Nhận biết dấu hiệu bệnh tay chân miệng ở trẻ và cách phòng ngừa, điều trị

Tham vấn y khoa: | Tác giả:

Ngày cập nhật 05/08/2020 . 8 phút đọc
Chia sẻ ngay!

Bệnh tay chân miệng ở trẻ đã và đang trở thành nỗi lo lắng của nhiều bậc cha mẹ có con nhỏ. Để nhận biết chính xác vấn đề sức khỏe này ở trẻ và có biện pháp điều trị kịp thời, đòi hỏi các bậc phụ huynh cần phải nắm được những kiến thức cơ bản về nguyên nhân, biểu hiện cụ thể của bệnh.

Bất chợt nếu nhận thấy bé yêu bỗng nóng, sốt rồi xuất hiện bóng nước trong miệng, môi, cả lòng bàn tay, bàn chân, thậm chí khu vực xung quanh hậu môn thì đây có thể là dấu hiệu của bệnh tay chân miệng ở trẻ.

Vậy tình trạng này là gì? Mức độ nguy hiểm ra sao? Mời bạn tham khảo ngay bài viết sau đây để cập nhật những bí quyết chăm sóc trẻ tốt nhất nhé!

Giải đáp bệnh tay chân miệng ở trẻ là gì, nguyên nhân từ đâu

Bệnh chân tay miệng là một bệnh truyền nhiễm do virus coxsackievirus A16 và enterovirus 71 gây ra. Các virus này sống trong đường tiêu hóa và lây từ người này sang người khác qua việc tiếp xúc thông thường.

Bệnh rất hay gặp ở đối tượng trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 5 tuổi. Lý do vì hệ miễn dịch của các bé còn khá non nớt nên không có khả năng chống đỡ lại tác nhân gây bệnh. Trên thực tế, bệnh vẫn có thể gặp ở trẻ lớn hơn hoặc người trưởng thành. Theo các chuyên gia, bệnh xuất hiện quanh năm nhưng đặc biệt tăng vào giai đoạn từ tháng 3 – 5 và tháng 9 – 12.

Trẻ có nguy cơ mắc bệnh nếu tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết đường hô hấp hoặc chất dịch từ nốt phỏng, phân, chất nôn của người bệnh.

Về cơ bản, bệnh tay chân miệng không mấy nguy hại và có thể tự khỏi trong vòng 2 tuần. Tuy nhiên, nếu trẻ không được chăm sóc tốt thì rất có khả năng gặp phải những biến chứng nguy hiểm như viêm màng não, bại liệt, thậm chí là tử vong.

Đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh tay chân miệng?

Nhu đã đề cập ở trên, trẻ dưới 5 tuổi là đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao nhất. Ngoài ra, bệnh cũng có thể ảnh hưởng đến trẻ lớn hơn và người lớn. Ở vùng ôn đới, bệnh xảy ra nhiều nhất là vào mùa hè và đầu mùa thu. Riêng những quốc gia thuộc vùng có khí hậu nhiệt đới, bệnh có thể xảy ra quanh năm. Nếu bé yêu nhà bạn thường xuyên đến những nơi công cộng như nhà trẻ, sân chơi kém vệ sinh… bé sẽ có nguy cơ cao bị mắc bệnh này.

Ngoài ra, một số yếu tố khác khiến trẻ dễ mắc bệnh hơn, chẳng hạn như:

  • Vệ sinh cá nhân kém tạo ra nhiều cơ hội cho virus xâm nhập vào cơ thể.
  • Thường xuyên tiếp xúc với nhiều người nơi công cộng sẽ gia tăng nguy cơ mắc bệnh, do tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm dễ lây lan.

