Mối quan tâm của bạn là gì

close
Không chính xác
Khó hiểu
Khác

Sao chép đường dẫn

ask-doctor-icon

Hỏi bác sĩ

Chia sẻ với bác sĩ các thắc mắc của bạn để được giải đáp miễn phí.

7 dấu hiệu nhận biết hành vi thao túng tâm lý và cách đối phó

7 dấu hiệu nhận biết hành vi thao túng tâm lý và cách đối phó

Thao túng tâm lý xảy ra xung quanh các mối quan hệ gây ảnh hưởng sức khỏe tinh thần và cuộc sống của nạn nhân. Bạn cần nhận biết và không thỏa hiệp với hành vi này!

Vậy thao túng tâm lý là gì? Dấu hiệu và cách đối phó với hành vi thao túng tâm lý để bảo vệ sức khỏe tinh thần của chính mình. Cùng tìm hiểu qua bài viết của Hello Bacsi dưới đây!

Thao túng tâm lý là gì?

Thao túng tâm lý là hình thức lạm dụng tâm lý, ảnh hưởng quá mức tới người khác thông qua việc bóp méo tinh thần và bạo hành tâm lý, cảm xúc với mục đích chiếm lấy quyền lực, quyền kiểm soát, lợi ích hoặc đặc quyền của nạn nhân.

Đối lập với mối quan hệ lành mạnh, thay vì hợp tác vì lợi ích hai bên, người thao túng tâm lý thường lợi dụng, kiểm soát hoặc thậm chí trở thành vai trò nạn nhân để đạt được mục đích riêng của mình.

Cần phân biệt giữa việc ảnh hưởng xã hội lành mạnh với thao túng tâm lý độc hại. Ảnh hưởng xã hội lành mạnh xảy ra thường một phần là sự cho và nhận của các mối quan hệ và mang tính xây dựng. Trong khi thao túng tâm lý chỉ vì lợi ích một bên. Kẻ thao túng cố tình tạo ra sự mất cân bằng quyền lực và lợi dụng nạn nhân để phục vụ lợi ích riêng của mình.

>>> Tham khảo: Thiền Vipassana-Nghệ thuật sống: Những lợi ích diệu kỳ của thiền

7 dấu hiệu hành vi thao túng tâm lý

7 biểu hiện phổ biến của hành vi thao túng tâm lý bao gồm:

1. Hành vi gây hấn thụ động (passive-aggressive)

Khi có hành vi gây hấn thụ động, kẻ thao túng không thể hiện cảm xúc tiêu cực trực tiếp các vấn đề với người đó. Thay vào đó, họ tìm những cách gián tiếp để thể hiện sự tức giận của mình và làm suy yếu đối phương.

Ban đầu người thao túng tâm lý thường sẽ đồng ý với một dự án hoặc kế hoạch nào đó, sau đó họ bắt đầu tìm kiếm cách thể hiện bày tỏ gián tiếp để cho người kia biết rằng họ không thực sự muốn làm điều đó như:

  • Sử dụng sự hài hước, châm biếm, im lặng để đối xử với bạn
  • Từ chối những cuộc trò chuyện mang tính xây dựng.
  • Cố ý tạo sai lầm, trì hoãn trong việc thực hiện các hành động.
  • Thể hiện sự thất vọng hoặc không hài lòng, tuy nhiên họ không trực tiếp nói rõ bất kỳ vấn đề nào mà chỉ dùng thái độ để thể hiện, điều đó có thể khiến người đối diện cảm thấy không tự tin, lo lắng và căng thẳng
  • Thể hiện sự phẫn nộ và thể hiện chống đối ngầm.

>>> Đọc thêm: Hiệu ứng FOMO là gì mà khiến bạn chạy theo đám đông?

2. Bạo hành tâm lý (bắt nạt trên mạng xã hội và ngoài đời thực)

thao túng tâm lý

Cách bạo hành tâm lý qua những lời chỉ trích liên tục, đe dọa là những hình thức bắt nạt bullying.

  • Trên mạng xã hội: Thể hiện dưới hình thức lan truyền tin đồn xấu hoặc cố ý bôi nhọ đối phương. Hiện nay, tình trạng này đang rất phổ biến trong thời đại các công cụ truyền thông, mạng xã hội phát triển, do đó nếu không kiểm soát tốt các vấn đề bạo hành tâm lý qua mạng, nhiều hậu quả đau lòng sẽ xảy ra đối với nạn nhân như trầm cảm dẫn tới các suy nghĩ hoặc hành vi tự sát.
  • Hình thức bắt nạt trí tuệ: Một số người thao túng tự cho mình là chuyên gia và áp đặt kiến thức của họ lên nạn nhân. Điều này khiến người khác cảm thấy không đủ thông tin và phải phụ thuộc vào họ. Các tình huống này thường xảy ra trong lĩnh vực tài chính hoặc bán hàng.

Ví dụ:

“Những điều này còn mới, vì vậy tôi không mong đợi bạn hiểu.”

“Tôi biết ở đây rất nhiều điều khó hiểu đối với bạn, vì vậy tôi sẽ xem xét lại vấn đề này một cách từ từ.”

  • Hình thức bắt nạt quan liêu: Sử dụng luật, thủ tục giấy tờ để áp đảo ai đó hoặc phá hoại mục tiêu của họ.

3. Bóp méo sự thật (distortion-gaslight)

Trong một số trường hợp, người thao túng sẽ chỉ đơn giản nói dối hoặc giả vờ không biết về một vấn đề nào đó.

