6 loại lá cây chữa bệnh tiểu đường hiệu quả, dễ kiếm nhất

Một số loại lá cây chữa bệnh tiểu đường được sử dụng phổ biến trong dân gian bao gồm lá dứa, cây mật gấu, dây thìa canh… Các loại thảo dược này thường an toàn và ít tác dụng không mong muốn. Vì thế, nhiều người thường lựa chọn cách hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường tại nhà với một số loại thảo dược. Tuy nhiên, người bệnh cần được tư vấn và kiểm tra thông tin cẩn thận bởi không phải loại cây nào cũng có hiệu quả hỗ trợ chữa bệnh tiểu đường và an toàn khi dùng cho sức khỏe. 

Hãy cùng Hello Bacsi tìm hiểu người bị tiểu đường nên uống lá gì và những lưu ý để sử dụng những loại lá cây chữa bệnh tiểu đường này hiệu quả hơn nhé! 

Thực trạng bệnh đái tháo đường trên thế giới và Việt Nam

Đái tháo đường hay còn gọi là tiểu đường là một bệnh lý mạn tính không lây có xu hướng tăng nhanh trong thập kỷ gần đây. Theo thống kê của Hiệp hội Đái tháo đường Thế giới (IDF) thì cứ 9 người trưởng thành từ 20 – 79 tuổi thì có 1 người mắc đái tháo đường- tương đương 11,1% và 90% trong số đó là đái tháo đường type 2. Tâị Việt Nam, kết quả điều tra toàn quốc gần đây nhất năm 2020 cho thấy tỷ lệ mắc bệnh đái tháo đường tại Việt Nam là 7,3%; Tỷ lệ tiền đái tháo đường là 17,8%. Trong đó điều cần hết sức quan tâm đó là tỉ lệ người mắc đái tháo đường chưa được chẩn đoán tại Việt Nam hiện còn hơn 60%.

Đối với y học hiện đại, các hướng dẫn điều trị đái tháo đường của Bộ Y Tế hay các Hiệp hội Đái tháo đường trên thế giới đã rất rõ ràng và cập nhật liên tục. Tuy nhiên, với nền y học cổ truyền lâu đời và nguồn thuốc Nam phong phú, bên cạnh việc sử dụng các bài thuốc cổ phương thì việc tìm kiếm và ứng dụng các cây thuốc Nam trong hỗ trợ ổn định đường huyết cũng ngày càng được đánh giá cao. 

Tiểu đường nên uống lá gì? 6 loại lá dễ tìm, hiệu quả 

1. Lá dứa – Cây thuốc Nam chữa bệnh tiểu đường quen thuộc 

Lá dứa (hay còn gọi là lá nếp) là loại lá thường được dùng để tạo màu xanh và mùi thơm cho các món ăn của người châu Á. Ngoài ra, lá dứa còn mang nhiều lợi ích cho sức khỏe. 

Theo y học cổ truyền, lá dứa có tính ôn mát, vị nhạt, mùi thơm dễ chịu, quy kinh Can, Tỳ, Thận. Lá dứa có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, an thần và sinh tân giúp hỗ trợ cải thiện chứng tiêu khát (tiểu đường).

Một số nghiên cứu đã chứng minh tác dụng của lá dứa đối với bệnh tiểu đường: 

• Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy dịch chiết lá dứa có khả năng ức chế một số enzym tham gia phân giải tinh bột và đường, đồng thời thể hiện hoạt tính oxy hóa. Việc làm chậm quá trình thủy phân tinh bột làm giảm nồng độ glucose tăng trong máu ngay sau bữa ăn.
• Nghiên cứu trên chuột béo phì được thực hiện vào năm 2016 cho thấy chiết xuất từ lá dứa đã giúp làm tăng độ nhạy cảm với insulin và cải thiện tình trạng rối loạn chuyển hóa lipid máu. 
• Nghiên cứu lâm sàng được thực hiện trên 30 người lớn khỏe mạnh cho thấy uống nước lá dứa giúp ổn định đường huyết hơn so với nhóm người chỉ uống nước lọc. 

Bạn có thể sử dụng loại lá cây chữa bệnh tiểu đường này như sau: 

• Lấy khoảng 1 nắm lá dứa, rửa sạch sau đó để ráo nước. 
• Cắt lá dứa thành từng khúc ngắn và đun với 2,5 lít nước lọc. Đến khi nước sôi và vơi còn khoảng 2 lít thì tắt bếp.
• Vớt bỏ lá dứa, chia đều nước thuốc thành nhiều lần uống trong ngày. 

Hiện chưa có liều dùng lá dứa được chuẩn hóa dành riêng cho người bệnh đái tháo đường, vì vậy, không nên tự áp dụng những công thức truyền miệng như dùng nhiều lá, nấu thật đặc hoặc uống thay nước lọc cả ngày với mục đích hạ đường huyết.

