Tê tay khi ngủ: Nguyên nhân và dấu hiệu cần đi khám

Tê tay khi ngủ là tình trạng khá thường gặp, biểu hiện bằng cảm giác tê bì, châm chích hoặc mất cảm giác ở bàn tay và các ngón tay khi đang ngủ hoặc sau khi thức dậy. Nguyên nhân gây tê tay khi ngủ khá đa dạng. Trường hợp tê thoáng qua, không lặp lại thì thường là do tư thế ngủ nhưng nếu tê tay tái diễn nhiều lần thì có thể liên quan đến hội chứng ống cổ tay.

Tê tay khi ngủ là do đâu?

Hầu hết các trường hợp tê tay khi ngủ thoáng qua, không tái diễn và không đi cùng với những triệu chứng khác thường chỉ là do tư thế ngủ gây chèn ép các dây thần kinh. Sự chèn ép này có thể gây thiếu máu nuôi dây thần kinh tạm thời, làm cản trở việc truyền tín hiệu giữa não và bàn tay nên dẫn đến cảm giác tê tay khi ngủ. Khi thay đổi tư thế, sự chèn ép này không còn nên cảm giác tê thường hết sau vài phút.

Tuy nhiên, nếu triệu chứng ngày một nặng, kéo dài và có các triệu chứng khác đi kèm thì có thể do các vấn đề sức khỏe. Lúc này, dựa vào vị trí ngón tay bị tê, thời điểm xuất hiện và các triệu chứng đi kèm mà bác sĩ sẽ có hướng chẩn đoán phù hợp.

1. Tư thế ngủ gây chèn ép dây thần kinh

Khi ngủ, nếu bạn nằm đè lên tay hoặc giữ cơ thể ở một tư thế gây áp lực lên dây thần kinh trong thời gian dài, tay có thể xuất hiện cảm giác tê, châm chích hoặc như kiến bò.

Tuy nhiên, nếu tê hoặc yếu tay kéo dài nhiều giờ, đặc biệt là không thể duỗi cổ tay và các ngón tay, thì cần cảnh giác. Đây có thể là dấu hiệu tổn thương dây thần kinh quay do chèn ép kéo dài khi ngủ, thường được gọi là “liệt đêm thứ Bảy“. Trường hợp này cần đi khám sớm để xác định mức độ tổn thương và phục hồi chức năng kịp thời

2. Hội chứng ống cổ tay

Hội chứng ống cổ tay thường gặp ở phụ nữ trung niên, phụ nữ mang thai, người mắc đái tháo đường, suy giáp, béo phì hoặc viêm khớp dạng thấp. 

Triệu chứng thường gặp của tình trạng này là tê hoặc đau ở ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và một phần ngón áp út, có thể tăng lên khi cầm nắm 1 vật dụng trong thời gian dài như cầm điện thoại, cầm vô lăng… và có thể giảm đi rõ rệt khi thực hiện động tác lắc hoặc vẩy mạnh bàn tay. Các triệu chứng thường nặng hơn vào ban đêm. 

Nếu bệnh tiến triển nặng, cảm giác tê có thể xuất hiện liên tục cả ngày, kèm teo cơ mô cái, yếu lực cầm nắm và dễ làm rơi đồ vật.

3. Hội chứng ống trụ

Hội chứng ống trụ là tình trạng gây nên do sự chèn ép hoặc kích thích dây thần kinh trụ ở vùng khuỷu tay. Các biểu hiện thường gặp là tê ngón út và nửa ngón áp út, nặng lên khi ngủ gập khuỷu hoặc gối đầu lên khuỷu. Hội chứng này thường gặp ở những người làm những công việc phải vận động tay nhiều hoặc tỳ khuỷu tay lâu. 

4. Bệnh lý rễ thần kinh cổ

Đây là tình trạng một hoặc nhiều rễ thần kinh xuất phát từ cột sống cổ bị chèn ép hoặc kích thích. Bạn có thể nghi ngờ mình mắc phải tình trạng này nếu bị tê từ cổ lan xuống vai và cánh tay, thường kèm đau cổ và có thể tăng khi xoay hoặc ngửa cổ. 

5. Một số bệnh lý thần kinh hoặc vấn đề sức khỏe khác

Tê tay khi ngủ còn có thể liên quan đến một số bệnh lý thần kinh hoặc vấn đề sức khỏe. Chẳng hạn, nếu tê đối xứng cả hai bàn tay kèm tê bàn chân thì có thể là cảnh báo bệnh đa dây thần kinh (đái tháo đường, B12, rượu…). Nếu tê kèm bàn tay lạnh, nhợt hoặc tím thì có thể do nguyên nhân mạch máu (như hiện tượng Raynaud, bệnh động mạch ngoại biên, hội chứng lối thoát lồng ngực)…

Bị tê tay khi ngủ có tự hết không: Dấu hiệu cần đi khám

Tê tay khi ngủ có thể tự hết và không cần đi khám nếu nguyên nhân là tư thế ngủ gây chèn ép tạm thời lên dây thần kinh. Với nguyên nhân này, cảm giác tê tay khi ngủ chỉ xuất hiện thỉnh thoảng, hết nhanh sau khi thay đổi tư thế và không đi cùng các triệu chứng khác.

