Trong nhiều trường hợp, phương pháp sinh mổ là can thiệp y khoa cần thiết giúp cả mẹ lẫn bé có một ca sinh nở an toàn [1]. Tuy nhiên, so với trẻ sinh thường, hệ miễn dịch và hệ vi sinh đường ruột của trẻ sinh mổ thường có xu hướng phát triển kém hơn nên trẻ dễ gặp bất lợi về miễn dịch. Do đó, việc bù đắp kháng thể cho trẻ bằng chế độ dinh dưỡng phù hợp và các biện pháp chăm sóc đúng cách là rất cần thiết.
Bù đắp kháng thể cho trẻ sinh mổ: Điều quan trọng mẹ cần lưu tâm!
Khi mới chào đời, miễn dịch của trẻ nhỏ vốn chưa hoàn thiện và cần thời gian để phát triển. Với trẻ sinh mổ, một số yếu tố khởi đầu khác biệt so với trẻ sinh thường có thể khiến hệ miễn dịch “non nớt” của con chịu nhiều “thiệt thòi”:
Nguy cơ thiếu hụt kháng thể, đặc biệt là kháng thể IgG và kháng thể IgA
IgG là một trong những kháng thể quan trọng nhất của hệ miễn dịch, chiếm tỉ lệ nhiều nhất trong huyết thanh người. [2] Nếu so với trẻ sinh thường, lượng kháng thể IgG mà trẻ sinh mổ nhận được từ mẹ thấp hơn đến gần 46% [3].
Trong thai kỳ, đây là kháng thể duy nhất truyền từ mẹ sang con qua nhau thai giúp bảo vệ bé ngay khi còn trong bụng mẹ và cả trong giai đoạn đầu đời. Quá trình truyền IgG tăng mạnh trong những tuần cuối của thai kỳ và được tối ưu nhờ quá trình chuyển dạ. [2]. Tuy nhiên, trong quá trình sinh mổ và can thiệp y tế, việc trẻ không đi qua ống sinh tự nhiên, mẹ thiếu các cơn chuyển dạ có thể khiến bé nhận được ít lượng kháng thể này. [3]
Ngoài IgG, trẻ sinh mổ cũng có nguy cơ thiếu hụt kháng thể IgA. IgA là một loại kháng thể có trong màng nhầy và dịch cơ thể, chủ yếu có trong đường tiêu hóa và đường hô hấp. Loại kháng thể có khả năng tìm bắt tác nhân gây bệnh, đào thải ra khỏi cơ thể. [2] Kháng thể IgA hầu như không được truyền qua nhau thai, nguồn cung cấp IgA chính cho trẻ là sữa mẹ. Tuy nhiên, sinh mổ có nguy cơ khiến sữa mẹ chậm về và do đó trẻ có thể chậm nhận được kháng thể IgA từ sữa mẹ.
Thiếu hàng rào bảo vệ ruột do mất cơ hội tiếp xúc với lợi khuẩn tại đường sinh tự nhiên của mẹ
Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ sinh mổ thường có hệ vi sinh đường ruột kém đa dạng hơn so với trẻ sinh thường. Nguyên nhân là do trẻ sinh mổ không đi qua đường sinh tự nhiên của mẹ nên không được tiếp xúc với các vi khuẩn từ âm đạo và hệ vi sinh đường ruột của mẹ. Đây là những vi khuẩn giúp hình thành nền tảng cho hệ vi sinh đường ruột của trẻ [6], có vai trò quan trọng đối với sức khỏe tổng thể, ảnh hưởng đến sự tăng trưởng, phát triển và khả năng miễn dịch của trẻ [7].
Sau sinh mổ, mẹ cần được chăm sóc tại phòng hậu phẫu nên trẻ sinh mổ thường không được bú sữa non ngay sau khi sinh. Điều này khiến trẻ thiếu hụt HMO, một thành phần đặc biệt trong sữa mẹ đóng vai trò là nguồn dinh dưỡng cho lợi khuẩn đường ruột [8].
Việc thiếu hụt kháng thể cũng như thiếu hàng rào bảo vệ đường ruột khiến hệ miễn dịch kém của trẻ sinh mổ hoạt động kém, trẻ dễ mắc các vấn đề sức khỏe như khò khè, hen suyễn, dị ứng…
Khám phá 4 bí quyết giúp “bù đắp” kháng thể cho trẻ sinh mổ
Từ những thông tin được chia sẻ bên trên, chắc hẳn các bố mẹ đều nhận thấy rằng trẻ sinh mổ cần được chăm sóc để hỗ trợ hệ miễn dịch phát triển khỏe mạnh ngay từ những ngày đầu sau sinh. Vậy trẻ sinh mổ có hệ miễn dịch yếu cần bổ sung gì? Lời khuyên là cha mẹ cần chú ý chế độ dinh dưỡng và chăm sóc trẻ đúng cách để hỗ trợ hệ miễn dịch của trẻ phát triển hoàn thiện giúp con phát triển toàn diện. Để làm được điều này, cha mẹ hãy:
Lựa chọn nguồn dinh dưỡng có chứa kháng thể và các thành phần hỗ trợ cơ thể sản xuất kháng thể
Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng hoàn hảo, cần thiết cho sự tăng trưởng, phát triển của trẻ ngay sau khi sinh. [10] Do đó, để con phát triển khỏe mạnh, nguồn dinh dưỡng ưu tiên hàng đầu cho bé là sữa mẹ vì sữa mẹ cung cấp đầy đủ các thành phần giúp bé sinh mổ tăng cường miễn dịch.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng sữa mẹ không chỉ là nguồn dinh dưỡng cung cấp protein, chất béo, đường và lactoferrin mà còn giàu các kháng thể giúp chống nhiễm trùng, điều hòa phản ứng viêm. Khi đi vào hệ tiêu hóa, các yếu tố miễn dịch này xây dựng nên hệ miễn dịch cân bằng giúp nhận diện và chống lại mầm bệnh hiệu quả, hạn chế tình trạng viêm quá mức.