6 dấu hiệu nhận biết trẻ mắc bệnh tay chân miệng

Ở giai đoạn đầu khi mới phát bệnh, bệnh tay chân miệng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có dấu hiệu tương tự như bệnh cảm cúm. Bé sẽ cảm thấy mệt mỏi, đau cổ họng, sốt nhẹ (dao động từ 38 – 39°C). Sau khoảng một hoặc hai ngày, các triệu chứng của bệnh tay chân miệng mới xuất hiện. Bé sẽ bị nổi bóng nước trên da, quanh miệng, bên trong má, lòng bàn tay và bàn chân, mông hoặc xung quanh hậu môn. Nổi bóng nước là một đặc điểm rõ rệt nhất của căn bệnh này ở trẻ sơ sinh và trẻ em.

Ban đầu, các nốt ban này xuất hiện như một vết sẹo nhỏ, mờ, màu đỏ và phẳng. Sau đó, chúng dần trở thành các nốt phồng rộp như những bóng nước. Bóng nước chứa đầy chất dịch và có thể vỡ ra khiến trẻ rất đau đớn. Các bóng nước này thường biến mất sau khoảng 1 – 2 tuần.

biểu hiện của bệnh tay chân miệng ở trẻ

trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, bệnh chân tay miệng sẽ khó xác định nếu con bạn chỉ bị nổi bóng nước trong miệng hoặc cổ họng. Do còn quá nhỏ nên con không thể nói cho bạn biết rằng con bị đau họng. Do đó nếu thấy trẻ bị sốt và có dấu hiệu ngừng ăn uống hoặc không muốn động đến thức ăn thì bạn hãy đưa con đến gặp bác sĩ để được chẩn đoán kịp thời.

Khi bị chân tay miệng, ngoài các dấu hiệu kể trên như sốt, nổi ban đỏ, bỏ ăn hoặc không muốn ăn, trẻ còn có các dấu hiệu sau:

  • Đau nhức cơ bắp, đau đầu, cứng cổ
  • Bồn chồn
  • Ngủ không ngon giấc hoặc ngủ nhiều hơn; có thể hay giật mình
  • Trẻ nhỏ thường hay bị chảy nước dãi liên tục vì đau họng
  • Trẻ chỉ thích thức ăn dạng lỏng và thức uống lạnh.

Lưu ý: Sau khi tiếp xúc với nguồn lây bệnh, trẻ sẽ không bị bệnh ngay mà phải mất khoảng từ ​​3 – 6 ngày các dấu hiệu đặc trưng của bệnh mới xuất hiện. Đây được gọi là giai đoạn ủ bệnh. Trong một số trường hợp, trẻ bị  tay chân miệng có thể không có dấu hiệu của bệnh hoặc các triệu chứng xuất hiện rất nhẹ. Điều đó thường khiến bạn chủ quan. Nếu con có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và chăm sóc đúng cách nhằm tránh các biến chứng đáng tiếc có thể xảy ra.

Cách điều trị bệnh chân tay miệng tại nhà

cách điều trị bệnh tay chân miệng tại nhà

Đối với bệnh này, không có phương pháp đặc trị nào. Cách điều trị bệnh tại nhà hữu hiệu nhất là chăm sóc cho bé thật tốt. Theo đó, hãy hạ sốt và cho bé uống nước thường xuyên để phòng ngừa tình trạng mất nước có thể xảy ra. Thỉnh thoảng, bạn nên cho trẻ súc miệng bằng các loại nước súc miệng dành riêng cho người bị tay chân miệng.

Đây là hỗn hợp của một số loại thuốc uống dưới dạng lỏng, bao gồm thuốc gây tê tại chỗ và diphenhydramine (Benadryl®). Các loại thuốc này sẽ phát huy tác dụng đối với các vết loét ở miệng nhằm giúp giảm đau, giảm phản ứng viêm và giúp trẻ nhỏ có thể uống nước được.

