Chọn “sữa mát” cho trẻ: Mẹ có cần tránh thành phần cacao?

Theo quan niệm dân gian, nguyên nhân khiến một đứa trẻ hay bị đau bụng, táo bón, đi ngoài phân cứng… là do bé uống sữa có thành phần cacao. Vì thế, khi con gặp những vấn đề về hệ tiêu hóa, mẹ luôn mong muốn tìm một loại “sữa mát” không chứa thành phần này để giúp con thoát khỏi tình trạng táo bón, tăng cường hấp thu. Vậy “sữa mát” là gì, có thành phần như thế nào và có phải cứ sữa có cacao thì được gọi là nóng? Mời bạn cùng tìm hiểu.

“Sữa nóng” và “sữa mát” là gì?

Thực ra, trong y khoa không có định nghĩa “sữa mát” hay “sữa nóng”, nhưng theo quan niệm dân gian, có thể hiểu đơn giản như sau:

• “Sữa mát” là nguồn sữa giúp trẻ thích uống, tăng cân, chóng lớn. Quan trọng hơn, “sữa mát” còn giúp trẻ giảm nguy cơ khó chịu sau uống. Đồng thời, hỗ trợ trẻ phát triển bộ 3 lợi thế quan trọng là tăng trưởng thể chất, nuôi dưỡng sự tập trung và giúp trẻ luôn năng động để vui chơi, học tập suốt cả ngày.
• “Sữa nóng” là nguồn sữa khiến trẻ tăng cân chậm hoặc không tăng cân. Ngoài ra, trẻ còn lười uống, sau khi uống hay gặp các vấn đề khó chịu tiêu hoá như chướng bụng, khó tiêu, táo bón, tiêu chảy…

Các loại sữa mát thường chứa các thành phần dinh dưỡng cân đối, giúp trẻ dễ tiêu hoá – hấp thu nhằm phát triển toàn diện. Để hiểu rõ thì mời bạn cùng tìm hiểu chi tiết hơn ở phần tiếp theo. 

Thành phần dinh dưỡng có trong sữa mát: Có phải cứ có cacao thì không được gọi là mát?

Quan niệm cacao gây nóng rất thường gặp. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy thành phần cacao có thể khiến một loại sữa trở thành “sữa nóng” hay là nguyên nhân trực tiếp gây ra các biểu hiện nóng trong cho trẻ như táo bón, nổi mụn, nhiệt miệng…. Trên thực tế, các biểu hiện này thường liên quan đến nhiều yếu tố trong chế độ ăn và thói quen sinh hoạt, chẳng hạn như ăn ít chất xơ, uống chưa đủ nước, trẻ có thói quen nhịn đi tiêu… [1].

Ngược lại, thành phần cacao với hàm lượng hợp lý trong các sản phẩm sữa cho trẻ còn có thể mang đến một số lợi ích. Thứ nhất, cacao mang đến hương vị thơm ngon, giúp trẻ thích uống và dễ duy trì thói quen uống sữa mỗi ngày. Thứ hai, cacao có chứa một số hợp chất thực vật có tiềm năng mang đến các lợi ích cho sức khoẻ như: [2]

• Hỗ trợ hoạt động của não bộ: Cacao chứa một hợp chất flavonoid gọi là epicatechin. Hợp chất này có thể hỗ trợ lưu thông máu lên não và một số chức năng nhận thức.
• Tốt cho sức khỏe tim mạch: Các flavonoid trong cacao có thể giúp cải thiện lưu thông máu, hỗ trợ mạch máu thư giãn và góp phần duy trì sức khỏe tim mạch.
• Giảm viêm: Cacao có chứa polyphenol và flavonoid, những hợp chất có đặc tính chống oxy hóa và có thể giúp giảm tình trạng viêm trong cơ thể.

Vì vậy, thay vì mặc định “có cacao là sữa nóng”, mẹ nên nhìn vào toàn bộ công thức, giá trị dinh dưỡng của sản phẩm, ưu tiên chọn sản phẩm uy tín trên thị trường, có nhãn mác rõ ràng. Song song với đó, mẹ cũng cần xem xét chế độ ăn, lượng nước và thói quen đi tiêu của bé. Khi chọn sữa cacao cho trẻ, hãy ưu tiên dòng sữa cacao có nhiều hương vị như vị nguyên bản, ít đường… tùy nhu cầu của trẻ. Cùng với đó, công thức cần cân đối các thành phần như:

1. Năng lượng

Năng lượng là một trong những nền tảng quan trọng cho quá trình trẻ tăng trưởng và hoạt động mỗi ngày. Cơ thể cần năng lượng không chỉ để duy trì các chức năng sống mà còn phục vụ cho quá trình phát triển và vận động. Đặc biệt, ở trẻ trong độ tuổi đi học từ 2 đến 15 tuổi, việc cung cấp đủ năng lượng càng trở nên quan trọng. Do đây là giai đoạn trẻ vận động nhiều hơn và có sự thay đổi đáng kể về thể chất. Ngoài ra, não bộ cũng tiêu thụ một lượng lớn năng lượng với mức sử dụng có thể lên tới khoảng 30% tổng năng lượng ở trẻ 12 tuổi [3].

