home

Chúng tôi có thể cải thiện như thế nào?

close
chevron
Bài viết này có những thông tin sai lệch hoặc chưa chính xác
chevron

Hãy cho chúng tôi biết thông tin nào chưa chính xác.

wanring-icon
Bạn không cần điền thông tin này nếu không thấy thoải mái. Nhấn Gửi ý kiến ở dưới đây để tiếp tục đọc.
chevron
Bài viết này không cung cấp đủ thông tin
chevron

Hãy cho chúng tôi biết bài viết đang thiếu điều gì.

wanring-icon
Bạn không cần điền thông tin này nếu không thấy thoải mái. Nhấn Gửi ý kiến ở dưới đây để tiếp tục đọc.
chevron
Tôi có câu hỏi.
chevron

Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu có góp ý, vui lòng chia sẻ ở khung phía dưới!

wanring-icon
Nếu bạn gặp nguy hiểm hoặc cần cấp cứu, bạn phải gọi ngay cho các dịch vụ cấp cứu gần bạn, hoặc

Nổi mề đay (mày đay)

Tìm hiểu chung|Triệu chứng và dấu hiệu nhận biết|Nguyên nhân gây bệnh|Chẩn đoán và điều trị|Phòng ngừa
Nổi mề đay (mày đay)

Nổi mề đay (hay mày đay) thường xuất hiện cùng với cảm giác ngứa ngáy, khó chịu, đôi khi kèm theo phù ở dưới da hay mô kẽ. Khoảng 20% dân số từng gặp phải tình trạng này một lần trong đời.

Tìm hiểu chung

Bị ngứa nổi mề đay là bệnh gì?

Mề đay (hay mày đay) là một bệnh lý ngoài da, đặc trưng bởi sự xuất hiện nhanh các vùng phồng rộp, phù nề với nhiều hình dạng và kích thước khác nhau, thường có quầng đỏ bao quanh. Người bệnh khi nổi mề đay khắp người hay có cảm giác ngứa, nóng rát, châm chích và các biểu hiện này thường tự hết trong vòng 24 giờ. Tuy nhiên, đôi khi tình trạng này kéo dài trong vài ngày hoặc lâu hơn.

Bất kỳ ai cũng đều có khả năng bị nổi mề đay, phù mạch hay cả hai. Trong đó, tình trạng nổi mề đay thường phổ biến hơn. Những người có cơ địa mẫn cảm, dễ phản ứng với nhiều tác nhân gây dị ứng khác nhau có thể gặp tình trạng này thường xuyên.

Phân loại mề đay

Dựa theo thời gian tồn tại các triệu chứng mà tình trạng nổi mề đay được chia thành:

  • Mề đay cấp tính: thời gian kéo dài dưới 6 tuần, các dấu hiệu thường biến mất sau vài giờ đến vài ngày.
  • Mề đay mạn tính: thời gian kéo dài hơn 6 tuần, các tổn thương trên da xuất hiện hàng ngày hoặc tái phát theo từng đợt.

Mề đay mạn tính có thể ở dạng tự phát hoặc cảm ứng. Một số người tồn tại cả hai dạng này cùng lúc.

Mề đay cảm ứng là tình trạng bị nổi mề đay khi có một tác nhân gây ra phản ứng quá mẫn ở người bệnh (dị ứng nổi mề đay), bao gồm:

Khi phản ứng dị ứng xảy ra, cơ thể sẽ giải phóng một hóa chất có tên gọi là histamin. Chất này khiến cho những mạch máu nhỏ (mao mạch) bị rò rỉ dịch ra ngoài. Dịch thất thoát tích tụ ở dưới da và gây ra các nốt phồng rộp, sưng nề.

Triệu chứng và dấu hiệu nhận biết

Dấu hiệu và triệu chứng nổi mề đay (mày đay)

hình ảnh nổi mề đay
Hình ảnh nổi mề đay trên một vùng da

Tình trạng này sẽ có những biểu hiện khác nhau tùy từng người và trường hợp. Các triệu chứng nổi mề đay có thể xuất hiện bất kỳ vị trí nào trên cơ thể, bao gồm:

  • Có các nốt hay mảng sần, phồng rộp, màu đỏ hay sưng lên trên bề mặt da
  • Điểm giữa các mảng mề đay chuyển sang màu trắng khi dùng tay nhấn vào
  • Có cảm giác ngứa ngáy, khó chịu trên da
  • Phù mạch (sưng nề vùng hạ bì hay các lớp dưới da)

Hình thái và kích thước mày đay cũng rất đa dạng, có thể nhỏ hoặc lớn, có khi hình cung, hình tròn hay mảng lớn trông như bản đồ.

Khi nào bạn nên đến gặp bác sĩ?

Nếu nhận thấy có các dấu hiệu sau, bạn nên đến gặp bác sĩ ngay:

  • Các triệu chứng nổi mề đay không cải thiện sau 2 ngày
  • Cảm thấy lo lắng về tình trạng mề đay ở con mình
  • Các mảng mày đay lan rộng
  • Mề đay liên tục tái phát (có thể do bạn bị dị ứng với một tác nhân nào đó)
  • Cảm thấy hơi sốt hoặc không khỏe
  • Có dấu hiệu bị sưng phù ở dưới da (bị phù mạch)

Trường hợp có các biểu hiện lâm sàng dưới đây, bạn cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi đến số cấp cứu 115:

  • Khó thở
  • Khó nuốt
  • Choáng váng hay ngất xỉu
  • Buồn nôn hay nôn mửa
  • Nhịp tim tăng nhanh
  • Hiện tượng sưng phù xuất hiện nhanh chóng và nghiêm trọng ở mặt, miệng hay cổ họng

Đó có thể là những dấu hiệu cho thấy người bệnh đang có phản ứng dị ứng nghiêm trọng, như sốc phản vệ.

Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân nổi mề đay (mày đay) là gì?

Những chất gây dị ứng có thể gây ra tình trạng này. Khi chúng xâm nhập vào cơ thể sẽ kích thích hệ thống miễn dịch phản ứng lại bằng cách giải phóng hàng loạt các hoạt chất, trong đó có histamin. Histamin là một chất được tạo ra từ các tế bào mast và những tế bào miễn dịch khác (như bạch cầu ái toan, bạch cầu ái kiềm…) để loại bỏ tác động của tác nhân gây dị ứng. Tuy nhiên, cơ thể lại phản ứng lại với lượng histamin này bằng cách tạo ra phản ứng dị ứng, dẫn đến nổi mề đay và sưng.

Vì vậy, nhìn chung những nguyên nhân nổi mề đay gồm:

dị ứng

Trường hợp mề đay mạn tính thường không xác định được nguyên nhân cơ bản gây ra tình trạng này.

Chẩn đoán và điều trị

Chẩn đoán xác định nổi mề đay (mày đay)

xét nghiệm tìm dị nguyên mề đay

Bác sĩ sẽ dựa vào các biểu hiện lâm sàng nhìn thấy và hỏi về tiền sử bệnh cũng như tìm hiểu việc bạn có tiếp xúc với các chất lạ gần đây hay không. Họ cũng xem xét khả năng dị ứng liên quan đến các bệnh lý khác, như chàm, viêm mạch dị ứng, hen phế quản…

Xét nghiệm lấy da (skin prick test), xét nghiệm hấp phụ dị nguyên gắn phóng xạ (RAST) hay xét nghiệm miễn dịch huỳnh quang CAP có thể được thực hiện để tìm kiếm tác nhân gây dị ứng khi nghi ngờ bị dị ứng thuốc hoặc thực phẩm trong các trường hợp nổi mề đay cấp.

Ở những người bị nổi mề đay tự phát mạn tính, bác sĩ có thể yêu cầu làm xét nghiệm máu và xét nghiệm protein phản ứng C (CRP) hoặc một số xét nghiệm khác nếu nghi ngờ có liên quan đến một bệnh lý khác.

Điều trị nổi mề đay (mày đay)

Nếu chỉ bị nổi mề đay nhẹ, bạn có thể không cần điều trị mà cứ để chúng tự hết. Khi biết được các yếu tố gây bệnh hoặc làm cho các triệu chứng nặng thêm, bạn cần tránh tránh tiếp xúc hoặc loại bỏ chúng ngay. Ví dụ, ngưng dùng thuốc hoặc ăn thực phẩm khiến mày đay xuất hiện, thay đổi chỗ ở hay nghề nghiệp nếu ở đó có các dị nguyên làm nổi mề đay, tránh để nhiệt độ cơ thể thay đổi đột ngột hay tránh tiếp xúc với ánh nắng mặt trời…

Để điều trị triệu chứng nổi mề đay, bác sĩ thường chỉ định một số thuốc giúp chữa trị mề đay như thuốc kháng histamin, corticosteroid, adrenaline. Trường hợp mày đay mạn tính, người bệnh có thể cần dùng thêm một số loại thuốc cần thiết khác.

Biến chứng có thể xảy ra sau khi nổi mề đay

Người bệnh có khả năng gặp phải biến chứng sau:

  • Sốc phản vệ, một phản ứng dị ứng toàn thân, gây đe dọa đến tính mạng
  • Sưng trong cổ họng, có khả năng gây tắc nghẽn đường thở và đe dọa tính mạng

Phòng ngừa

Phòng ngừa nổi mề đay

Không có cách nào giúp phòng ngừa bệnh khởi phát ở lần đầu tiên. Thế nhưng, những người có cơ địa dễ bị dị ứng và có tiền sử nổi mề đay (có thể kèm theo phù mạch) cần phải cố gắng xác định được tác nhân gây dị ứng để tránh tối đa việc tiếp xúc với chúng.

Trong khi bùng phát một đợt mề đay cấp, bạn nên mặc quần áo thoải mái, tránh gây kích ứng vùng da bị ảnh hưởng. Đồng thời, hãy tránh tiếp xúc với những tác nhân có khả năng kích ứng làm triệu chứng nặng thêm như tắm nước nóng hoặc lạnh, uống bia rượu, xúc động mạnh, hoạt động gắng sức…

Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Nguồn tham khảo

Urticaria (hives). http://www.nhs.uk/conditions/nettle-rash/Pages/Introduction.aspx. Ngày truy cập 31/05/2016.

The EAACI/GA²LEN/EDF/WAO Guideline for the Definition, Classification, Diagnosis and Management of Urticaria. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29336054/. Ngày truy cập 13/7/2020.

Hives (Urticaria) and Swelling (Angiodema). https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/8630-urticaria-hives-and-angioedema. Ngày truy cập 13/7/2020.

Urticaria – an overview. https://dermnetnz.org/topics/urticaria-an-overview/. Ngày truy cập 13/7/2020.

Hives. https://medlineplus.gov/ency/article/000845.htm. Ngày truy cập 13/7/2020.

Ảnh tác giả
Tham vấn y khoa: BS. Nguyễn Thường Hanh
Tác giả: Ngọc Anh
Ngày cập nhật: 09/02/2017
x