Phòng ngừa kích ứng hệ thống ở trẻ mẫn cảm khi thay đổi môi trường và điều kiện sinh hoạt mùa hè

Thời tiết mùa hè với nền nhiệt cao cùng những thay đổi thất thường là một trong những yếu tố làm gia tăng các vấn đề sức khỏe ở trẻ nhỏ. Đặc biệt, trẻ hay có biểu hiện mẫn cảm càng dễ gặp các vấn đề về da, tiêu hóa hoặc hô hấp. Việc chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa từ sớm sẽ giúp bé khỏe mạnh, thoải mái tận hưởng một mùa hè an toàn.

Hãy cùng Hello Bacsi tìm hiểu những lưu ý quan trọng để bảo vệ bé trước các tác động của thời tiết nắng nóng trong bài viết bên dưới.

Thời tiết, điều kiện sinh hoạt mùa hè làm tăng nguy cơ mẫn cảm ở trẻ nhỏ như thế nào?

Mùa hè là thời điểm trẻ có nhiều cơ hội vui chơi và khám phá. Tuy nhiên, do hệ miễn dịch vẫn đang trong quá trình hoàn thiện [1], nên lúc này trẻ dễ xuất hiện các biểu hiện mẫn cảm ở da, tiêu hóa hoặc hô hấp vì hai nhóm nguyên nhân chính:

Nhiệt độ cao, nắng nóng tạo điều kiện thuận lợi cho các vấn đề mẫn cảm

Nắng nóng kéo dài cùng độ ẩm cao khiến cơ thể trẻ dễ mất nước và tiết nhiều mồ hôi hơn. Khi mồ hôi tích tụ trên da, đặc biệt ở các vùng nếp gấp như cổ, nách, bẹn hoặc lưng, làn da dễ bị bít tắc, kích ứng và xuất hiện các biểu hiện mẫn cảm da như rôm sảy, mẩn đỏ, ngứa ngáy. Với những trẻ hay bị viêm da cơ địa, chàm sữa, các triệu chứng này có thể bùng phát thường xuyên hơn vào mùa hè [2], [3].

Không chỉ ảnh hưởng đến làn da, thời tiết nóng còn tạo điều kiện thuận lợi để vi khuẩn, virus và các vi sinh vật phát triển nhanh hơn. Nếu thực phẩm không được bảo quản đúng cách sẽ làm tăng nguy cơ ôi thiu và nhiễm khuẩn, từ đó làm tăng khả năng trẻ gặp các vấn đề tiêu hóa như đau bụng, tiêu chảy, nôn ói [2], [4].

Thói quen sinh hoạt thay đổi trong mùa hè làm tăng nguy cơ mẫn cảm

Bên cạnh yếu tố thời tiết, mùa hè cũng kéo theo nhiều thay đổi trong nếp sinh hoạt hằng ngày của trẻ. Thời tiết oi bức có thể khiến trẻ uống ít nước, ăn kém ngon miệng, ngủ không sâu giấc, và thường xuyên di chuyển giữa môi trường nóng ngoài trời và không gian điều hòa nhiệt độ thấp. Những thay đổi này khiến cơ thể phải liên tục thích nghi, dễ gây mệt mỏi và ảnh hưởng đến khả năng duy trì các hàng rào bảo vệ tự nhiên [5], [6].

Ngoài ra, mùa hè cũng là thời điểm nhiều gia đình cho trẻ đi du lịch, về quê hoặc tham gia các hoạt động ngoại khóa. Việc thay đổi môi trường sống, nguồn nước, thực phẩm và tiếp xúc với nhiều người hơn có thể làm tăng khả năng tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh mới, đồng thời khiến lịch sinh hoạt và chế độ ăn uống của trẻ dễ bị xáo trộn.

Để trẻ khỏe mạnh vui hè, mẹ cần chuẩn bị ngay hôm nay!

Chăm sóc dinh dưỡng hàng ngày đặc biệt quan trọng

Để trẻ luôn khỏe mạnh và tràn đầy năng lượng trong suốt mùa hè, dinh dưỡng cần được quan tâm ngay từ những bữa ăn hằng ngày. Chế độ ăn cân đối vừa đáp ứng nhu cầu phát triển vừa hỗ trợ củng cố hệ miễn dịch cho trẻ. Một số lưu ý quan trọng cho ba mẹ khi chăm sóc dinh dưỡng cho con:

– Đủ chất và đa dạng: Đảm bảo chế độ ăn của trẻ có đầy đủ 4 nhóm chất thiết yếu (carbohydrate, protein, lipid, vitamin và khoáng chất). Tăng cường rau củ và trái cây tươi – nguồn cung cấp dồi dào vitamin A,C,E và các khoáng chất kẽm, selen, magiê, kali giúp hỗ trợ nâng cao hàng rào miễn dịch tự nhiên của cơ thể [7], [8].