Một hình thức bóp méo khá tinh vi hơn là châm ngòi, gây sự nghi ngờ chính bản thân nạn nhân. Từ đó khiến họ nghi ngờ, đặt câu hỏi về động cơ, khả năng, năng lực của bản thân chính mình, dẫn đến biểu hiện thiếu do dự và quyết đoán trong các quyết định của mình.

Hành vi gaslight thường xảy ra ở văn phòng nơi làm việc.

>>> Tìm hiểu thêm: Gasligh là gì mà khiến bạn bị thao túng tâm lý?

4. Sự tội lỗi và sự cảm thông

thao túng tâm lý

Những người dễ bị lôi kéo về mặt cảm xúc thường bị thao túng tâm lý từ lúc nào không hay. Người thao túng có xu hướng đóng vai nạn nhân hoặc nhắc lại về những ân huệ trong quá khứ, khơi dậy cảm giác đáp trả hoặc sự đồng cảm, cảm thông. Cuối cùng, họ có nhiều khả năng đạt được những gì họ muốn.

5. Rút lui (phớt lờ)

Biểu hiện đơn giản nhất của kiểu thao túng tâm lý này là sự im lặng. Sự phớt lờ và im lặng chính là cách họ đang trừng phạt bạn.

Đối phương đang mong đợi lời khẳng định hay sự thân thiết trong khi họ lại cố tình phớt lờ từ chối điều đó. Điều này tạo ra sự mất cân bằng quyền lực khiến nạn nhân khao khát được quay lại sự gần gũi hay sự tán thành như trước.

>>> Đọc thêm: Nói dối gây ảnh hưởng đến não bộ

6. So sánh với người khác

thao túng tâm lý

Người thao túng có xu hướng đi so sánh bạn với người khác. Đây là hình thức khiến nạn nhân cảm thấy không an toàn và tự ti khi bị so sánh. Họ thậm chí có thể tuyển dụng/ thay thế người khác để gây áp lực cho bạn về mặt cảm xúc hay khía cạnh nào khác.

7. Tạo sự thân thiết, gần gũi bất thường

Người có hành vi thao túng tâm lý có thể cố gắng ràng buộc với bạn thông qua mối quan hệ thân thiết. Tuy nhiên đây là một mối quan hệ phát triển khá nhanh và giả tạo và không bền vững. Họ khiến cho đối phương cảm giác gần gũi bằng lời khen ngợi và thể hiện tình cảm cuồng nhiệt như dội bom (love-bombing).

Cách đối phó với những hành vi thao túng tâm lý

Thao túng tâm lý có thể xảy ra từ những người thân trong gia đình, đồng nghiệp hoặc bạn bè. Hành vi trên có ảnh hưởng rất tiêu cực tới chất lượng cuộc sống. Nếu thường xuyên bị người khác thao túng tâm lý khiến bạn đau khổ, thì đây là mối quan hệ độc hại mà bạn cần tỉnh táo nhận ra, tìm cách giải quyết và bước ra khỏi mối quan hệ này.

Cách đối phó với hành vi thao túng tâm lý

Rất khó có thể thay đổi hay ngăn cản người thao túng tâm lý dừng những hành vi trên. Nếu bạn thường xuyên phải đối mặt với hành vi thao túng tâm lý tại nơi làm việc hoặc ở nhà, khó tránh khỏi các tình huống trên thì bạn có thể chủ động đối phó qua một số cách như:

  • Tránh tiếp xúc với những người có xu hướng thể hiện tình cảm thái quá, giả tạo love-bombing
  • Khẳng định bản thân và ranh giới của bạn bằng lời nói
  • Trao đổi, thảo luận với những người khác về thao túng tâm lý và nhận được sự xác nhận của họ
  • Không đưa ra quyết định vội vàng mà cần thời gian suy nghĩ tỉnh táo và lý trí để tránh những điều hối tiếc sau này.

Thao túng tâm lý có thể xảy ra bất kỳ nơi đâu khiến bạn áp lực, tự ti và ảnh hưởng sức khỏe nói chung. Cần tỉnh táo nhận biết các dấu hiệu của các hành vi thao túng tâm lý để cân bằng và đảm bảo sức khỏe tinh thần của chính mình!

Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Nguồn tham khảo

What is passive-aggressive behavior? What are some of the signs?

https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/adult-health/expert-answers/passive-aggressive-behavior/faq-20057901#:~:text=Specific%20signs%20of%20passive%2Daggressive,Cynical%2C%20sullen%20or%20hostile%20attitude

Ngày truy cập 15/09/2022

Passive-aggressive behavior: What are the red flags?

https://www.stclair.org/services/mayo-clinic-health-information/faqs/FAQ-20057901/

Ngày truy cập 15/09/2022

Evidence of Psychological Manipulation in the Process of Violent Radicalization: An Investigation of the 17-A Cell

https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyt.2022.789051/full

Ngày truy cập 15/09/2022

What is Emotional Abuse?

https://dayoneservices.org/what-is-emotional-abuse/

Ngày truy cập 15/09/2022

Emotional and verbal abuse

https://www.womenshealth.gov/relationships-and-safety/other-types/emotional-and-verbal-abuse

Ngày truy cập 15/09/2022

Ảnh tác giảbadge
Tác giả: Trần Thùy Linh Cập nhật: Tuần trước
Tham vấn y khoa: Bác sĩ Dương Thị Thùy Dung
Next article: