễm virus, cơ thể chúng ta giải phóng ra một hệ phòng thủ các chất hóa học để kích thích hệ miễn dịch. Hãy nghĩ về chúng như là những hóa chất được giải phóng vào máu để giúp cho hệ miễn dịch hoạt hóa, phân chia và tấn công những virus xâm nhập từ bên ngoài vào”.

Những biểu hiện ban đầu khi mới nhiễm cúm H3N2 như sốt, ho, sổ mũi, nhức mỏi, ớn lạnh… rất giống cảm cúm thông thường nên ít được chú ý. Tuy nhiên, chỉ trong một thời gian ngắn vài ngày sau đó, virus cúm H3N2 có thể gây nên những biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, nhiễm trùng máu, suy tim, gan, thận… và dẫn tới tử vong nhanh chóng.

Biến chứng của bệnh cúm H3N2

Cơ chế gây biến chứng hô hấp, tim, phổi khi bị cúm H3N2 là do hoạt động của “cơn bão cytokine” sản xuất ra bởi hệ miễn dịch.

Poland và Taege cho biết cytokine cũng gây viêm khắp cơ thể và dẫn đến những triệu chứng khó chịu nhất. Ví dụ như đau cơ, đau khớp, nhức mỏi toàn thân do cytokine kích thích phản ứng viêm ở chân tay. Những đường dẫn khí bị viêm tạo ra các dịch nhầy, gây sổ mũi, ho và hắt xì. Cytokines cũng làm tăng thân nhiệt, gây sốt.

Thêm vào đó, một loại cytokine là interferon cũng có liên quan tới các triệu chứng đau đầu. Có thể do các mạch máu trong não bị giãn ra khi đáp ứng với sốt đã làm tăng áp suất bên trong đầu và gây ra tình trạng đau đầu.

Taege so sánh sự viêm này với phản ứng của da bạn với một vật rất nóng. Bạn cảm thấy đau, và nơi bị bỏng sẽ chuyển thành đỏ và có thể bị phồng rộp lên. Trong một vài ngày, chỗ bị bỏng sẽ bắt đầu nguội dần và được chữa lành.

Nguy cơ tử vong ở người khỏe mạnh

Các cytokine tạo ra một phản ứng viêm không cần thiết, gây ra phồng rộp giống như vết bỏng do nhiệt, nhưng nếu bạn nhìn vào cổ họng sẽ thấy họng có thể đỏ lên. Nếu bạn có thể nhìn thấy những đường thở, chúng cũng có thể bị đỏ lên. Đó là quá trình viêm và cách mà quá trình này tương tác với các tế bào và làm tổn thương các tế bào, sau đó gây ra các triệu chứng.

Taege nói cho biết các thử nghiệm đã chỉ ra rằng những người tiếp xúc với cytokine nhân tạo sẽ phát triển các triệu chứng nhiễm cúm, mặc dù virus không có mặt. Poland cũng nói thêm rằng đó không có nghĩa là virus không gây ra bất kì tổn thương nào. Poland cho biết: “Gần đây, chúng tôi đã phát hiện trường hợp một bé trai khỏe mạnh tử vong vì virus cúm Influenza. Kết quả phân tích mẫu mô cho thấy virus đã xâm nhiễm vào tim và cậu bé tử vong do nguyên nhân này”.

Virus cúm lây nhiễm vào phổi có thể trực tiếp gây ra thở gấp, sốt và viêm phổi, Poland cho biết thêm. Tuy nhiên, nhiều người tử vong vì cúm do “cơn bão cytokine” (“cytokine storm”) chính là một luồng lớn các chất miễn dịch được tạo ra sau khi tiếp xúc lần đầu tiên với một loại virus cúm mới và nguy hiểm. Rất nhiều người trẻ và khỏe mạnh đã tử vong do cúm trong đại dịch cúm năm 1918 được cho là do “cơn bão cytokine”.

Cách phòng ngừa dịch cúm H3N2

Vắc xin cúm hạn chế nguy cơ mắc bệnh

“Sự kích hoạt rất ồ ạt của cơ thể trong một nỗ lực chống lại virus đã giải phóng ra quá nhiều các chất hóa học nội sinh (cytokines)”, Poland nói. Đó là lý do tại sao tiêm phòng cúm mùa được khuyến cáo.

Tiêm vắc xin cúm sẽ dạy cho cơ thể cách tạo ra các kháng thể đặc hiệu để chống lại bệnh cúm mà không cần tới hệ thống gồm đầy đủ các loại cytokine. Trong điều kiện hiện nay khi hoạt động của virus cúm vẫn còn rất mạnh tại Mỹ, Taege khuyến cáo rằng vắc xin cúm sẽ giúp hạn chế những thiệt hại do cúm gây ra.

Lưu ý khi bạn bị mắc bệnh cúm

Những người điều trị các triệu chứng cúm thường điều trị chứng viêm do sự giải phóng cytokine gây ra. Đó là lý do tại sao các thuốc kháng viêm không chứa steroid (NSAIDs) như aspirin và ibuprofen (Motrin, Advil) được khuyến cáo, Poland cho biết.

Bạn cũng nên nghỉ ngơi, uống nhiều nước và tiếp tục ăn uống điều độ để tăng cường hệ miễn dịch của cơ thể. Những người bị cúm và vẫn hoạt động tích cực đang làm tăng thêm quá trình viêm trên toàn cơ thể bởi các cytokine. Và những người ngừng ăn uống đang làm mất đi năng lượng cần thiết của cơ thể để hồi phục. Một trong những ảnh hưởng của sự giải phóng cytokine là làm kích hoạt sự trao đổi chất của cơ thể. Vì thế, bạn cần bổ sung nhiều năng lượng hơn để duy trì hoạt động của cơ thể và ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh cúm mùa.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Chia sẻ ngay! :

Ngày đăng: Tháng Ba 12, 2018 | Lần cập nhật cuối: Tháng Mười Hai 10, 2019

Nguồn tham khảo
Bài có nhiều người đọc