Salbutamol là thuốc gì? Công dụng và lưu ý khi dùng

Salbutamol còn gọi là Albuterol, là một amin tổng hợp có tác dụng làm giãn các ống khí trong phổi, giúp giảm khó thở. Loại thuốc này được sử dụng phổ biến trong điều trị triệu chứng hen cấp tính.

Các thông tin mà Hello Bacsi tổng hợp được trong bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về các tác dụng, liều dùng cũng như những lưu ý khi sử dụng thuốc.

Tổng quan về Salbutamol

1. Salbutamol là thuốc gì?

Salbutamol (hay còn gọi là Albuterol) là thuốc thuộc nhóm chủ vận thụ thể beta-2 adrenergic tác dụng ngắn, có tác dụng làm giãn cơ trơn phế quản, giúp mở rộng đường dẫn khí để không khí lưu thông vào phổi dễ dàng hơn, thường dùng làm thuốc điều trị hen suyễn.

2. Các dạng bào chế Salbutamol

• Dạng xịt hít (đường hô hấp):

  • Bình xịt khí dung định liều (MDI / HFA): Thường chứa 100microgam Salbutamol trên mỗi lần xịt.
  • Bình hít bột khô: Thường chứa 90microgam hoặc 200microgam Salbutamol trên mỗi liều.
• Dạng dung dịch phun sương: Dùng với máy xông khí dung, hàm lượng phổ biến là 2,5 mg hoặc 5 mg Salbutamol trên mỗi ống/ml.
• Dạng uống: 

Thuốc Salbutamol có tác dụng gì và chỉ định cho ai?

Salbutamol thuộc nhóm thuốc chủ vận beta-2-adrenergic có chọn lọc. Đây là nhóm thuốc giãn phế quản đường uống giúp làm giãn các đường dẫn khí (phế quản) trong phổi. Các loại thuốc này giúp giảm ho, thở khò khè, thở không sâu, thở khó khi có nhiều khí trong ống phế quản.

Thuốc Salbutamol có thể được sử dụng trong việc điều trị:

• Hen suyễn, làm giảm sự thu hẹp đường hô hấp
• Viêm phế quản mãn tính
• Bệnh khí phế thũng.

Một số tác dụng khác của thuốc không được liệt kê trên nhãn thuốc đã được phê duyệt nhưng bác sĩ có thể chỉ định bạn dùng. Bạn chỉ sử dụng thuốc này để điều trị một số bệnh lí chỉ khi có chỉ định của bác sĩ.

Thuốc Salbutamol được chỉ định và chống chỉ định trong trường hợp nào?

Salbutamol được chỉ định cho các trường hợp như:

• Điều trị cấp tính: Cấp cứu hen suyễn nhờ mở rộng đường thở nhanh chóng.
• Điều trị duy trì: Giai đoạn duy trì điều trị bệnh hen và COPD, Salbutamol giúp giảm tần suất và mức độ nghiêm trọng của các cơn hen.
• Thăm dò chức năng hô hấp: Sử dụng Salbutamol như một thuốc thử để đánh giá khả năng đáp ứng của đường thở với thuốc giãn phế quản.

Chống chỉ định dùng Salbutamol cho các trường hợp: 

• Bệnh nhân dị ứng với một trong các thành phần của thuốc.
• Người dị ứng với đậu nành hoặc các sản phẩm từ đậu nành (vì trong thuốc có chứa lecithin đậu nành, có thể gây ra phản ứng dị ứng nghiêm trọng).
• Phụ nữ mang thai 3 tháng đầu (Salbutamol có thể kích thích co bóp tử cung và làm tăng nguy cơ sảy thai ở giai đoạn này).

Liều dùng Salbutamol

• Xịt hít cắt cơn cấp (người lớn và trẻ >12 tuổi): Hít 1 – 2 nhát/lần; nếu không đỡ có thể lặp lại, tối đa 4 lần/ngày. Dự phòng gắng sức: xịt 2 nhát trước khi tập 15 -30 phút.
• Phun khí dung:
  • Người lớn và trẻ em từ 2 tuổi trở lên (nặng ≥ 15 kg): 2,5 mg/lần, ngày 3 – 4 lần.
  • Trẻ nhỏ dưới 2 tuổi dùng liều thấp hơn hoặc theo chỉ định bác sĩ.
• Uống (thuốc viên/siro):

Tác dụng phụ của thuốc Salbutamol

Bạn có thể gặp tác dụng phụ nào khi dùng thuốc Salbutamol?

Ngưng dùng thuốc Salbutamol và liên lạc với bác sĩ ngay nếu bạn bị:

• Một phản ứng dị ứng như sưng mặt, môi, cổ họng và lưỡi nhạt, có những vết xanh hoặc đỏ bất thường với ngứa trầm trọng (phát ban), khó thở, huyết áp thấp, kiệt sức
• Đau ngực, hàm hoặc vai (có thể kèm với khó thở, cảm giác bệnh hoặc đang bị bệnh)

Hãy báo cho bác sĩ nếu bạn nhận thấy có bất kỳ tác dụng nào sau đây hoặc nhận thấy bất kỳ điều gì khác thường không được liệt kê:

• Tăng axit lactic trong cơ thể: thở nhanh, đau dạ dày
• Kali trong máu thấp: co giật cơ hay yếu cơ, nhịp tim bất thường
• Các triệu chứng khác: đau đầu, lượng đường trong máu tăng, lắc nhẹ (thường là ở tay), cảm giác căng thẳng, mở rộng các mạch máu gây ra sự gia tăng chức năng của tim và nhịp tim, nhịp tim bất thường, co thắt cơ

Sự gia tăng lượng axit trong cơ thể (nhiễm axit ceton) có thể xảy ra ở bệnh nhân đái tháo đường.