– Tối ưu hóa nguồn dinh dưỡng từ sữa: Sữa là thực phẩm bổ sung quan trọng, cung cấp nhiều dưỡng chất thiết yếu và các thành phần hỗ trợ đề kháng tối ưu cho trẻ. Khi chọn sữa cho trẻ, cha mẹ cần lưu ý hai điểm quan trọng:

• Ưu tiên sữa có đạm whey thủy phân một phần: Đạm sữa bò nguyên vẹn với cấu trúc lớn, phức tạp có thể trở thành “yếu tố kích hoạt” các phản ứng mẫn cảm nếu không được tiêu hóa hoàn toàn [9]. Đạm whey thủy phân một phần đã được cắt nhỏ nhiều lần chỉ bằng 1/10 so với cấu trúc đạm sữa thông thường nhờ công nghệ thủy phân bằng enzyme, hiếm khi gây đông vón dưới môi trường acid dịch vị và giúp giảm thời gian làm rỗng dạ dày. Nhờ đó, trẻ dễ tiêu hóa hơn và ít gặp tình trạng khó chịu ở đường ruột [10], [11], [12].
• Chọn sữa bổ sung thành phần hỗ trợ tiêu hoá, củng cố sức khỏe hệ miễn dịch: Mẹ nên ưu tiên sữa có bổ sung 2 thành phần là lợi khuẩn và chất xơ để duy trì trạng thái cân đối cho hệ vi sinh đường ruột, củng cố hàng rào bảo vệ tại niêm mạc ruột và góp phần điều hòa hoạt động của hệ miễn dịch [13]. Hiện nhiều sản phẩm sữa đạm thuỷ phân một phần có kết hợp lợi khuẩn Bifidus (Bifidobacterium) phức hợp 5 HMO (Human Milk Oligosaccharides). Lợi khuẩn Bifidus (Bifidobacterium) sẽ giúp ổn định hệ vi sinh đường ruột còn 5 HMO sẽ đóng vai trò như chất xơ, giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn [14], [15].

Giữ vệ sinh việc chế biến, bảo quản thực phẩm, vệ sinh cá nhân và môi trường sống

Bên cạnh dinh dưỡng, việc vệ sinh hằng ngày cũng giúp giảm nguy cơ trẻ tiếp xúc với tác nhân gây bệnh và hạn chế các biểu hiện mẫn cảm trong mùa hè. Cha mẹ có thể bắt đầu từ những thói quen đơn giản như 

• Đảm bảo an toàn thực phẩm bằng cách chế biến hợp vệ sinh, bảo quản thực phẩm đúng cách, cho trẻ ăn chín uống sôi và hạn chế thức ăn để lâu ngoài nhiệt độ phòng [2]
• Giữ vệ sinh cá nhân như hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, tắm rửa hằng ngày để loại bỏ mồ hôi và bụi bẩn [4]
• Giữ môi trường sống sạch sẽ giúp duy trì nhà cửa thông thoáng, giặt giũ chăn ga định kỳ để giảm các tác nhân ảnh hưởng đến da và hô hấp.

Duy trì nếp sinh hoạt ổn định trong mùa hè

Dù lịch sinh hoạt mùa hè linh hoạt hơn, cha mẹ không nên để các thói quen hằng ngày bị xáo trộn quá nhiều. Cha mẹ nên [5], [7]: 

• Đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc và đúng giờ để cơ thể phục hồi và hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả; khuyến khích vận động vào sáng sớm hoặc chiều mát, hạn chế ra ngoài lúc nắng gắt; 
• Cho trẻ uống đủ nước, đặc biệt khi vận động nhiều hoặc tham gia hoạt động ngoài trời;
• Hạn chế thay đổi đột ngột  lịch sinh hoạt, giờ ăn, giờ ngủ và thời gian sử dụng thiết bị điện tử; 
• Điều chỉnh nhiệt độ điều hòa khoảng 26–28°C và tránh để trẻ thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa trong nhà và ngoài trời.

Một mùa hè đáng nhớ không chỉ được tạo nên từ những chuyến đi hay những giờ phút vui chơi, mà còn bắt đầu từ sự chuẩn bị chu đáo của cha mẹ. Chế độ dinh dưỡng cân đối, và nếp sinh hoạt khoa học sẽ là nền tảng giúp trẻ khỏe mạnh, sẵn sàng khám phá và tận hưởng từng khoảnh khắc của mùa hè.