2. Cây thuốc trị tiểu đường: Dây thìa canh

So với lá dứa, dây thìa canh (Gymnema sylvestre) có cơ sở dữ liệu nghiên cứu khoa học đồ sộ và rõ ràng hơn rất nhiều trong việc hỗ trợ điều trị đái tháo đường. Việc dùng dây thìa canh là một trong các loại thuốc Nam trị tiểu đường được đánh giá cao bởi:

• Khả năng ngăn chặn hấp thu đường dư thừa ở ruột, thúc đẩy quá trình sản sinh insulin tự nhiên giúp người bệnh ổn định đường huyết
• Kháng viêm, kháng khuẩn. 

Theo các nghiên cứu, thành phần hóa học có hoạt tính sinh học chính của dây thìa canh là hoạt chất GS4 gồm tổ hợp nhiều acid gymnemic giúp dây thìa canh có thể chữa bệnh tiểu đường theo cơ chế: 

• Ức chế hấp thu đường ở ruột: Cấu trúc phân tử của Acid Gymnemic gần giống với phân tử Glucose. Khi vào ruột, nó sẽ lấp đầy các thụ thể gắn đường ở ruột non, ngăn không cho ruột hấp thu đường từ thức ăn vào máu.
• Kích thích và bảo vệ tuyến tụy: Hoạt chất này giúp kích thích các tế bào beta của tuyến tụy tăng sản xuất và phục hồi hoạt tính của hormone Insulin.
• Tăng tiêu thụ đường ở mô và cơ: Thúc đẩy hoạt động của các enzym chuyển hóa, giúp cơ thể sử dụng đường ở các mô cơ hiệu quả hơn, từ đó làm giảm lượng đường tự do trong máu.
• Ức chế gan tái tạo glucose vào máu: Nghiên cứu cho thấy dây thìa canh giúp giảm các chỉ số cholesterol xấu, triglyceride, đồng thời hạ men gan, giảm tích tụ mỡ trong gan và giảm nguy cơ biến chứng xơ vữa động mạch.
• Cản trở hấp thu đường glucose làm mất cảm giác ngọt: Một phát hiện thú vị từ các nghiên cứu sinh học là khi nhai lá thìa canh tươi, hoạt chất peptide Gurmarin sẽ tạm thời làm mất cảm giác đối với vị ngọt và vị đắng. Hiệu ứng này kéo dài vài giờ, giúp người bệnh đái tháo đường giảm cảm giác thèm ăn đồ ngọt một cách tự nhiên.

Để dùng dây thìa canh hỗ trợ chữa bệnh tiểu đường và với các mục đích tốt cho sức khỏe khác, bạn hãy làm theo các bước sau: 

• Lấy dây thìa canh tươi và rửa sạch, để cho ráo nước. 
• Sấy khô hoặc phơi dây thìa canh, nghiền thành bột càng mịn càng tốt
• Mỗi lần sử dụng lấy khoảng 10g bột thìa canh nấu với 2 lít nước lọc để lấy nước uống trong ngày.

Chia nước làm 3 phần dùng trong ngày, uống sau bữa ăn 15-20 phút, đây là thời điểm giúp bệnh nhân hạ đường huyết tốt nhất và hạn chế được tác dụng không mong muốn của hạ đường huyết.

Tuy nhiên, sử dụng nhiều dây thìa canh cũng có thể gây ra các tác dụng phụ như hạ đường huyết, chóng mặt, buồn nôn… Vì thế, bạn nên uống nước bột thìa canh ở một lượng nhất định, theo khuyến cáo trên hoặc chỉ dẫn từ bác sĩ. Không uống dây thìa canh lúc đói vì có thể gây tụt đường huyết đột ngột với biểu hiện chóng mặt, bủn rủn tay chân, đổ mồ hôi….

3. Lá cây ổi hỗ trợ chữa bệnh tiểu đường 

Một số nghiên cứu gần đây đã cho thấy ăn ổi có thể giúp làm giảm và kiểm soát đường huyết. Trong đó, chiết xuất từ lá ổi đã được chứng minh là có khả năng ức chế enzym thủy phân ở ruột đóng vai trò chuyển hóa tinh bột thành đường đơn, do đó làm chậm tốc độ phân hủy tinh bột thành đường, từ đó ngăn chặn tình trạng đường huyết tăng vọt đột ngột sau khi ăn. 

