home

Chúng tôi có thể cải thiện như thế nào?

close
chevron
Bài viết này có những thông tin sai lệch hoặc chưa chính xác
chevron

Hãy cho chúng tôi biết thông tin nào chưa chính xác.

wanring-icon
Bạn không cần điền thông tin này nếu không thấy thoải mái. Nhấn Gửi ý kiến ở dưới đây để tiếp tục đọc.
chevron
Bài viết này không cung cấp đủ thông tin
chevron

Hãy cho chúng tôi biết bài viết đang thiếu điều gì.

wanring-icon
Bạn không cần điền thông tin này nếu không thấy thoải mái. Nhấn Gửi ý kiến ở dưới đây để tiếp tục đọc.
chevron
Tôi có câu hỏi.
chevron

Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu có góp ý, vui lòng chia sẻ ở khung phía dưới!

wanring-icon
Nếu bạn gặp nguy hiểm hoặc cần cấp cứu, bạn phải gọi ngay cho các dịch vụ cấp cứu gần bạn, hoặc

Bệnh tay chân miệng là gì? Nguyên nhân và cách điều trị

Bệnh tay chân miệng là gì? Nguyên nhân và cách điều trị
Tìm hiểu chung|Triệu chứng và dấu hiệu nhận biết|Nguyên nhân gây bệnh|Chẩn đoán và điều trị|Phòng ngừa

Bệnh tay chân miệng rất dễ lây lan, thường xảy ra ở trẻ em. Ở Việt Nam, mùa cao điểm phát bệnh là từ tháng 3–5 và tháng 9–12. Trẻ ở mọi lứa tuổi đều có khả năng mắc phải tay chân miệng nhưng trẻ dưới 3 tuổi có nguy cơ cao hơn vì hệ miễn dịch chưa phát triển đầy đủ. Vậy bệnh tay chân miệng là gì? Đâu là những triệu chứng đặc trưng, nguyên nhân, điều trị và cách phòng ngừa bệnh hiệu quả? Mời bạn đọc tiếp bài viết dưới đây.

Tìm hiểu chung

Bệnh tay chân miệng là gì?

Tay chân miệng (đôi khi còn được biết đến qua tên gọi bệnh chân tay miệng) là một dạng nhiễm virus không quá nghiêm trọng nhưng dễ lây lan, đặc biệt là ở trẻ nhỏ. Bệnh đặc trưng bởi các vết loét ở miệng và tình trạng phát ban ở tay, chân.

Tuy bệnh phổ biến ở trẻ em nhưng thực tế, người trưởng thành vẫn có khả năng bị chân tay miệng. Các triệu chứng thường tự hết sau khoảng 7–10 ngày.

Triệu chứng và dấu hiệu nhận biết

Dấu hiệu và triệu chứng bệnh tay chân miệng là gì?

Thời gian ủ bệnh sau khi nhiễm virus thường từ 3–7 ngày. Sau đó, biểu hiện đầu tiên của bệnh tay chân miệng thường là:

  • Sốt
  • Đau họng
  • Chán ăn
  • Mệt mỏi

Sau đó, các vết loét có thể xuất hiện ở miệng hoặc trong cổ họng. Tình trạng phát ban ở tay và chân, đôi khi có ở mông, thường xảy ra trong vòng 1–2 ngày tiếp theo.

Vết loét trong miệng khiến việc ăn và nuốt gặp khó khăn, đau đớn, dẫn đến biếng ăn. Vùng da phát ban ban đầu có những mảng đỏ hoặc đóng vảy sau phát triển thành các mụn nước không gây ngứa, thường tồn tại trong khoảng 7 ngày.

bệnh tay chân miệng
Hình ảnh bệnh tay chân miệng ở trẻ em

Khi nào bạn nên đến gặp bác sĩ?

Đây là một căn bệnh tương đối không nghiêm trọng, thường chỉ gây sốt vài ngày và các dấu hiệu, triệu chứng cũng khá nhẹ. Tuy nhiên, bạn cần đưa trẻ đi khám bệnh nếu vết loét trong miệng khiến trẻ bị đau họng và không chịu ăn uống.

Ngoài ra, khi nhận thấy các dấu hiệu và triệu chứng bệnh trở nên nặng hơn sau một vài ngày, bạn cần đến gặp bác sĩ ngay.

Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân gây bệnh tay chân miệng là gì?

Chân tay miệng là một dạng nhiễm trùng với tác nhân chủ yếu là virus Coxsackie (A16) và Enterovirus 71 (EV71). Những chủng vi sinh vật gây bệnh này chủ yếu lây qua đường tiêu hóa và một số con đường khác như:

  • Dịch tiết mũi hoặc họng (nước mũi, đờm…)
  • Nước bọt
  • Chất lỏng bên trong mụn nước
  • Các giọt hô hấp bắn vào không khí sau khi ho hay hắt hơi
  • Chất thải từ cơ thể người bệnh (chẳng hạn như phân)
  • Tiếp xúc với các vật dụng bị nhiễm virus từ người bệnh như đồ chơi, tay nắm cửa rồi đưa lên mắt, mũi, miệng

Người bệnh có khả năng lan truyền virus tay chân miệng mạnh nhất là ở tuần đầu tiên khi nhiễm. Tuy nhiên, virus vẫn còn tồn tại trong cơ thể trong nhiều tuần, ngay cả sau khi các dấu hiệu và triệu chứng bệnh không còn. Điều đó đồng nghĩa với việc virus tay chân miệng vẫn có khả năng lây lan qua người khác.

