6 bài thuốc nam trị ho từ dân gian an toàn và hiệu quả

Trị ho bằng các vị thuốc nam gần gũi là lựa chọn của nhiều người vì sự lành tính, dễ tìm và dễ thực hiện. Trong bài viết này, Hello Bacsi giới thiệu bạn những dược liệu và các bài thuốc nam trị ho, làm dịu cơn ho rất dễ tìm.

6 bài thuốc và cây thuốc nam trị ho từ dân gian

1. Rau cải cúc (tần ô)

Rau cải cúc là nguồn cung cấp dồi dào các dưỡng chất như: kali, chất xơ, vitamin A và C, canxi và flavonoid. Theo Y học cổ truyền, tần ô có vị ngọt, đắng, the, mùi thơm, tính mát và không có độc. Tần ô có tác dụng thanh đờm, tiêu thực, yên khí, lợi trường vị nên thường được dùng chữa bệnh. Trong đó rau tần ô được dùng để trị ho, cảm cúm, viêm phếquản…

Cách làm bài thuốc nam trị ho từ rau cải cúc:

• Bài thuốc số 1: Chuẩn bị 6g tần ô và 2-3 thìa mật ong. Sau đó, rửa sạch rau tần ô, thái nhỏ, để vào bát. Đổ mật ong vào trộn đều rồi cho vào nồi, đậy nắp để hấp cách thủy trong 15 phút rồi lấy ra ăn.
• Bài thuốc số 2: Chuẩn bị 90g rau cải cúc với lượng đường phèn vừa đủ. Sau đó, rửa sạch rau tần ô, cho vào nồi đun với 3 bát nước trong 15 phút. Tiếp đến, bạn lọc bỏ bã, cho đường phèn vào nấu cho đến khi đường tan. Chia nước thành 2 lần uống vào buổi sáng và buổi tối trước khi đi ngủ.

2. Bài thuốc nam trị ho từ cây húng chanh

Cây húng chanh là một dược liệu thường được sử dụng để điều trị ho mãn tính, hen suyễn, viêm phế quản và viêm họng ở Ấn Độ và Quần đảo Caribbean. Ngoài ra, cây húng chanh giúp làm sạch sự tích tụ quá mức của đờm hoặc chất nhầy dày trong đường thở hoặc khoang của cơ thể.

Trong một nghiên cứu năm 2016, các nhà nghiên cứu nhận thấy đồ uống hoặc nước sắc từ cây húng chanh có thể là phương pháp điều trị hiệu quả đối với bệnh cúm, ho, viêm phế quản và các vấn đề về cổ họng.

Bài thuốc nam trị ho từ cây húng chanh:

• Bài thuốc số 1: Chuẩn bị 15 – 16 lá húng chanh, giã nhuyễn, cho vào túi lọc để ngâm nước nóng hoặc ngâm trong một loại trà khác để uống.
• Bài thuốc số 2: Lấy 15 – 16 lá húng chanh và 4 – 5 quả tắc (quất) xanh rửa sạch, cắt đôi, thêm đường phèn và hấp cách thủy trong 20 phút. Uống liên tục 1 – 2 lần/ ngày cho đến khi cơn ho có đờm thuyên giảm thì ngừng sử dụng. Có thể thay thế đường phèn bằng mật ong trị ho.

3. Lá hẹ

Lá hẹ là một loại thực phẩm giàu chất dinh dưỡng có lợi như vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa.

Trong Đông y, lá hẹ cũng là một vị thuốc nam được ứng dụng trong nhiều phương pháp làm dịu cơn ho. Lá hẹ có tính ấm, vị cay ngọt, có công dụng kháng khuẩn, ôn trung, trợ khí, tiêu đờm.