Ngoài ra, các hoạt chất sinh học trong lá ổi gồm polyphenol tác động lên cơ thể qua các cơ chế sau: 

• Cải thiện tình trạng kháng insulin: Thử nghiệm trên mô hình chuột đái tháo đường type 2 cho thấy cao chiết lá ổi kích hoạt con đường chuyển hóa năng lượng ở gan. Điều này giúp các tế bào ngoại vi nhận diện và tăng cường hấp thu glucose tốt hơn, làm giảm chỉ số kháng insulin một cách rõ rệt.
• Tái tạo tế bào beta tuyến tụy và gan: đồng thời bảo vệ các tổ chức ngoại vi và thúc đẩy tổng hợp glycogen tại gan.
• Ổn định mỡ máu: bảo vệ người bệnh khỏi các biến chứng tim mạch và xơ vữa động mạch.

Từ kết quả tích cực qua các nghiên cứu, trà từ lá của cây ổi cũng hứa hẹn là một phương pháp điều trị tiểu đường tự nhiên của tương lai.

Uống trà lá ổi trong mỗi bữa ăn được kỳ vọng là liệu pháp hữu hiệu để kiểm soát đường huyết dành cho người tiền đái tháo đường và đái tháo đường. Bạn có thể tự làm trà lá ổi tại nhà bằng cách hái lấy khoảng 5-10 lá ổi non tươi hoặc 4-5 lá ổi phơi khô (lá ổi già sẽ có hàm lượng hoạt chất thấp hơn non) và sắc cùng 300ml thành nước uống hằng ngày sau bữa ăn nhiều tinh bột.

Nên uống trà lá ổi ngay trong hoặc sau bữa ăn. Do cơ chế chính của lá ổi là ức chế hấp thu đường từ thức ăn, uống vào thời điểm này sẽ phát huy tối đa công dụng. Tránh uống khi bụng quá đói vì có thể gây xót ruột hoặc cồn cào. 

Ở Nhật Bản, các loại trà lá ổi được bán trên thị trường cũng đã được phê duyệt là một loại thực phẩm chăm sóc sức khỏe được phép chỉ định và sử dụng. 

4. Lá cây chữa bệnh tiểu đường: Sầu đâu

Lá sầu đâu, hay còn gọi là lá neem có nguồn gốc từ Ấn Độ, là loại lá cây thường được dùng để kháng viêm trong điều trị các bệnh về cơ xương khớp, bệnh ngoài da… Tác dụng chống viêm, kháng khuẩn này sẽ giúp người bệnh tiểu đường ngăn chặn nguy cơ biến chứng xơ vữa động mạch.

Lá sầu đâu là một trong số ít các thảo dược có các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, mù đôi, đối chứng với giả dược – là nghiên cứu có giá trị cao nhất trong y học. 

Trong thành phần lá cây sầu đâu chứa hàng loạt hợp chất sinh học mạnh như nimbin, nimbandiol, flavonoid và quercetin. Chúng tác động qua các 3 con đường chính: 

• Kích thích tế bào beta đảo tụy: Thúc đẩy tuyến tụy tăng bài tiết hormon insulin tự nhiên.
• Ức chế enzym đường ruột: ức chế enzym thủy phân, làm chậm việc cắt nhỏ tinh bột thành đường, giảm tải áp lực glucose sau khi ăn.
• Bảo vệ tế bào chống oxy hóa: Tăng cường các enzym bảo vệ cơ thể, giúp giảm các phản ứng viêm hệ thống và ngăn ngừa biến chứng xơ vữa mạch máu, suy thận do tiểu đường.

Cách để sử dụng lá sầu đâu: 

• Lấy khoảng 5-10g lá sầu đâu tươi sau đó phơi cho lá héo lại (không nên phơi đến khô lá). 
• Sau đó nấu lá cùng với nước để uống trong ngày. 

5. Lá cây mật gấu hỗ trợ chữa bệnh tiểu đường 

Việc dùng lá cây mật gấu (hay còn gọi là lá đắng) là cách chữa bệnh tiểu đường bằng thuốc Nam phổ biến theo Đông y. Các dữ liệu y khoa hiện tại cho thấy lá mật gấu có dược tính hạ đường huyết mạnh mẽ trên các mô hình thí nghiệm, tuy nhiên các bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên cơ thể người vẫn còn hạn chế. Một số nghiên cứu dược lý hiện đại cũng đã ghi nhận khả năng kiểm soát bệnh tiểu đường type 2 của loại lá cây này. 

