Phương pháp nào trị mụn trứng cá công hiệu?

Tác giả: Tham vấn y khoa: TS. Dược khoa Trương Anh Thư.

Mụn trứng cá xảy ra khi các tuyến của da sản xuất và tiết ra quá nhiều dầu, hay còn gọi là bã nhờn. Bã nhờn gây bít tắc các lỗ chân lông, gây ra một hay nhiều nốt mụn trên da mặt. Các vi khuẩn có trong bã nhờn có thể gây viêm da và làm tình trạng mụn thêm trầm trọng. Mụn trứng cá là vấn đề da thường gặp nhất. Nó có thể ảnh hưởng đến vùng mặt, lưng, ngực, cổ và vai. Dù mụn trứng cá có thể xuất hiện ở bất kì độ tuổi nào nhưng giai đoạn dậy thì thường bị mụn nhất.

Chữa trị mụn trứng cá như thế nào?

Nhiều ca mụn trứng cá nặng thì nên đi gặp bác sĩ da liễu chuyên trị các vấn đề về da. Những ca nhẹ hơn thì có thể chữa trị bởi các bác sĩ gia đình, bác sĩ nhi khoa hoặc bác sĩ nội khoa. Mục đích chữa trị nhằm làm lành các thương tổn hiện có, ngăn ngừa việc hình thành những thương tổn mới và giảm thiểu tối đa những căng thẳng tâm lý và xấu hổ. Việc điều trị bằng thuốc nhằm hạn chế nhiều nguyên nhân gây ra mụn trứng cá như:

  • Tăng tiết bã nhờn
  • Bít tắc lỗ chân lông
  • Vi khuẩn
  • Tình trạng viêm.

Tất cả các loại thuốc đều có khả năng gây ra tác dụng phụ. Một vài tác dụng phụ có thể nặng hơn những tác dụng phụ khác. Bạn nên xem kỹ hướng dẫn sử dụng đi kèm với thuốc và hỏi bác sĩ nếu bạn có thắc mắc về những tác dụng phụ có thể xảy ra.

Dựa trên mức độ nghiêm trọng và loại mụn, bác sĩ có thể khuyến nghị loại thuốc theo toa hoặc không theo toa. Những loại thuốc này có thể là thuốc bôi hay thuốc uống. Bác sĩ có thể đề nghị sử dụng nhiều hơn một loại thuốc bôi hay kết hợp cả hai loại thuốc.

Dưới đây là những phương pháp điều trị khả thi mà bác sĩ có thể đưa ra cho những dạng mụn khác nhau: mụn đầu đen, mụn đầu trắng và mụn viêm dạng nhẹ.

Các bác sĩ thường khuyên sử dụng thuốc bôi tại chỗ cho những người bị mụn nhẹ. Thuốc bôi được thoa trực tiếp lên các nốt mụn hoặc toàn bộ vùng da bị ảnh hưởng. Có nhiều loại thuốc bôi không theo toa dùng cho những loại mụn ở dạng nhẹ với những tác động khác biệt đôi chút. Dưới đây là những loại thuốc phổ biến nhất:

  • Benzoyl peroxide: giúp tiêu diệt vi khuẩn gây mụn và giảm thiểu lượng dầu tiết ra.
  • Resorcino, Salicylic acid, lưu huỳnh: giúp xóa loại bỏ mụn đầu trắng và mụn đầu đen.

Các loại thuốc bôi không theo toa có nhiều dạng sử dụng khác nhau như gel, lotion, kem, xà phòng hay miếng dán. Ở một số người, những loại thuốc trị mụn không theo toa có thể gây ra các tác dụng phụ như ngứa, bỏng da hoặc mẩn đỏ. Tuy nhiên, thông thường những tác dụng phụ này sẽ giảm dần và biến mất nếu tiếp tục sử dụng loại thuốc trên. Nếu tác dụng phụ nghiêm trọng và kéo dài, bạn nên báo cho bác sĩ biết.

Những loại thuốc bôi không theo toa có thể hữu ích trong việc chữa trị mụn trứng cá nếu sử dụng thường xuyên. Tuy nhiên, cần khoảng 8 tuần để có thấy được hiệu quả rõ rệt.