Nếu bé bị sốt, bố mẹ vẫn có thể dùng các loại thuốc hạ sốt thích hợp cho trẻ. Một số cách mà bạn có thể làm nhằm giảm triệu chứng tay chân miệng ở trẻ tại nhà là:

  • Cho bé ăn thức ăn lỏng, uống nhiều nước hoặc sữa đã được làm mát hoặc làm lạnh. Việc này giúp con tránh bị đau họng khi nuốt và tránh mất nước. Nước lạnh hoặc sữa là sự lựa chọn lý tưởng cho trẻ mắc bệnh này. Nếu bé khó nuốt, bạn hãy chia nhỏ khẩu phần của bé ra và cho bé ăn từng chút một. Ngoài ra, những thực phẩm lạnh như kem hoặc thạch cũng rất có ích cho trẻ bị bệnh này.
  • Tránh cho trẻ ăn thức ăn mặn, cay hoặc chua nếu miệng bé bị tổn thương. Những loại thực phẩm dạng này có thể khiến các vết loét của trẻ thêm trầm trọng hơn.
  • Tắm rửa, vệ sinh thân thể cho trẻ một cách nhẹ nhàng bằng nước sạch mỗi ngày để tránh tình trạng nhiễm khuẩn lan rộng. Đồng thời nên cho trẻ súc miệng nước muối pha loãng nếu được.
  • Trẻ và người chăm sóc trẻ phải rửa tay thường xuyên và đúng cách.
  • Bạn có thể bôi Xanh methylen lên các vết loét giúp hạn chế tình trạng nhiễm trùng.
  • Bạn có thể cho trẻ dùng paracetamol hoặc ibuprofen để giảm sốt hoặc đau. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về liều lượng và cách thức dùng thuốc cho trẻ.
  • Tuyệt đối không dùng aspirin cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Aspirin có thể gây ra hội chứng Reye ở trẻ em, một căn bệnh hiếm gặp nhưng có thể gây tử vong.

Trong tuần đầu tiên kể từ khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu của bệnh, trẻ sẽ rất dễ lây cho người khác. Tuy nhiên, virus gây bệnh vẫn có thể lây truyền trong vài tuần sau đó. Bạn hoàn toàn có nguy cơ lây bệnh từ con.

Làm thế nào để chẩn đoán chính xác trẻ mắc bệnh tay chân miệng?

Thông thường chưa có xét nghiệm nào có thể chỉ ra kết quả rõ ràng về bệnh tay chân miệng ở trẻ. Do đó, việc chẩn đoán được thực hiện dựa trên các triệu chứng điển hình và dấu hiệu của bệnh khi bác sĩ tiến hành khám. Trên thực tế, các xét nghiệm chẩn đoán trong phòng thí nghiệm thường cần khoảng 2 − 3 tuần mới có kết quả. Trong khoảng thời gian này, các triệu chứng của bệnh đã tự biến mất nên bác sĩ không cho bệnh nhi làm xét nghiệm.

Khi nào trẻ mắc bệnh tay chân miệng cần phải đi khám?

khám bệnh tay chân miệng ở trẻ

Nếu trẻ xuất hiện bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng mất nước nào như da khô, môi khô, giảm cân, suy nhược hoặc tiểu rất ít hoặc không tiểu tiện trong suốt 6 giờ, bạn cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay để có biện pháp bù nước thích hợp. Ngoài ra, bạn cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu:

  • Nếu con của bạn dưới ba tháng tuổi và nhiệt độ đo ở hậu môn là 38°C hoặc cao hơn. Trẻ nhỏ sốt cao cần được theo dõi cẩn thận.
  • Nếu con của bạn 3 tháng tuổi và nhiệt độ đo được là 38,5°C hoặc cao hơn
  • Nếu con bạn 6 tháng tuổi và nhiệt độ đo được lên đến 39,5°C.

Trẻ nhỏ có thể mắc bệnh tay chân miệng nhiều lần không?