Phương pháp dân gian hỗ trợ làm dịu cơn ho từ lá hẹ:

• Phương pháp 1: Chuẩn bị 12 – 24g lá hẹ tươi, rửa sạch rồi ngâm với nước muối trong 15 phút. Sau đó, bạn cắt nhỏ lá hẹ, cho vào máy xay sinh tố xay nhuyễn, thêm 1 ly nước ấm vào, quậy đều hỗn hợp, lọc lấy nước cốt. Hãy chia nước lá hẹ uống 2-3 lần trong ngày để điều trị ho hiệu quả.
• Phương pháp 2: Chuẩn bị 1 nắm lá hẹ tươi và 3 thìa mật ong nguyên chất. Bạn cho lá hẹ (đã rửa sạch) vào một cái chén sành, đổ mật ong đến khi ngập mặt lá. Đem mật ong và lá hẹ hấp cách thủy trong 20 – 30 phút. Chắt lấy nước uống 4 – 5 lần/ngày để làm dịu cơn ho.

4. Bài thuốc nam trị ho từ gừng tươi

Gừng là nguyên liệu “nổi tiếng” trong các bài thuốc nam trị ho. Gừng có đặc tính chống viêm giúp làm dịu cơn ho khan, hen suyễn, giảm buồn nôn và các cơn đau.

Bạn có thể nhai gừng sống hoặc thực hiện một số bài thuốc nam trị ho từ gừng dưới đây.

Bài thuốc nam trị ho từ gừng tươi:

• Bài thuốc số 1: Lấy 60g gừng tươi rửa sạch, giã nhuyễn và nấu với nửa lít nước trong 30 phút. Lọc lấy nước, thêm chút mật ong khuấy đều là uống được. Ngày uống 2 lần sáng và tối cho đến khi cơn ho hết hẳn.
• Bài thuốc số 2: Lấy 7 lát gừng sống, giã nhuyễn, vắt lấy nước cốt, uống 2 – 3 lần/ ngày. Bạn có thể dùng kèm với trà hoặc trong các món ăn tuy nhiên hỗn hợp có thể gây khó chịu cho dạ dày hoặc bị ợ chua.
• Bài thuốc số 3: Lấy ít gừng tươi đập cho dập rồi đun với nước sôi, chờ nước nguội thì dùng ngâm chân, massage lòng bàn chân trong vòng 20 – 30 phút.

5. Mật ong

Trong một đánh giá vào năm 2021, các nhà nghiên cứu phát hiện rằng mật ong có thể cải thiện các triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp trên.

Ngoài ra, trong một nghiên cứu khác năm 2021, các nhà nghiên cứu so sánh mật ong với dextromethorphan – một loại thuốc giảm ho phổ biến – và thấy rằng mật ong có hiệu quả ngang bằng, thậm chí cao hơn dextromethorphan khi điều trị ho.

Bài thuốc nam trị ho từ mật ong:

• Bài thuốc số 1: Ngậm một thìa mật ong để mật ong tan ra và từ từ nuốt xuống cổ họng. Lặp lại từ 2 đến 3 lần trong ngày để giảm ho có đờm.
• Bài thuốc số 2: Pha 1 thìa mật ong với 30ml nước ấm và uống hết từ từ, chậm rãi. Bạn cũng có thể pha mật ong uống chung với trà thảo mộc.
• Bài thuốc số 3: Lấy 2 thìa mật ong pha chung với nước cốt 1/2 quả chanh và 100ml nước sôi. Quậy đều, chờ cho hỗn hợp nguội bớt rồi uống khi còn ấm. Mỗi ngày dùng 2 lần sau khi ăn sáng và tối khoảng 1 tiếng.

6. Thuốc nam trị ho từ cây dòi tím

Cây dòi tím, còn được gọi là dòi, bọ mẩy hoặc dòi tía, là một cây thuốc được sử dụng khá phổ biến trong kinh nghiệm dân gian Việt Nam. 

Theo Y học cổ truyền, dòi tím thường được sử dụng với mục đích thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm và hỗ trợ giảm ho, đau họng, đờm. Có thể dùng 3 cách dân gian như sau:

Nước sắc lá dòi tím

• Dùng một nắm lá dòi tím tươi, chọn lá không sâu bệnh, rửa thật sạch.
• Ngâm qua nước sạch, có thể rửa nhẹ nhiều lần để loại bỏ đất cát.
• Cho lá vào nồi cùng khoảng 500–700 ml nước.
• Đun sôi, sau đó hạ nhỏ lửa và sắc còn khoảng 300–400 ml.
• Chia thành 2 lần uống trong ngày.

