home

Chúng tôi có thể cải thiện như thế nào?

close
chevron
Bài viết này có những thông tin sai lệch hoặc chưa chính xác
chevron

Hãy cho chúng tôi biết thông tin nào chưa chính xác.

wanring-icon
Bạn không cần điền thông tin này nếu không thấy thoải mái. Nhấn Gửi ý kiến ở dưới đây để tiếp tục đọc.
chevron
Bài viết này không cung cấp đủ thông tin
chevron

Hãy cho chúng tôi biết bài viết đang thiếu điều gì.

wanring-icon
Bạn không cần điền thông tin này nếu không thấy thoải mái. Nhấn Gửi ý kiến ở dưới đây để tiếp tục đọc.
chevron
Tôi có câu hỏi.
chevron

Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu có góp ý, vui lòng chia sẻ ở khung phía dưới!

wanring-icon
Nếu bạn gặp nguy hiểm hoặc cần cấp cứu, bạn phải gọi ngay cho các dịch vụ cấp cứu gần bạn, hoặc

Sốc nhiệt và những điều bạn cần biết

Tìm hiểu chung|Triệu chứng thường gặp|Nguy cơ mắc phải|Chẩn đoán và điều trị|Phương pháp phòng ngừa
Sốc nhiệt và những điều bạn cần biết

Đột quỵ do nhiệt là một tình trạng sức khỏe nguy hiểm cần được cấp cứu ngay. Hiểu được nguyên nhân và các triệu chứng sốc nhiệt có thể giúp bạn ngăn ngừa cũng như xử lý hiệu quả khi tình trạng này xảy ra.

Vậy sốc nhiệt là gì và làm thế nào để cấp cứu kịp thời? Hãy cùng Hello Bacsi khám phá trong bài viết này nhé!

health-tool-icon

Tính chỉ số BMR

Sử dụng công cụ tính chỉ số BMR có thể giúp bạn xác định nhu cầu calo hàng ngày dựa trên chiều cao, cân nặng, tuổi và mức độ hoạt động của bạn.

Nam

Nữ

Tìm hiểu chung

Sốc nhiệt là gì?

Sốc nhiệt là tình trạng nhiệt độ cơ thể tăng cao đến mức gây tổn thương đến hệ thống thần kinh trung ương và các mô khác, đặc biệt khi nhiệt độ cơ thể đạt mức 40°C hoặc cao hơn.

Cơ thể không thể duy trì được các chức năng bình thường khi nhiệt độ quá cao. Tình trạng này được gọi là chứng tăng thân nhiệt. Sốc nhiệt có thể xảy ra khi nhiệt độ của môi trường quá nóng, cả bên trong nhà và ngoài trời. Khi nhiệt độ môi trường bên ngoài tăng lên đến mức cơ thể không thể tự điều chỉnh để làm giảm nhiệt độ thì tình trạng sốc nhiệt sẽ xảy ra. Sự mất nước, nghĩa là sự thiếu hụt lượng chất lỏng và chất điện giải, có thể làm tăng hoặc làm cho tình trạng sốc nhiệt trở nên nguy hiểm hơn. Khi chúng ta tập luyện thể dục thể thao, cơ thể sẽ tỏa ra nhiệt. Nếu nhiệt độ cơ thể vốn đã cao do môi trường bên ngoài quá nóng, lại cộng thêm hoạt động thể dục thể thao sản sinh ra nhiệt, bạn cũng có thể bị sốc nhiệt.

Tình trạng này được xem là một loại đột quỵ. Tuy nhiên, chúng khác biệt hoàn toàn so với các loại đột quỵ khác. Dù cũng gây ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương nhưng sốc nhiệt không phải là một cơn tai biến mạch máu não. Sốc nhiệt có tỷ lệ tử vong cao và luôn là một trường hợp cần cấp cứu khẩn cấp.

Triệu chứng thường gặp

Các triệu chứng của một cơn sốc nhiệt là gì?