Bên cạnh khả năng ổn định đường huyết do: 

• Ức chế tái tạo glucose ở gan và ngăn chặn sự phân giải glycogen ở gan thành đường tự do vào máu
• Các polyphenol trong lá mật gấu giúp kích thích sự phục hồi, sửa chữa các tế bào beta ở đảo tụy, từ đó thúc đẩy cơ thể tăng cường bài tiết insulin tự nhiên.
•  Lá cây mật gấu còn được sử dụng giúp làm giảm nguy cơ mắc các bệnh về ung thư, chống viêm và giảm hàm lượng cholesterol xấu trong cơ thể… 

Các bước sử dụng lá cây mật gấu để làm thuốc:

• Lấy khoảng 5g lá mật gấu, rửa sạch và ngâm trong nước muối loãng.
• Sau đó, nấu lá mật gấu với nước sôi và hãm trong ấm hoặc bình giữ nhiệt, tương tự như hãm trà.
• Chia thành 2 lần uống mỗi ngày vào buổi sáng và buổi tối, kiên trì sử dụng trong thời gian dài để thấy rõ hiệu quả. 

6. Lá cây chữa bệnh tiểu đường: Giảo cổ lam 

Giảo cổ lam thuộc loài cây thân thảo, lá của cây có màu xanh thẫm ở mặt trên, mặt dưới xanh nhạt hơn, hình chân vịt, phần mép lá có răng cưa. Có thể bạn chưa biết giảo cổ lam được ví như nhân sâm đất Nam vì công dụng tuyệt vời đối với sức khỏe con người. Giảo cổ lam cũng là một loại lá cây chữa bệnh tiểu đường được dùng rộng rãi trong dân gian.

Năm 2004, Viện Dược liệu Trung Ương kết hợp với viện nghiên cứu Karolinska, Thụy Điển, đã tìm ra một hoạt chất mới từ cây giảo cổ lam, có tác dụng kích thích cơ thể tạo insulin và đặt tên hoạt chất này là phanoside. Các nghiên cứu về giảo cổ lam đã chứng minh, giảo cổ lam có thể giúp giảm cholesterol xấu, hạ mỡ máu, ổn định huyết áp, ngăn ngừa chứng xơ vữa động mạch, giảm thiểu căng thẳng, tốt cho hệ tim mạch, não bộ và giúp giải độc gan… Đặc biệt, giảo cổ lam còn có tác dụng kích thích cơ thể tăng sản xuất insulin, nhờ đó hỗ trợ giảm lượng đường tích tụ trong máu và ngăn ngừa biến chứng bệnh tiểu đường.

Các bước sử dụng lá cây giảo cổ lam để làm thuốc:

• Hái lá giảo cổ lam, rửa sạch lá, rồi đem phơi nắng cho khô.
• Lấy khoảng 20g gram lá giảo cổ lam khô, hãm với nước sôi đợi cho ra dược chất là có thể sử dụng.
• Người bệnh có thể dùng nước trà giảo cổ lam uống thay nước trong ngày. Tránh uống vào chiều tối vì có thể gây khó ngủ.

So với các loại lá cây chữa tiểu đường trên thì giảo cổ lam là một loại dược liệu khá an toàn. Tất cả các thử nghiệm lâm sàng uy tín đều báo cáo rằng giảo cổ lam đạt độ an toàn rất cao. Người bệnh sử dụng liều 6g/ngày liên tục trong nhiều tuần nhưng không gây ảnh hưởng lên tiêu hóa, không gây hạ đường huyết đột ngột.

Dùng lá cây chữa bệnh tiểu đường có khỏi không? Lưu ý gì khi sử dụng?

 Những bài thuốc Nam kể trên chỉ giúp hỗ trợ điều trị tiểu đường, không thể thay thế các loại thuốc điều trị tiểu đường được chỉ định từ bác sĩ. Vì thế, người bệnh không nên tự ý ngưng uống thuốc hoặc phối hợp kê đơn thuốc Đông y và Tây y với nhau trong điều trị tiểu đường khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.

Theo Bác sĩ CKI Võ Thị Nhung, Y học cổ truyền, Quân Y Viện 7A: Việc sử dụng các loại cây thuốc trong hỗ trợ điều trị tiểu đường sẽ hiệu quả và an toàn hơn nếu bạn nắm rõ những lưu ý sau: 

• Vì thời gian phát huy công dụng chậm nên bạn cần kiên trì sử dụng các loại lá cây chữa bệnh tiểu đường để cảm nhận hiệu quả điều trị tốt hơn. 
• Bên cạnh việc dùng thuốc, người bệnh tiểu đường vẫn cần duy trì phối hợp với chế độ sinh hoạt, ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn và tái khám theo đúng lịch hẹn để đảm bảo sức khỏe.

Trên đây là các loại lá cây chữa bệnh tiểu đường bạn có thể đưa vào để hỗ trợ điều trị. Hãy nhớ rằng việc kiểm soát đường huyết là hành trình dài và phối hợp nhiều phương pháp, quan trọng nhất là ăn uống, sinh hoạt, thuốc theo đơn bác sĩ. Bạn không nên lạm dụng hoặc lệ thuộc vào bất kỳ một cách chưa được chứng minh nào, tránh làm bệnh xấu đi.