Câu trả lời là có. Con bạn hoàn toàn có thể mắc bệnh lây nhiễm này dù bé chưa từng bị bệnh này. Cũng như bệnh cảm lạnh và cúm, khi mắc bệnh, cơ thể trẻ sẽ sản sinh kháng thể chống lại căn bệnh này. Nhưng bệnh truyền nhiễm này là do nhiều virus khác nhau gây ra nên bé hoàn toàn có thể bị bệnh nhiều lần.

Cách ngăn ngừa bệnh tay chân miệng ở trẻ nhỏ

cho trẻ rửa tay thường xuyên

Hiện nay, chưa có vắc xin nào phòng ngừa bệnh này. Bệnh có thể lây lan qua tiếp xúc với nước bọt, dịch nhầy từ mũi hoặc chất dịch tiết ra khi nốt phồng bị vỡ.

Một số điều bạn có thể làm nhằm hạn chế nguy cơ con mắc bệnh là:

  • Cho bé nghỉ ngơi ở nhà, không cho con tiếp xúc với các trẻ khác cho đến khi bé khỏi bệnh
  • Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch nhiều lần trong ngày (kể cả người lớn lẫn trẻ em), nhất là trước mỗi bữa ăn và sau khi đi vệ sinh, kể cả sau khi thay tã cho bé
  • Bạn và mọi người trong gia đình bạn phải rửa tay thường xuyên, đặc biệt là sau khi đi vệ sinh hoặc làm vệ sinh cho trẻ, trước khi chuẩn bị thức ăn hoặc sau khi ăn
  • Rửa, khử trùng đồ chơi và các đồ vật khác mà bé tiếp xúc. Chú ý thường xuyên phải lau sạch các bề mặt hay tiếp xúc như nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn/ghế bằng xà phòng và các chất tẩy rửa thông thường
  • Tuyệt đối không mớm thức ăn cho trẻ, đồng thời cũng không cho bé ăn bốc, mút tay, ngậm mút đồ chơi hoặc chạm vào bất kỳ vật dụng nào chưa được khử trùng
  • Giặt quần áo, drap trải giường, chăn màn bằng xà phòng và nước nóng, phơi dưới ánh nắng mặt trời
  • Thực hiện tốt việc ăn chín, uống sôi và đảm bảo các dụng cụ nấu nướng, chén bát đã được rửa sạch sẽ trước khi sử dụng
  • Dạy trẻ cách rửa tay sạch sẽ

Một số lưu ý khác về bệnh tay chân miệng

Bệnh tay chân miệng có thể bị nhầm lẫn với các nguyên nhân gây ra loét miệng hay phồng rộp ở miệng. Viêm họng mụn nước, chứng viêm lợi và miệng rất dễ nhầm lẫn với tay chân miệng. Sự khác biệt thường dựa trên tiền sử của bệnh nhân về tình trạng sốt, sự xuất hiện của nốt ban và vị trí của những vết loét (miệng, hậu môn, bên trong má, lòng bàn tay, bàn chân).

Viêm họng mụn nước gây ra bởi một số loại virus khác nhau. Trong khi đó bệnh loét miệng thường ảnh hưởng đến hầu sau (phía sau cổ họng amiđan và vòm miệng) và họng trước (lợi, môi bên trong, má, lưỡi) và phát ban (nếu có), nhưng không ảnh hưởng đến lòng bàn tay và lòng bàn chân.

Những biến chứng khi bị bệnh tay chân miệng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Trên thực tế, các biến chứng của bệnh tay chân miệng thường không phổ biến. Nếu đảm bảo việc chăm sóc trẻ đúng theo hướng dẫn của bác sĩ thì nguy cơ gặp phải các biến chứng của bệnh này sẽ rất thấp. Lý do vì, bệnh tay chân miệng ở trẻ là một bệnh truyền nhiễm gây ra những biểu hiện nhẹ.

