Bệnh thận do biến chứng tiểu đường

    Bệnh thận do biến chứng tiểu đường

    Bệnh thận do biến chứng tiểu đường là một loại bệnh thận tiến triển xảy ra ở những người có bệnh tiểu đường. Đại học Washington ước tính rằng 20–40% số người mắc bệnh tiểu đường sẽ mắc phải biến chứng bệnh thận.

    Bệnh thận do biến chứng tiểu đường tiến triển từ từ. Thời gian trung bình để tiến triển từ giai đoạn đầu của suy thận đến giai đoạn cuối là 23 năm. Tuy nhiên, không phải tất cả mọi người đều tiến triển đến giai đoạn 5 của bệnh.

    Triệu chứng của bệnh thận do biến chứng tiểu đường là gì?

    Các giai đoạn đầu của tổn thương thận thường không gây ra triệu chứng đáng chú ý. Bạn có thể không gặp bất kỳ triệu chứng nào cho đến khi bệnh thận tiến triển đến giai đoạn cuối. Tổn thương thận có thể bắt đầu từ 5 đến 10 năm trước khi các triệu chứng bắt đầu.

    Các triệu chứng của bệnh thận giai đoạn cuối có thể bao gồm:

    • Mệt mỏi
    • Cơ thể cảm thấy không khỏe
    • Mất cảm giác ngon miệng
    • Đau đầu
    • Nhịp tim không đều
    • Da ngứa và khô
    • Buồn nôn hoặc nôn mửa
    • Sưng cánh tay và chân
    • Khó thở
    • Dễ bị nhiễm trùng.

    Nguyên nhân gây ra bệnh thận do biến chứng tiểu đường

    Mỗi quả thận của bạn có khoảng một triệu nephron. Nephron là những cấu trúc nhỏ giúp lọc máu, giúp loại bỏ chất thải ra khỏi cơ thể và kiểm soát sự cân bằng chất lỏng. Tiểu đường có thể khiến các nephron dày lên và hình thành mô sẹo, khiến chúng giảm khả năng lọc các chất thải và loại bỏ dịch ra khỏi cơ thể. Điều này gây rò rỉ một loại protein có tên là albumin vào nước tiểu, dẫn đến bệnh thận do biến chứng tiểu đường.

    Nguyên nhân chính xác mà bệnh này xảy ra ở những người bị bệnh tiểu đường chưa được biết rõ. Tuy nhiên, lượng đường trong máu cao và tăng huyết áp được cho là góp phần gây ra bệnh thận do tiểu đường. Hai tình trạng trên kéo dài dai dẳng có thể làm tổn thương thận, khiến chúng không thể lọc chất thải và loại bỏ dịch dư thừa ra khỏi cơ thể.

    Thận có nhiều khả năng bị tổn thương nếu bạn:

    • Phát triển bệnh tiểu đường tuýp 1 trước 20 tuổi
    • Không kiểm soát được lượng đường trong máu
    • Béo phì
    • Bị cao huyết áp
    • Bị bệnh tiểu đường loại 1 bắt đầu trước khi bạn 20 tuổi
    • Có các thành viên trong gia đình mắc bệnh tiểu đường và các vấn đề về thận
    • Hút thuốc lá.

    Bệnh thận do biến chứng tiểu đường được chẩn đoán như thế nào?

    Bác sĩ chủ yếu thực hiện các xét nghiệm máu và nước tiểu hàng năm để kiểm tra các dấu hiệu sớm của tổn thương thận. Xét nghiệm thông thường bao gồm:

    Kiểm tra albumin trong nước tiểu

    Xét nghiệm này giúp kiểm tra sự hiện diện của albumin trong nước tiểu. Bình thường nước tiểu không chứa albumin, do đó sự có mặt của protein này trong nước tiểu là một dấu hiệu của tổn thương thận.

    Kiểm tra urê máu

    Kiểm tra urê máu giúp kiểm tra sự hiện diện của nitơ urea trong máu. Nitơ urea hình thành khi protein bị phá vỡ. Nồng độ nitơ urê trong máu cao hơn so với mức bình thường có thể là một dấu hiệu của suy thận.

    Xét nghiệm creatinine trong máu

    Xét nghiệm này giúp đo nồng độ creatinine trong máu. Thận loại bỏ creatinine từ cơ thể bằng cách đưa creatinine tới bàng quang, rồi được đào thải cùng với nước tiểu. Nếu thận bị tổn thương, nó không thể loại bỏ creatinine từ trong máu như bình thường. Nồng độ creatinine cao trong máu đồng nghĩa với với việc thận đang không hoạt động đúng.