Mụn viêm từ dạng vừa đến dạng nặng

Những loại mụn viêm từ dạng vừa đến dạng nặng có thể được chữa trị bằng các loại thuốc bôi hoặc thuốc uống theo toa đơn lẻ hay phối hợp.

Một vài loại thuốc bôi theo toa được dùng để trị mụn, bao gồm:

  • Kháng sinh: giúp ngăn chặn hoặc làm chậm sự phát triển của vi khuẩn và giảm viêm.
  • Các dẫn xuất vitamin A (retinoids): giúp làm thông thoáng các ổ mụn trứng cá, cho phép các loại thuốc bôi khác như kháng sinh thâm nhập vào nang mụn. Một vài loại dẫn xuất của vitamin A cũng có thể giúp giảm thiểu việc hình thành mụn trứng cá.
  • Những loại thuốc khác có thể tiệu diệt vi khuẩn gây mụn: giảm lượng dầu nhờn tiết ra, đồng thời giúp ngăn chặn hoặc làm chậm sự phát triển của vi khuẩn và giảm viêm.

Giống như những loại thuốc bôi không theo toa, những loại thuốc bôi theo toa có dạng kem, lotion, dung dịch, gel hoặc miếng dán. Bác sĩ sẽ kê đơn dựa trên loại da của bạn đồng thời sẽ hướng dẫn bạn cách thoa và số lần sử dụng.

Với một số người, những loại thuốc bôi theo toa gây ra những tác dụng phụ nhẹ như sưng, mẩn đỏ, bong tróc, vẩy hoặc làm đổi màu da. Với một số loại thuốc, những tác dụng phụ này thường giảm hoặc biến mất sau khi sử dụng một thời gian. Hãy thông báo cho bác sĩ nếu những tác dụng phụ này không biến mất hay ngày càng nặng hơn.

Với những bệnh nhân bị mụn ở dạng vừa và nặng, các bác sĩ thường cho các loại thuốc uống kháng sinh. Các loại thuốc uống kháng sinh được cho là sẽ giúp kiểm soát mụn trứng cá bằng cách hạn chế sự phát triển của vi khuẩn và giảm viêm. Các loại kháng sinh thường dùng để trị mụn trứng cá gồm tetracycline, minocycline và doxycycline. Những loại thuốc uống ít phổ biến hơn bao gồm clindamycin, erythromycin hoặc sulfonamides. Một vài người sử dụng các loại thuốc kháng sinh sẽ bị các tác dụng phụ như đau bụng, hoa mắt, mất tập trung, thay đổi màu da và tăng nguy cơ bị cháy nắng. Do tetracycline có thể ảnh hưởng đến sự mọc răng và hình thành xương ở phôi thai và trẻ nên phụ nữ đang mang thai hoặc trẻ dưới 14 tuổi không được sử dụng loại thuốc này. Có một vài lo ngại chưa được kiểm chứng rằng tetracycline và minocycline có thể giảm tác dụng của thuốc ngừa thai. Do vậy, một biện pháp ngừa thai dự phòng là cần thiết. Các phương pháp chữa trị sử dụng các loại thuốc uống kháng sinh có thể kéo dài 3–6 tháng là cần thiết để đạt kết quả mong đợi.

Biện pháp chữa trị mụn trứng cá nặng hay mụn trứng cá cục nang

Những người bị mụn nặng hay dạng cục nang nên đi gặp bác sĩ da liễu. Những bệnh nhân bị mụn viêm nghiêm trọng mà không cải thiện khi điều trị với các loại thuốc kể trên thì có thể xem xét sử dụng isotretinoin (một dẫn xuất vitamin A). Isotretinoin là một loại thuốc uống dùng kèm khi ăn với liều lượng 1 hoặc 2 viên hàng ngày từ 15 đến 20 tuần. Nó giúp giảm thiểu kích thước tuyến bã nhờn rõ rệt, hạn chế lượng bã nhờn tiết ra. Do đó, sự phát triển của vi khuẩn sẽ bị hạn chế.