Sự kiệt sức vì nóng có thể dẫn đến đột quỵ do nhiệt, đặc biệt nếu không được sơ cứu và điều trị kịp thời. Đôi khi quá trình kiệt sức vì nóng có thể diễn ra rất nhanh khiến chúng ta không kịp để ý đến. Thông thường, triệu chứng dễ nhận thấy nhất của tình trạng này là ngất xỉu.

triệu chứng sốc nhiệt

Bạn cũng có thể gặp phải các triệu chứng khác của sốc nhiệt, bao gồm:

  • Đau đầu
  • Chóng mặt và choáng váng
  • Đổ mồ hôi
  • Da đỏ, nóng và khô
  • Yếu cơ hoặc chuột rút
  • Buồn nôn và ói mửa
  • Nhịp tim nhanh
  • Thở nhanh, thở nông
  • Thay đổi hành vi như nhầm lẫn, mất phương hướng hoặc loạng choạng
  • Co giật
  • Vô thức

Nguy cơ mắc phải

Những trường hợp nào dễ bị sốc nhiệt?

Sốc nhiệt có thể xảy ra với bất kỳ ai nhưng trẻ nhỏ và người lớn tuổi có nguy cơ cao gặp phải tình trạng này. Thanh thiếu niên khỏe mạnh có tham gia tập luyện thể thao hoặc tắm nắng dưới nhiệt độ nóng cũng có nguy cơ bị sốc nhiệt. Thông thường, những người trẻ, khỏe không nhận thấy được các triệu chứng ban đầu của sốc nhiệt cũng như không mấy chú tâm đến chúng, hoặc họ có thể cảm thấy ngại khi than phiền về việc cảm thấy khó chịu trong quá trình luyện tập thể thao.

Thông thường, những người dễ bị sốc nhiệt lại ít có khả năng kêu gọi sự giúp đỡ. Một vài trường hợp sốc nhiệt phổ biến như:

Em bé hoặc trẻ nhỏ bị bỏ lại trong xe dưới trời nắng nóng

Các bậc cha mẹ hoặc người chăm trẻ thường cho rằng mình chỉ chạy ra ngoài một chút rồi quay lại xe ngay nên để bé ở luôn trong xe hơi cho tiện. Tuy nhiên, họ thường đi ra ngoài lâu hơn là họ nghĩ và trong lúc đó, bé có thể bị sốc nhiệt. Vì vậy, không bao giờ được để trẻ nhỏ ở lại trong xe một mình, đặc biệt giữa trời nắng nóng.

Người cao tuổi hoặc bệnh tật

Người cao tuổi có sức khỏe yếu thường ít khi mở máy điều hòa hoặc mở quạt khi trời nóng. Đôi khi, họ cũng không mở cửa sổ khi ở trong phòng. Điều này khiến nhiệt độ môi trường xung quanh tăng cao và có thể gây ra cơn sốc nhiệt.

Thanh thiếu niên đang tập luyện thể thao

Thanh thiếu niên luyện tập thể thao mà không nghỉ ngơi hợp lý, cộng thêm với tình trạng thiếu bổ sung nước, quần áo không phù hợp và đôi khi là những lý do ngẫu nhiên vô cùng nhỏ nhặt khác có thể góp phần dẫn đến sốc nhiệt. Điều này đặc biệt phổ biến ở các buổi luyện tập lúc giữa trưa nhưng kéo dài nhiều tiếng đồng hồ.

Tắm nắng

Tắm nắng trong nhà hay ngoài trời là hoạt động nằm dưới trời nắng trong khoảng thời gian dài dưới nhiệt độ cao. Những người tắm nắng thường nằm thư giãn hoặc ngủ quên và vì thế không nhận thấy được các triệu chứng khi bị sốc nhiệt, ví dụ như chóng mặt và đau đầu. Ngoài ra, chế độ ăn của họ cũng thường rất gắt gao và không đủ chất. Điều này dễ gây kiệt sức vì nóng và sốc nhiệt.

Những người làm việc ngoài trời

Nhiều người thường phải làm việc ngoài trời suốt ngày, ngay cả trong thời tiết nóng. Những người này có thể làm việc quên ăn, quên uống nước hoặc không để ý đến các dấu hiệu sốc nhiệt.