Không phải ai cũng biểu hiện các tác dụng phụ như trên. Có thể có các tác dụng phụ khác không được đề cập. Nếu bạn gặp phải bất kỳ tác dụng không mong muốn nào trong quá trình sử dụng thuốc, hãy thông báo ngay cho bác sĩ.

Lưu ý khi dùng thuốc Salbutamol

1. Bạn nên làm gì trong trường hợp khẩn cấp hoặc dùng quá liều?

• Trong trường hợp khẩn cấp hoặc quá liều, gọi ngay cho Trung tâm cấp cứu 115 hoặc đến trạm Y tế địa phương gần nhất.
• Các triệu chứng quá liều bao gồm mức độ kali trong máu thấp (hạ kali máu) gây co giật hay yếu cơ và nhịp tim bất thường.
• Bạn nên làm nếu bạn quên một liều?
• Nếu bạn quên dùng một liều thuốc, hãy dùng càng sớm càng tốt. Tuy nhiên, nếu gần với liều kế tiếp, hãy bỏ qua liều đã quên và dùng liều kế tiếp vào thời điểm như kế hoạch. Không dùng gấp đôi liều đã quy định.

2. Thận trọng/ Cảnh báo

Không nên dùng thuốc Salbutamol trong các trường hợp sau:

• Quá mẫn với Salbutamol hoặc bất kỳ thành phần nào khác
• Có nguy cơ sẩy thai trong 6 tháng đầu tiên của thai kỳ
• Đang dùng các thuốc chẹn beta như propranolol
• Hãy kiểm tra với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thuốc nếu bạn có:
• Tuyến giáp hoạt động quá mức (nhiễm độc giáp)
• Bệnh đái tháo đường
• Tiền sử bệnh tim, nhịp tim không đều hoặc đau thắt ngực. Mặc dù không biết chính xác mức độ thường xuyên xảy ra của các triệu chứng này nhưng một số người thỉnh thoảng cũng bị đau ngực (do vấn đề tim mạch như đau thắt ngực).

Hãy báo cho nhân viên y tế nếu những triệu chứng này phát triển trong khi đang điều trị bằng Salbutamol, nhưng không được ngưng sử dụng thuốc này, trừ khi bạn được yêu cầu làm như vậy.

Bạn không nên dùng thuốc quá liều đã được bác sĩ kê đơn. Nếu liều bạn từng dùng để giảm nhẹ bệnh không có hiệu quả trong tối thiểu 3 giờ hoặc nếu bạn cần dùng thuốc nhiều hơn liều được kê đơn, bạn cần phải gặp bác sĩ để hỏi xin ý kiến.

3. Những điều cần lưu ý nếu bạn đang mang thai hoặc cho con bú

Vẫn chưa có đầy đủ các nghiên cứu để xác định rủi ro khi dùng thuốc này trong thời kỳ mang thai hoặc cho con bú. Trước khi dùng thuốc, hãy luôn hỏi ý kiến bác sĩ để cân nhắc giữa lợi ích và nguy cơ.

Tương tác thuốc

1. Salbutamol có thể tương tác với thuốc nào?

Tương tác thuốc có thể làm thay đổi khả năng hoạt động của thuốc hoặc gia tăng ảnh hưởng của các tác dụng phụ. Hãy viết một danh sách những thuốc bạn đang dùng (bao gồm thuốc được kê toa, không kê toa và thực phẩm chức năng) và cho bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn xem. Không được tự ý dùng thuốc, ngưng hoặc thay đổi liều lượng của thuốc mà không có sự cho phép của bác sĩ.

Mặc dù những loại thuốc nhất định không nên dùng cùng nhau, trong một số trường hợp hai loại thuốc khac nhau có thể sử dụng cùng nhau thậm chí khi tương tác có thể xảy ra. Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể thay đổi liều thuốc, hoặc đưa ra những biện pháp phòng ngừa khác khi cần thiết. Thông báo bác sĩ biết nếu bạn đang sử dụng bất cứ loại thuốc nào được kê toa hay không được kê toa:

• Thuốc lợi tiểu, guanethidine, reserpin và methyldopa (điều trị tăng huyết áp)
• Các chất ức chế monoamine oxidase ví dụ tranylcypromine (điều trị trầm cảm)
• Thuốc chống trầm cảm ba vòng ví dụ amitriptyline (điều trị trầm cảm)
• Thuốc chẹn beta như propranolol
• Thuốc chống viêm corticosteroids
• Theophylline (cho các vấn đề hô hấp)
• Thuốc tê dạng hít (hỏi bác sĩ hoặc nha sĩ nếu bạn đang có bất kỳ vấn đề về nha khoa hoặc phẫu thuật)
• Digoxin (điều trị các vấn đề về tim)
• Các dẫn chất xanthines như theophylline, aminophylline (trong điều trị hen suyễn)
• Thuốc điều trị bệnh đái tháo đường

2. Thức ăn và rượu bia có tương tác với Salbutamol không?

Salbutamol không có tương tác trực tiếp nghiêm trọng với thức ăn, nhưng việc sử dụng rượu bia hoặc các chất kích thích cùng lúc với thuốc có thể làm trầm trọng thêm các tác dụng phụ lên hệ tim mạch và thần kinh.

3. Những tình trạng sức khỏe nào ảnh hưởng đến thuốc này?

Tình trạng sức khỏe của bạn có thể ảnh hưởng đến việc sử dụng thuốc này. Báo cho bác sĩ biết nếu bạn có bất kỳ vấn đề sức khỏe nào.

Bảo quản thuốc Salbutamol như thế nào?

Bảo quản ở nhiệt độ phòng, tránh ẩm, tránh ánh sáng. Giữ thuốc tránh xa tầm tay trẻ em và thú nuôi.