Lợi ích của Isotretinoin

Isotretinoin là một loại thuốc rất hiệu quả trong việc ngăn hình thành sẹo. Sau 15 đến 20 tuần điều trị, mụn trứng cá sẽ hoàn toàn biến mất ở đa số bệnh nhân. Ở những bệnh nhân bị tái phát mụn sau một thời gian điều trị bằng isotretinoin, bác sĩ có thể xây dựng một liệu trình điều trị tương tự hoặc sử dụng những loại thuốc khác.

Hạn chế của Isotretinoin

Isotretinoin có thể gây ra những dị tật cho bào thai trong bụng mẹ. Cũng cần lưu ý rằng phụ nữ trong độ tuổi mang thai không được có em bé khi sử dụng loại thuốc này. Các chị em phải sử dụng hai biện pháp ngừa thai cùng lúc trong vòng 1 tháng trước, trong và sau khi sử dụng thuốc. Bạn nên tham khảo bác sĩ thời điểm an toàn để có thai sau khi đã ngưng sử dụng Isotretinoin.

Một vài người bị mụn có thể bị trầm cảm do những thay đổi về da. Những thay đổi tâm trạng có thể trầm trọng thêm trong suốt quá trình điều trị hoặc khi kết thúc đợt sử dụng những loại thuốc như isotretinoin. Đã có nhiều những ca tự tử và nỗ lực tự tử bất thành khi sử dụng isotretinoin được báo cáo. Tuy vậy, mối liên hệ giữa isotretinoin và trạng thái trầm cảm hay tự tử vẫn chưa được xác nhận. Nếu bạn hoặc ai đó cảm thấy buồn bất chợt hoặc có những triệu chứng trầm cảm khác như chán ăn, mất hứng thú với những hoạt động từng yêu thích hoặc có vấn đề về tập trung thì nên đi gặp bác sĩ.

Hãy báo cho bác sĩ về các tác dụng phụ khi sử dụng isotretinoin. Để quyết định có nên ngưng sử dụng isotretinoin nếu bị tác dụng phụ hay không, các bác sĩ có thể xét nghiệm máu trước khi bắt đầu và kiểm tra định kỳ trong suốt quá trình điều trị. Các tác dụng phụ thường biến mất khi quá trình điều trị chấm dứt.

Biện pháp chữa trị mụn do ảnh hưởng của hormone ở phụ nữ

Ở một vài phụ nữ, mụn trứng cá bị gây ra bởi sự dư thừa nội tiết tố androgen (một loại hormone sinh dục nam). Các dấu hiệu cho thấy điều này bao gồm hiện tượng rậm lông (ở đầu và mặt), nổi mụn tiền mãn kinh, kinh nguyệt không đều và nồng độ androgen trong máu gia tăng.

Bác sĩ có thể chỉ định nhiều loại thuốc cho dạng mụn này như:

  • Thuốc ngừa thai giúp ngăn cản buồng trứng sản sinh androgen;
  • Các loại thuốc kháng androgen như spironolactone giúp giảm thiểu sản sinh chất nhờn dư thừa.

Những biện pháp chữa trị khác

Các bác sĩ có thể sử dụng những liệu pháp điều trị khác bên cạnh việc sử dụng thuốc để trị mụn. Chẳng hạn, bác sĩ có thể loại bỏ mụn trứng cá của bệnh nhân tại chỗ. Bác sĩ đôi khi sẽ tiêm corticosteroids trực tiếp vào mụn viêm để giảm đau, giảm viêm đối với những dạng mụn trứng cá nặng.

Việc điều trị sớm là cách tốt nhất để ngăn ngừa sẹo mụn. Khi sẹo đã hình thành, bác sĩ có thể đề xuất các phương pháp điều trị để loại bỏ sẹo. Laser bề mặt có thể được áp dụng để chữa trị những vết sẹo bất thường. Phương pháp mài da dermabrasion hay siêu mài mòn da microdermabrasion cũng thường được sử dụng. Một lựa chọn điều trị khác cho những vết sẹo sâu là phương pháp chuyển mỡ từ những vùng khác sang phần sẹo. Bác sĩ có thể tiêm một chất làm đầy tổng hợp dưới vết sẹo để cải thiện diện mạo của da.

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Ngày đăng: Tháng Mười Một 16, 2017 | Lần cập nhật cuối: Tháng Mười Một 16, 2017

Bài có nhiều người đọc