Cách này phù hợp khi muốn sử dụng dòi tím như một loại nước thuốc dân gian hỗ trợ trong trường hợp ho, đau rát họng.

Dòi tím hấp đường phèn

• Chuẩn bị một nắm lá dòi tím tươi và một lượng nhỏ đường phèn.
• Lá dòi tím rửa sạch, để ráo rồi cắt nhỏ.
• Cho lá vào chén, thêm đường phèn và một ít nước.
• Đem hấp cách thủy khoảng 15–20 phút.
• Chắt lấy phần nước, để ấm rồi dùng từng ít một.

Cách này chủ yếu tận dụng nước thuốc từ dòi tím kết hợp với đường phèn để làm dịu cảm giác khó chịu ở họng. Không nên xem đây là phương pháp điều trị thay thế khi người bệnh có nhiễm trùng hô hấp hoặc bệnh lý cần điều trị.

Dòi tím hấp mật ong

Có thể phối hợp dòi tím với mật ong theo cách tương tự:

• Dùng một nắm lá dòi tím tươi, rửa sạch và cắt nhỏ.
• Cho vào chén sạch, thêm mật ong vừa đủ.
• Hấp cách thủy khoảng 15–20 phút.
• Chắt lấy phần nước, dùng từng ít một trong ngày.

Mật ong có thể giúp làm dịu niêm mạc họng và giảm cảm giác kích thích gây ho, nên cách phối hợp này phù hợp hơn với những trường hợp ho nhẹ, rát họng. Một lưu ý rất quan trọng: không dùng mật ong cho trẻ dưới 12 tháng tuổi.

Những lưu ý khi sử dụng bài thuốc nam trị ho từ dân gian

Để đảm bảo hiệu quả tối ưu và an toàn khi sử dụng bài thuốc nam trị ho, bạn cần lưu ý một số điều sau:

• Mua dược liệu còn tươi, không héo úa, bị dập nát.
• Duy trì sử dụng đều đặn trong khoảng 1-2 tuần để thấy được tác dụng. Tuy nhiên không tự ý sử dụng trong thời gian dài liên tục.
• Kết hợp sử dụng thuốc nam trị ho với chế độ ăn uống, nghỉ ngơi và sinh hoạt lành mạnh để hết ho nhanh chóng và dứt điểm. Trường hợp ho do nhiễm hàn thì nên kết hợp phơi nắng sớm buổi sáng 20-30 phút sẽ mau khỏi bệnh hơn.
• Không dùng các bài thuốc trên để trị ho cho trẻ sơ sinh. Bạn cần tham khảo ý kiến của bác sĩ nhi khoa. Đối với trẻ em dưới 6 tuổi, cần được tham vấn bác sĩ đông y để sử dụng liều lượng phù hợp.
• Các vị thuốc nam đa số  lành tính nhưng có thể gây dị ứng hoặc tương tác thuốc. Vì vậy, bạn cần thử dị ứng trước khi sử dụng thường xuyên và ngừng dùng thuốc ngay nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường.
• Bài thuốc và cây thuốc nam trị ho này thường có tác dụng đối với những cơn ho mới phát. Các trường hợp ho nặng hoặc có kèm các triệu chứng khác như mệt, khó thở, khò khè, nặng ngực… cần được thăm khám tại các cơ sở y tế để có phương pháp điều trị thích hợp.

Qua bài viết, bạn đã có thêm nhiều lựa chọn điều trị ho bằng những loại nguyên liệu rất quen thuộc trong đời sống hàng ngày. Tuy nhiên, nhiều bài thuốc trong dân gian chỉ được truyền miệng. Do đó, bạn lưu ý ngưng sử dụng nếu có bất kỳ triệu chứng bất thường nào. Hãy kết hợp bài thuốc nam trị ho với chế độ ăn uống, nghỉ ngơi, vận động hợp lý để bệnh sớm khỏi.