Xét nghiệm C-peptide ở bệnh nhân tiểu đường để làm gì?

Xét nghiệm C-peptide ở bệnh nhân tiểu đường để làm gì?

Xét nghiệm C-peptide là một thử nghiệm giúp đánh giá trạng thái sản xuất insulin của cơ thể. Từ đó, giúp cho việc xác nhận người nghi ngờ mắc tiểu đường hay điều trị cho bệnh nhân tiểu đường hiệu quả hơn.

Hãy tìm hiểu rõ về C-peptide và xét nghiệm C-peptide ngay trong bài viết sau đây của Hello Bacsi nhé!

Tìm hiểu chung

Xét nghiệm C-Peptide là gì?

Tại tiểu đảo Langerhans của tuyến tụy, chuỗi proinsulin được phá vỡ để hình thành insulin và C-peptide. C-peptide có thể tồn tại trong một thời gian dài ở vòng tuần hoàn máu ngoại biên vì C-peptide có chu kỳ bán rã dài hơn insulin. Nhìn chung, nồng độ C-peptide tương quan với nồng độ insulin trong máu. Ta có thể đánh giá khả năng hoạt động của các tế bào beta ở tuyến tụy tiết insulin bằng cách đo trực tiếp insulin hoặc C-peptide. Ở đa số trường hợp, đo trực tiếp insulin sẽ cho kết quả chính xác hơn.

Khi nào bạn nên thực hiện xét nghiệm C-Peptide?

Nồng độ C-peptide phản ánh chức năng tế bào tiểu đảo chính xác hơn trong những trường hợp sau:

  • Bệnh nhân tiểu đường được điều trị bằng thuốc tiêm có chứa insulin và những người có kháng thể kháng insulin.
  • Xác định trường hợp hạ đường huyết nếu xuất hiện các triệu chứng như: đổ mồ hôi, nhịp tim nhanh và không đều, nhìn mờ, ngất xỉu,…
  • Theo dõi khả năng sản xuất insulin sau khi cắt bỏ khối u tuyến tụy.
  • Phân biệt đái tháo đường loại I và loại II. Xét nghiệm này đặc biệt có ích với những bệnh nhân đái tháo đường mới được chẩn đoán. Một người có tuyến tụy không sản sinh insulin (tiểu đường loại I) có nồng độ insulin và C-peptide thấp. Người tiểu đường loại II có nồng độ C-peptide bình thường hoặc cao.

khi nào cần xét nghiệm c peptide

Ngoài ra, C-peptide được sử dụng để đánh giá bệnh nhân nghi ngờ bị u đảo tụy (insulinoma). Với bệnh nhân bị u đảo tụy tiết tự động, nồng độ C-peptide thường cao. C-peptide còn được sử dụng trong theo dõi điều trị u đảo tụy. Nồng độ C-peptide tăng lên cho thấy u đảo tụy tái phát hoặc tiến triển.

Thận trọng

Xét nghiệm C-Peptide có nguy hiểm gì không?

Có rất ít rủi ro liên quan đến việc lấy máu xét nghiệm C-peptide. Một số biến chứng nhẹ nhưng hiếm gặp gồm:

  • Chảy máu.
  • Cảm thấy lâng lâng hoặc ngất xỉu.
  • Nhiều vết kim đâm trên da để xác định tĩnh mạch lấy máu.
  • Tụ máu.
  • Nhiễm trùng.

Trước khi tiến hành xét nghiệm C-peptide, bạn nên hiểu rõ các cảnh báo và lưu ý. Nếu bạn có bất cứ câu hỏi nào, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để có thêm thông tin và hướng dẫn cụ thể.

Quy trình thực hiện

quy trình xét nghiệm c-peptide

Những thông tin được cung cấp không thể thay thế cho lời khuyên của các chuyên viên y tế. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ.

Bạn nên chuẩn bị gì trước khi thực hiện xét nghiệm C-Peptide?

Bạn sẽ được bác sĩ giải thích quy trình.

Bác sĩ sẽ yêu cầu bạn nhịn ăn trong vòng từ 8 – 10 tiếng trước khi bắt đầu xét nghiệm. Bạn chỉ được uống nước trong thời gian này.

Bởi vì thuốc tiêm insulin và một số loại thuốc uống để điều trị tiểu đường tuýp 2 có thể làm ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm. Nên có thể bác sĩ sẽ yêu cầu bạn dừng uống thuốc trước khi thực hiện xét nghiệm

Quy trình thực hiện xét nghiệm C-Peptide như thế nào?

Chuyên viên y tế lấy máu sẽ:

  • Quấn một dải băng quanh tay để ngưng máu lưu thông.
  • Sát trùng chỗ tiêm bằng cồn.
  • Tiêm kim vào tĩnh mạch. Có thể tiêm nhiều hơn 1 lần nếu cần thiết.
  • Gắn một cái ống để máu chảy ra.
  • Tháo dải băng quanh tay sau khi lấy đủ máu.
  • Thoa miếng gạc băng hay bông gòn lên chỗ vừa tiêm.
  • Dán băng cá nhân lên chỗ vừa tiêm.

Bạn nên làm gì sau khi thực hiện xét nghiệm C-Peptide?

Bạn có thể không cảm thấy đau khi bị kim đâm vào, ở một số người có thể có cảm giác đau như bị kim chích khi kim đâm qua da. Nhưng khi kim đã nằm trong tĩnh mạch và bắt đầu hút máu thì đa số mọi người không cảm thấy đau nữa. Nói chung, mức độ đau của bạn phụ thuộc vào kỹ năng lấy máu của điều dưỡng, tình trạng tĩnh mạch của bạn và mức độ nhạy cảm của bạn với cơn đau.

Sau khi lấy máu, bạn cần băng và ép nhẹ lên vùng chọc kim để cầm máu. Bạn có thể trở lại hoạt động bình thường sau xét nghiệm.

Nếu bạn có bất cứ câu hỏi nào, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn và giải đáp.

Kết quả của xét nghiệm C-peptide

Kết quả xét nghiệm C-peptide có ý nghĩa gì?

kết quả xét nghiệm c-peptide

Kết quả bình thường:

  • Nhịn ăn: 78-1.89 ng/mL hoặc 0.26-0.62 nmol/L (đơn vị SI);
  • Một tiếng sau khi được cho hấp thụ glucose: 5-12 ng/mL.

Kết quả bất thường:

  • Nồng độ cao: u đảo tụy, suy thận, ghép tụy, tiểu đường tuýp 2.
  • Nồng độ thấp: bệnh Addison (một rối loạn ở tuyến thượng thận), bệnh gan, hạ đường huyết nhân tạo, phẫu thuật cắt bỏ tụy tận gốc, tiểu đường tuýp 1

Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về các biến chứng có thể xảy ra, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn và giải đáp.

Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Nguồn tham khảo

C-peptide. https://labtestsonline.org/understanding/analytes/c-peptide/tab/test/. Ngày truy cập 26/11/2015

C-peptide test https://medlineplus.gov/lab-tests/c-peptide-test/ Ngày truy cập 26/2/2022

C-peptide test https://www.ucsfhealth.org/medical-tests/insulin-c-peptide-test Ngày truy cập 26/2/2022

C-peptide test https://www.uofmhealth.org/health-library/tu2817 Ngày truy cập 26/2/2022

C-peptide test https://www.diabetes.co.uk/c-peptide-test.html Ngày truy cập 26/2/2022

 

 

Ảnh tác giảbadge
Tác giả: Giang Lê Cập nhật: 27/02/2022
Tham vấn y khoa: TS. Dược khoa Trương Anh Thư