    Sinh thiết thận

    Nếu bác sĩ nghi ngờ bạn có bệnh thận do tiểu đường nhưng không chắc chắn, bác sĩ có thể thực hiện sinh thiết thận. Đây là một thủ thuật ngoại khoa, trong đó một mẫu nhỏ của một hoặc cả hai quả thận bị lấy đi để có thể quan sát dưới kính hiển vi.

    Điều trị

    Không có cách chữa bệnh thận do tiểu đường, nhưng phương pháp điều trị có thể làm trì hoãn hoặc ngăn chặn sự tiến triển của bệnh. Phương pháp điều trị bao gồm kiểm soát lượng đường trong máu, giảm huyết áp thông qua các loại thuốc (khi cần thiết) và thay đổi lối sống. Bác sĩ cũng sẽ đề nghị một chế độ ăn uống đặc biệt.

    Nếu bệnh thận tiến triển đến giai đoạn cuối, bạn sẽ phải thực hiện các phương pháp điều trị xâm lấn nhiều hơn.

    Thuốc

    Thường xuyên theo dõi lượng đường trong máu, sử dụng liều lượng insulin thích hợp. Bạn cần dùng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ để giữ cho lượng đường trong máu trong tầm kiểm soát. Bác sĩ có thể kê toa thuốc ức chế men chuyển (ACE), thuốc ức chế thụ thể angiotensin II (ARB), hoặc thuốc hạ huyết áp khác để giữ cho huyết áp ổn định.

    Thay đổi lối sống

    Bác sĩ hoặc chuyên viên dinh dưỡng sẽ giúp bạn xây dựng chế độ ăn uống tốt cho thận. Chế độ ăn này thường ít chất béo, natri, kali, phốt pho và các chất lỏng.

    Bác sĩ cũng có thể khuyến khích bạn lên kế hoạch tập thể dục để giúp giữ huyết áp ổn định và thận khỏe mạnh.

    Điều trị bệnh thận do biến chứng tiểu đường giai đoạn cuối

    Nếu bệnh thận tiến triển đến giai đoạn cuối, bạn sẽ cần chạy thận hoặc ghép thận bên cạnh các phương pháp điều trị cơ bản.

    Chạy thận là phương pháp sử dụng một loại máy đặc biệt, chuyên dụng để lọc các chất thải ra khỏi máu thay cho thận. Nhiều người bệnh được chỉ định lọc máu 3 lần/tuần cho bốn giờ một ngày. Bạn có thể sẽ phải điều trị ít hơn hoặc nhiều hơn, tùy theo mức độ nghiêm trọng của bệnh.

    Một lựa chọn khác cho người bệnh thận giai đoạn cuối là ghép thận. Đối với một ca ghép thận, một quả thận từ một người hiến tặng sẽ được cấy ghép vào cơ thể bạn.

    Bệnh thận do tiểu đường là nguyên nhân chính gây ra bệnh tật và tử vong ở những người mắc bệnh tiểu đường. Nó có thể dẫn đến nhu cầu lọc máu hoặc ghép thận. Tỷ lệ thành công của việc lọc máu và ghép thận khác nhau đối với mỗi người.

    Tiến triển của bệnh phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Trong một số trường hợp, bệnh thận do tiểu đường có thể gây tổn thương mắt và bệnh tim. Khi đã tiến triển đến giai đoạn cuối, nó có thể gây tử vong.

    Tuy nhiên, tuân thủ kế hoạch điều trị và thay đổi lối sống như khuyến cáo có thể làm chậm tiến triển của bệnh và giữ thận khỏe mạnh lâu hơn.

    Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

    Nguồn tham khảo

    Diabetes and Kidney Disease. National Library of Medicine – National Institutes of Health. http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000494.htm. Ngày truy cập 10/11/2015

    Diabetic Nephropathy. University of Washington. http://courses.washington.edu/conj/bess/diabnephropathy/nephropathy.htm. Ngày truy cập 10/11/2015

    Diabetic Nephropathy (Kidney Disease). University of Rochester Medical Center.  http://www.urmc.rochester.edu/encyclopedia/content.aspx?ContentTypeID=85&ContentID=P00345. Ngày truy cập 10/11/2015

    End-Stage Kidney Disease. National Library of Medicine – National Institutes of Health. http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000500.htm. Ngày truy cập 10/11/2015

    Nephropathy in Diabetes (January 2004). American Diabetes Association Diabetes Care. http://care.diabetesjournals.org/content/27/suppl_1/s79.full. Ngày truy cập 10/11/2015

    Ảnh tác giảbadge
    Tác giả: Giang Lê Cập nhật: 20/10/2022
    Tham vấn y khoa: TS. Dược khoa Trương Anh Thư