Tình trạng sốc nhiệt

Chẩn đoán và điều trị

Cách chẩn đoán tình trạng sốc nhiệt

Các bác sĩ thường có thể dễ dàng nhận biết triệu chứng sốc nhiệt của bạn. Nhưng các xét nghiệm có thể giúp họ xác định chẩn đoán, loại trừ nguyên khân khác có thể gây ra các triệu chứng của bạn và đánh giá tổn thương nội tạng. Các xét nghiệm này có thể bao gồm:

  • Đo nhiệt độ trực tràng
  • Xét nghiệm máu
  • Xét nghiệm nước tiểu
  • Kiểm tra chức năng cơ
  • Chụp X-quang và các xét nghiệm hình ảnh khác

Điều trị tình trạng sốc nhiệt

Sơ cứu khi bị sốc nhiệt

Nếu bạn nghi ngờ ai đó bị đột quỵ do nhiệt, hãy gọi 115 hoặc đưa họ đến bệnh viện ngay lập tức. Trong thời gian chờ đợi, bạn hãy tiến hành sơ cứu cho bệnh nhân. Đầu tiên, bạn di chuyển người đó vào một nơi mát mẻ, thoáng khí và cởi bỏ quần áo không cần thiết.

Sau đó, bạn có thể thực hiện thêm các bước:

  • Lấy nước làm ướt da và quạt mát cho họ
  • Chườm đá vào nách, bẹn, cổ và lưng của bệnh nhân
  • Làm mát cơ thể bằng cách tắm hoặc ngâm trong bồn nước mát

Điều trị sốc nhiệt

Điều trị khi bị sốc nhiệt

Điều trị sốc nhiệt tập trung vào việc làm mát để đưa cơ thể về nhiệt độ bình thường, từ đó ngăn ngừa hoặc làm giảm các tổn thương do tình trạng này gây ra. Bác sĩ có thể thực hiện các phương pháp sau:

  • Tắm nước lạnh hoặc nước đá. Phương pháp này đã được chứng minh giúp hạ nhiệt độ cơ thể hiệu quả.
  • Sử dụng kỹ thuật làm mát bay hơi. Nếu không thể tắm nước lạnh, nhân viên y tế sẽ cố gắng hạ nhiệt độ cơ thể của bạn bằng các phương pháp làm bay hơi. Nước mát được phun sương lên cơ thể bạn trong khi không khí ẩm được thổi qua người. Điều này giúp nước bốc hơi và làm mát da của bạn.
  • Chườm đá hoặc đắp chăn mát. Một phương pháp khác có thể giúp điều trị sốc nhiệt là đắp chăn mát hoặc chườm đá lạnh vào bẹn, cổ, lưng hoặc nách.
  • Dùng thuốc để ngăn cơn run. Nếu các phương pháp hạ nhiệt trên khiến bạn bị run, bác sĩ có thể dùng thuốc giãn cơ, chẳng hạn như benzodiazepin.

Phương pháp phòng ngừa

Phương pháp ngăn ngừa sốc nhiệt

Nếu nhiệt độ môi trường tăng cao, bạn nên ở trong phòng có quạt hoặc máy lạnh. Nếu cần phải ra ngoài, bạn nên thực hiện các biện pháp sau:

  • Mặc quần áo mỏng, sáng màu, rộng rãi và đội mũ rộng vành.
  • Sử dụng kem chống nắng có chỉ số SPF 30 trở lên
  • Uống nhiều nước
  • Tập thể dục vừa phải

Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Nguồn tham khảo

Harlan SL, Chowell G, Yang S, Petitti DB, Morales Butler EJ, Ruddell BL, RuddellDM, Heat-related deaths in hot cities: estimates of human tolerance to high temperature thresholds, International Journal of Environmental Research and Public Health, March 2014. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24658410/ Ngày truy cập: 18/03/2021

Simpson C, Abelsohn A., Heat-induced illness, Canadial Medical Association Journal, July 2012. https://www.cmaj.ca/content/184/10/1170 Ngày truy cập: 18/03/2021

Heat Stroke: Symptoms and Treatment https://www.webmd.com/a-to-z-guides/heat-stroke-symptoms-and-treatment Ngày truy cập: 18/03/2021

Heatstroke https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/heat-stroke/symptoms-causes/syc-20353581 Ngày truy cập: 18/03/2021

What is the difference between heatstroke and heat exhaustion? https://www.medicalnewstoday.com/articles/321972 Ngày truy cập: 18/03/2021

Ảnh tác giả
Tác giả: Giang Lê ngày 30/12/2015
Tham vấn y khoa: TS. Dược khoa Trương Anh Thư
x