Chẩn đoán và điều trị

Chẩn đoán bệnh tay chân miệng

Bác sĩ sẽ cần phải phân biệt vấn đề sức khỏe này với các bệnh do virus gây ra khác bằng cách đánh giá các yếu tố sau:

  • Độ tuổi của người nhiễm bệnh
  • Các dấu hiệu và triệu chứng đặc trưng
  • Hình dạng của các vùng phát ban hoặc vết loét

Bên cạnh đó, bác sĩ cũng có thể lấy mẫu trong cổ họng hoặc lấy mẫu phân và gửi đến phòng thí nghiệm để xác định được loài virus gây bệnh.

Bị tay chân miệng uống thuốc gì?

thuốc chữa bệnh

Sự thật là không có thuốc đặc trị dành cho căn bệnh này. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể thực hiện các cách làm giảm nhẹ triệu chứng và ngăn chặn tình trạng mất nước xảy ra khi bị bệnh. Hầu hết trường hợp, bệnh đều có khả năng tự phục hồi trong vòng 7–10 ngày.

Các thuốc bôi gây tê tại chỗ có thể đem lại tác dụng giảm đau khi bị loét trong miệng. Một số thuốc giảm đau như paracetamol hay ibuprofen cũng thường được sử dụng để giúp giảm bớt cảm giác khó chịu chung. Lưu ý, không sử dụng thuốc aspirin để giảm đau cho trẻ em dưới 18 tuổi vì có khả năng gây ra hội chứng Reye.

Một vấn đề đáng chú ý khác đó là nhiều người thường dùng thuốc kháng sinh để điều trị bệnh lý này. Tuy nhiên, nguyên nhân gây bệnh tay chân miệng là do virus trong khi kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn. Do đó, kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng, bạn không nên tự ý sử dụng chúng.

Một số biện pháp tại nhà

Để giảm nhẹ các triệu chứng bệnh, bạn có thể thực hiện các cách sau:

  • Ăn hoặc uống đồ lạnh như kem, nước đá, sữa để lạnh
  • Tránh các thực phẩm và đồ uống có tính axit như trái cây họ cam, quýt, nước ép trái cây hay soda
  • Tránh ăn các thức ăn mặn và cay
  • Ăn những thực phẩm mềm, không cần phải nhai nhiều như cháo
  • Súc miệng bằng nước muối
  • Uống nhiều nước

Các biến chứng của bệnh tay chân miệng là gì?

Biến chứng thường gặp nhất là mất nước. Bệnh có thể gây ra các vết lở, loét trong miệng và cổ họng khiến việc nuốt gặp khó khăn và đau đớn. Do đó, người bệnh thường có xu hướng chán ăn. Tình trạng này đặc biệt nghiêm trọng đối với trường hợp trẻ bị bệnh tay chân miệng.

Hiếm gặp hơn, một vài trường hợp virus gây bệnh có thể ảnh hưởng đến não và gây ra các biến chứng nghiêm trọng như:

  • Viêm màng não do virus. Đây là một tình trạng nhiễm trùng và viêm ở màng não và dịch não tủy (bao quanh não cùng tủy sống).
  • Viêm não. Tình trạng này rất nghiêm trọng và có khả năng đe dọa đến tính mạng, do virus gây ra viêm ở não.

Phòng ngừa

Làm sao để ngăn chặn căn bệnh này ngay từ đầu?

phòng bệnh tay chân miệng

Một số biện pháp phòng ngừa làm giảm nguy cơ bị nhiễm hoặc lây truyền virus gây bệnh tay chân miệng gồm:

  • Rửa tay thường xuyên, đúng cách sau khi đi vệ sinh hoặc thay tã, trước và sau khi chuẩn bị thức ăn hay ăn uống.
  • Khử trùng các khu vực chung. Hãy vệ sinh sạch sẽ các bề mặt có nhiều người tiếp xúc bà các vật dụng chung như đồ chơi, bàn ghế…
  • Giáo dục thói quen giữ vệ sinh cá nhân cho trẻ nhỏ, giải thích lý do vì sao trẻ không nên ngậm, mút ngón tay hay đưa các đồ vật vào miệng.
  • Cách ly với người nhiễm bệnh. Bởi vì bệnh tay chân miệng rất dễ lây lan nên nếu phát hiện có trẻ mắc bệnh cần hạn chế tiếp xúc với người khác cho đến khi các triệu chứng hết hoàn toàn.

Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn phương pháp hỗ trợ điều trị tốt nhất.

Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Nguồn tham khảo

Ferri, Fred. Ferri’s Netter Patient Advisor. Philadelphia, PA: Saunders / Elsevier, 2012. Bản in. Trang 103

Hand, Foot and Mouth Disease (HFMD). https://www.cdc.gov/hand-foot-mouth/index.html. Ngày truy cập 08/6/2020.

Hand-foot-and-mouth Disease. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hand-foot-and-mouth-disease/symptoms-causes/syc-20353035. Ngày truy cập 08/6/2020.

Ảnh tác giả
Tham vấn y khoa: Lê Thị Mỹ Duyên
Tác giả: Ngọc Anh
Ngày cập nhật: 30/11/2015
x