Khi thức dậy do tê tay, bạn có thể nhẹ nhàng duỗi các ngón, mở rồi khép bàn tay, lắc nhẹ cổ tay trong phạm vi không gây đau, thả lỏng tay dọc thân, co – duỗi khuỷu để cảm giác tê giảm dần. 

Trường hợp nghi nghi tê tay khi ngủ do hội chứng ống cổ tay, bạn có thể thử thực hiện một số bài tập, chẳng hạn như bài tập trượt gân bàn tay khoảng 2 – 3 lần/ngày để giảm tê tay. Cùng với đó, nên sắp xếp thời gian đi khám để được chẩn đoán và có hướng điều trị phù hợp.

Tuy nhiên, không nên cố bẻ, vặn mạnh cổ tay hoặc kéo giật các ngón tay. Và quan trọng, bạn vẫn nên chú ý theo dõi và nên đi khám ngay nếu có các biểu hiện như:

• Xuất hiện thường xuyên: Nếu tình trạng xảy ra nhiều đêm liên tiếp, kéo dài trên 2 – 3 tuần dù đã điều chỉnh tư thế thì bạn nên đi khám.
• Tê tay thời gian dài: Tê tay do tư thế ngủ thường hết trong vòng vài phút. Nếu kéo dài trên 30 – 60 phút sau khi đổi tư thế hoặc kèm yếu cơ thì tốt nhất nên đi khám.
• Gây ảnh hưởng đến giấc ngủ: Nếu bạn thường xuyên thức giấc vì tê, đau hoặc châm chích ở bàn tay thì nên cân nhắc đi khám vì có thể là biểu hiện của một vấn đề sức khỏe nào đó.
• Có các biểu hiện cảnh báo các vấn đề sức khoẻ như teo cơ ở mô cái (gò cái lõm, mỏng); tê lan từ cổ hoặc vai xuống tay hoặc kèm đau cổ; tê đối xứng hai bàn tay kèm tê bàn chân, mất cảm giác hoàn toàn (không phân biệt được nóng – lạnh, dễ bị bỏng hoặc đứt tay mà không biết…)
• Tay bị yếu hoặc giảm khả năng cầm nắm: Chẳng hạn, bạn thấy khó cầm đồ vật, dễ làm rơi đồ hoặc các ngón tay yếu hơn bình thường.
• Xuất hiện cả ban ngày: Nếu tê tay xuất hiện ngay cả khi làm việc, lái xe, cầm điện thoại hoặc thực hiện các hoạt động khác, bạn nên được đánh giá nguyên nhân. 

Làm sao để hạn chế tình trạng tê tay khi ngủ?

Để hạn chế tình trạng tê tay khi ngủ, điều quan trọng là cần điều chỉnh tư thế ngủ. Tránh ngủ gập khuỷu tay quá mức hoặc ngủ gối đầu lên khuỷu tay. Khi ngủ nên dùng gối ôm để giữ tay ở tư thế trung tính, nên nằm nghiêng để tránh đè lên vai hoặc cánh tay. 

Trường hợp đi khám và được xác định nguyên nhân là do hội chứng ống cổ tay, bạn có thể sử dụng nẹp cổ tay khi ngủ để giữ cổ tay ở tư thế trung tính, tức là gần thẳng, không gập xuống hoặc ngửa ra sau quá mức (thường khoảng 0 – 10° duỗi). Đối với việc điều trị hội chứng ống cổ tay, bạn cũng có thể tham khảo thêm ý kiến bác sĩ về các phương pháp như xoa bóp, châm cứu…

Trong ngày, nên hạn chế các động tác phải nắm, bóp, vặn hoặc gập cổ tay lặp đi lặp lại trong thời gian dài. Khi sử dụng chuột hay gõ phím, nên giữ cổ tay ở tư thế trung tính không gập hoặc duỗi quá mức, không tì cổ tay lên cạnh bàn), đặt bàn phím ngang tầm khuỷu tay, nghỉ 5 phút mỗi 30 – 60 phút. 

Bên cạnh điều chỉnh tư thế ngủ và sử dụng nẹp cổ tay khi cần thiết, việc kiểm soát tốt các bệnh lý nền có liên quan đến hội chứng ống cổ tay, đặc biệt là đái tháo đường, thừa cân, béo phì và suy giáp cũng đóng vai trò quan trọng. Điều này có thể góp phần hạn chế nguy cơ các triệu chứng trở nên nặng hơn cũng như hỗ trợ quá trình điều trị. 

Kết luận

Tê tay khi ngủ nếu chỉ thỉnh thoảng xuất hiện, nhanh chóng hết khi thay đổi tư thế và không kèm triệu chứng bất thường khác thì thường lành tính, do tư thế ngủ gây chèn ép dây thần kinh. Tuy nhiên, nếu tình trạng tê tái diễn thường xuyên, kéo dài, kèm yếu tay hoặc các dấu hiệu bất thường khác, bạn nên đi khám để xác định nguyên nhân.

Đặc biệt, hội chứng ống cổ tay nếu không được điều trị kịp thời có thể gây tổn thương dây thần kinh giữa không hồi phục, dẫn đến teo cơ mô cái, mất cảm giác và suy giảm chức năng bàn tay. Vì vậy, không nên chủ quan hoặc chờ triệu chứng tự hết nếu nghi ngờ mắc hội chứng này.