Do đó, với sữa mát cho trẻ, mẹ nên ưu tiên sữa có thành phần cung cấp đủ năng lượng. Sữa cần có tỷ lệ cân đối giữa 3 dưỡng chất cung cấp năng lượng chính là chất đạm, chất béo và carbohydrate. Đối với carbohydrate, mẹ có thể ưu tiên những sản phẩm có nguồn carbohydrate từ ngũ cốc như lúa mạch, góp phần cung cấp năng lượng cho trẻ trong các hoạt động hằng ngày [4].

2. Giảm nguy cơ khó chịu tiêu hóa với Đạm A2 dễ hấp thu

Đạm là dưỡng chất thiết yếu cho quá trình tăng trưởng và phát triển của trẻ. Đạm là thành phần cấu trúc và chức năng quan trọng của mọi tế bào trong cơ thể, tham gia vào quá trình hình thành, duy trì và sửa chữa các mô. Trong suốt những năm trẻ lớn lên, cơ thể sẽ còn cần thêm đạm cho quá trình tích lũy protein trong các mô đang phát triển [3].

Với thành phần này, mẹ có thể chọn cho con sữa có đạm A2 “thanh mát”. Đạm A1 và A2 là hai loại đạm phổ biến trong thành phần đạm casein của sữa bò [5]. Tuy nhiên, với một số trường hợp trẻ có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện thì đạm A2 sẽ mang lại nhiều lợi ích hơn: Đạm A2 sau khi được tiêu hóa sẽ không dễ dàng bị phân cắt và chuyển hóa thành β-casomorphin-7 (BCM-7), một hoạt chất có thể gây kích ứng đường tiêu hóa, có thể làm trẻ bị tiêu chảy, đầy hơi, đau bụng… [5].

Hiện các công thức sữa cacao chất lượng cũng được bổ sung đạm mát A2 cho trẻ. Nếu trẻ yêu thích sữa cacao, mẹ có thể chọn cho con sản phẩm sữa mát có thành phần này để hỗ trợ trẻ tiêu hóa – hấp thu hiệu quả hơn.

3. Tăng chiều cao, khả năng tập trung với vitamin và khoáng chất

Vitamin và khoáng chất đóng vai trò quan trọng trong quá trình tăng trưởng và phát triển toàn diện của trẻ. Mỗi vitamin và khoáng chất đảm nhiệm những chức năng khác nhau, từ hỗ trợ chuyển hóa năng lượng, phát triển xương đến duy trì hoạt động của não bộ [3]. Trong đó, sắt, canxi và các vitamin nhóm B là những dưỡng chất đặc biệt đáng lưu ý trong giai đoạn trẻ đi học.

• Sắt là một trong những vi chất thiết yếu đối với sự phát triển của não bộ và khả năng nhận thức. Sắt tham gia vào quá trình duy trì các chất dẫn truyền thần kinh, hình thành myelin và phát triển các kết nối thần kinh. Thiếu sắt, đặc biệt khi đi kèm thiếu máu, có thể ảnh hưởng đến khả năng nhận thức, vận động và thành tích học tập của trẻ [3].
• Canxi là khoáng chất quan trọng đối với quá trình khoáng hóa và phát triển hệ xương. Giai đoạn trẻ đi học là thời điểm quan trọng để tích lũy khoáng chất cho xương, bởi lượng khoáng chất tích lũy trong những năm này có ảnh hưởng lớn đến khối lượng xương đỉnh và sức khỏe xương về sau [3].
• Các vitamin nhóm B như B2, B3, B6 và B12 cũng có vai trò trong các quá trình chuyển hóa tạo và sử dụng năng lượng của cơ thể. Đây là những vi chất cần thiết để các enzyme tham gia vào quá trình chuyển hóa hoạt động hiệu quả, từ đó giúp cơ thể sử dụng năng lượng từ thực phẩm [3]. 

Làm thế nào để phòng ngừa tình trạng nóng trong, táo bón ở trẻ?

Để hạn chế tình trạng trẻ bị nóng trong, táo bón, bên cạnh việc chọn sữa mát, mẹ cũng cần xây dựng chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt cho trẻ: [1]

• Chế độ ăn của trẻ cần đa dạng, đủ chất xơ và cung cấp đủ nước. Các nguồn chất xơ tốt có thể kể đến rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt. 
• Tập cho trẻ thói quen đi tiêu đều đặn. Mẹ có thể khuyến khích con ngồi toilet sau các bữa ăn, tạo thành một thói quen nhẹ nhàng và đều đặn. 
• Khuyến khích trẻ vui chơi, vận động phù hợp. 

Tóm lại, khi chọn sữa cho con, mẹ nên nhìn vào tổng thể công thức và giá trị dinh dưỡng của sản phẩm chứ không nên mặc định một thành phần nào có thể gây nóng cho trẻ. Đồng thời, trong quá trình chăm sóc, hãy đảm bảo trẻ có chế độ ăn đa dạng, đủ nước, chất xơ và vận động phù hợp. Khi được cung cấp đầy đủ năng lượng, đạm cùng các vitamin và khoáng chất cần thiết, trẻ sẽ có nền tảng dinh dưỡng tốt để vui chơi năng động, học hỏi và phát triển mỗi ngày.