Một số biến chứng có thể có của bệnh tay chân miệng ở trẻ là:

  • Mất nước: Đây là biến chứng phổ biến nhất. 
  • Viêm màng não: Trẻ bị tay chân miệng có nguy cơ bị viêm màng não nếu virus xâm nhập vào màng hoặc dịch não tủy.
  • Viêm não: Tình trạng này thường do nhiễm virus gây ra và là một tình trạng sức khoẻ nghiêm trọng và có thể gây rối loạn ngôn ngữ, mất trí nhớ, thậm chí tử vong. Tin vui cho bạn, viêm não là một biến chứng hiếm gặp.
  • Mất móng tay và móng chân: Trong một số trường hợp, bệnh tay chân miệng ở trẻ nhỏ có thể gây ra những biến chứng nàyTình trạng này thường xảy ra trong vòng một vài tuần sau khi trẻ bị bệnh. Cho đến nay, các chuyên gia y tế vẫn chưa chắc chắn được rằng việc móng tay và móng chân bị mất có phải là do bệnh gây ra. Tuy nhiên, trong một bản báo cáo, việc mất móng chân và móng tay chỉ là tạm thời và không cần điều trị.

Bệnh tay chân miệng là bệnh rất phổ biến đối với trẻ nhỏ. Bố mẹ cần chú ý quan sát kỹ những biểu hiện bất thường ở trẻ để có biện pháp phòng ngừa và điều trị kịp thời nhé!

Các bài viết của Hello Health Group và Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
happy unhappy"
Nguồn tham khảo

Bài có nhiều người đọc

Tìm hiểu về rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ nhỏ

Rối loạn phổ tự kỷ (ASD) là tình trạng của việc rối loạn trong sự phát triển não bộ, từ đó tác động đến cách trẻ nhỏ nhận thức và giao tiếp.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Trần Lê Phương Uyên
Chăm sóc bé, Nuôi dạy con 08/06/2020 . 5 phút đọc

Tìm hiểu trẻ tự kỷ nên ăn gì: Các món rau củ quả tốt cho bé

Trẻ tự kỷ nên ăn gì để bé khỏe mạnh, phát triển tốt luôn là nỗi băn khoăn của không ít các bố mẹ khi có con mắc phải căn bệnh này.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Trần Lê Phương Uyên
Chăm sóc bé, Nuôi dạy con 05/06/2020 . 3 phút đọc

Trẻ 12 tháng tuổi: Sự phát triển của bé khi chạm mốc thôi nôi

Trẻ 12 tháng tuổi (bé 1 tuổi) đã biết ngồi vững cũng như có thể chập chững những bước đi đầu tiên, ăn các món rắn như táo cắt hạt lựu...

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Trần Lê Phương Uyên
Năm đầu đời của bé, Nuôi dạy con 04/06/2020 . 4 phút đọc

9 bệnh da liễu ở trẻ em mà mẹ nên biết

Việc nhận biết các bệnh da liễu phổ biến ở trẻ em sẽ giúp mẹ phòng ngừa cũng như điều trị hiệu quả từng chứng bệnh cho bé yêu của mình.

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Hoàng Trí

Bạn có thể quan tâm

bé gái 10 tháng tuổi

Trẻ 10 tháng tuổi: Sự phát triển, chế độ dinh dưỡng

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Trần Lê Phương Uyên
Ngày đăng 05/08/2020 . 4 phút đọc
trẻ 17 tháng tuổi

Trẻ 17 tháng tuổi: Sự phát triển và chế độ dinh dưỡng của bé

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Trần Lê Phương Uyên
Ngày đăng 31/07/2020 . 5 phút đọc
trẻ 11 tháng tuổi rất hiếu động

Trẻ 11 tháng tuổi: Sự phát triển và chế độ dinh dưỡng cho bé

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Trần Lê Phương Uyên
Ngày đăng 14/07/2020 . 5 phút đọc
trẻ 16 tháng tuổi

Trẻ 16 tháng tuổi: Mốc phát triển và nhu cầu dinh dưỡng

Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả Trần Lê Phương Uyên
Ngày đăng 19/06/2020 . 3 phút đọc