Ngoài ra, lợi khuẩn tự nhiên trong sữa mẹ góp phần duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh, từ đó hỗ trợ tăng cường miễn dịch cho trẻ [11].
Trường hợp sau sinh mổ, sữa mẹ chậm về hay mẹ phải nằm phòng hậu phẫu hoặc sau cai sữa [12], mẹ nên chọn sữa dành cho trẻ sinh mổ có các dưỡng chất mô phỏng dưỡng chất có trong sữa mẹ nhằm hỗ trợ tăng cường đề kháng cho con:
– Sữa non chứa lượng kháng thể IgG cao: IgG là kháng thể giúp chống lại vi khuẩn, virus và các tác nhân gây bệnh. Nếu bị thiếu hụt kháng thể này, cơ thể dễ mắc bệnh hơn. [2] Ngoài sữa mẹ thì sữa non bò thu trong ngày đầu sau sinh (sữa non 24 giờ) giàu kháng thể IgG.
– Lactoferrin là một loại protein tự nhiên có hoạt tính sinh học có nguồn gốc từ sữa, có một số đặc tính nổi bật như kháng khuẩn, kháng virus, chống oxy hóa, kích thích miễn dịch và chuyển hóa sắt… Ngoài sữa mẹ thì sữa bò cũng là nguồn cung cấp dồi dào lactoferrin. [13]
– IgHM – Nguyên liệu chứa nhóm kháng thể có cấu trúc tương đồng với kháng thể sữa mẹ: Đây là protein được chọn lọc và phân lập bằng công nghệ cao từ sữa non bò, có cấu trúc tương đồng cao với protein trong sữa mẹ. IgHM được ứng dụng thành công trong sữa công thức, giúp sữa công thức tiệm cận gần với với chuẩn sữa mẹ. Tuy nhiên, mẹ cần lưu ý IgHM sẽ khác với IgM. IgM là kháng thể do hệ miễn dịch sản xuất và hiện diện trong sữa mẹ còn IgHM là nguyên liệu được chọn lọc từ phân tử protein có trong sữa bò non chứa nhóm kháng thể có cấu trúc tương đồng với kháng thể trong sữa mẹ, được ứng dụng trong các nguồn dinh dưỡng cho trẻ nhỏ để hỗ trợ sức khỏe hệ miễn dịch.
– Synbiotics: Synbiotics là công thức kết hợp giữa lợi khuẩn sống, điển hình như Bifidus và chất xơ hòa tan, chẳng hạn như 2’-FL HMO cùng FOS, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường miễn dịch.
2. Tiếp xúc da kề da sớm
Việc tiếp xúc da kề da ngay sau khi sinh giúp điều chỉnh nhiệt độ cơ thể của trẻ sơ sinh và cho trẻ tiếp xúc với các vi khuẩn có lợi từ da mẹ. Những vi khuẩn tốt này bảo vệ trẻ khỏi các bệnh truyền nhiễm và giúp xây dựng hệ miễn dịch. [12]
Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc tiếp xúc da kề da ngay sau khi sinh cho đến hết cữ bú mẹ đầu tiên còn mang lại nhiều lợi ích khác, chẳng hạn như tăng khả năng trẻ được bú mẹ, kéo dài thời gian cho con bú và cải thiện tỷ lệ cho con bú hoàn toàn bằng sữa mẹ. [12]
3. Khám sức khỏe định kỳ – Chủng ngừa đầy đủ và đúng lịch
Việc khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm tình trạng chậm tăng trưởng hoặc bất cứ dấu hiệu bất thường nào, từ đó can thiệp kịp thời để bảo vệ sức khỏe lâu dài của trẻ. Song song với đó, mẹ cũng cần đảm bảo trẻ được chủng ngừa đầy đủ và đúng lịch. Đây là biện pháp phòng bệnh chủ động hiệu quả nhất, giúp cơ thể trẻ chống lại nhiều bệnh truyền nhiễm và giảm nguy cơ lây lan bệnh cho cộng đồng. [16]
4. Cho bé vận động hợp lý và ngủ đủ giấc
Giấc ngủ giúp cơ thể tiết hóc môn tăng trưởng, củng cố miễn dịch. Mẹ hãy đảm bảo bé ngủ đủ giấc cũng như thực hiện một số biện pháp giúp bé ngủ ngon như giữ môi trường yên tĩnh, ánh sáng dịu, nhiệt độ phòng phù hợp và duy trì thói quen ngủ ổn định mỗi ngày.
Song song với giấc ngủ, vận động cũng giúp trẻ khỏe mạnh và giúp bé tăng sức đề kháng. Với các bé nhỏ, mẹ có thể cho bé thực hiện những hoạt động đơn giản như nằm sấp khi thức, lẫy, bò hay chơi đùa trên thảm….
Việc bù đắp kháng thể cho trẻ sinh mổ không chỉ hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch, mà còn giảm nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, tiêu hóa và dị ứng… trong những năm đầu đời. Vì vậy, cha mẹ cần chú trọng đến chế độ dinh dưỡng, cách chăm sóc và hỗ trợ miễn dịch cho trẻ sinh mổ, để con có nền tảng sức khỏe vững chắc và phát triển toàn diện.
