Hoa đu đủ đực chữa tiểu đường: Thực hư ra sao?

Hoa đu đủ đực thu hái từ cây đu đủ đực được trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Không chỉ được dùng làm nguyên liệu trong một số món ăn, trong dân gian còn lưu truyền bài thuốc dùng hoa đu đủ đực chữa tiểu đường.

Trong bài viết sau đây, hãy cùng Hello Bacsi tìm hiểu về các tác dụng có lợi cho sức khỏe của hoa đu đủ đực cũng như cách dùng chúng như một vị thuốc chữa bệnh nhé!

Công dụng hoa đu đủ đực

Đu đủ là một giống cây ăn trái được trồng phổ biến ở nước ta, có tên khoa học là Carica papaya L, thuộc họ Đu đủ. Đây là cây thân thảo to, không hoặc ít khi có nhánh, cao từ 3–10 m. Vỏ mang nhiều sẹo của cuống lá.

Lá to hình chân vịt, cuống dài, đường kính 50–70 cm, có khoảng 7 khía. Hoa trắng hay xanh, đài nhỏ, vành to năm cánh. Hoa đực mọc ở kẽ lá thành chùy có cuống rất dài. Hoa cái có tràng dài hơn tràng của hoa đực, mọc thành chùy ở kẽ lá.

Giống cây này được xếp vào loài đa tính vì chúng có cây giống đực và giống cái riêng. Hoa đu đủ đực là hoa được thu hái từ cây đu đủ giống đực. Tuy nhiên, vì cây đực thường khó trồng hơn lại mang nhiều đặc tính dược lý có lợi cho sức khỏe nên hiện nay vị thuốc này trên thị trường có thể bị trộn lẫn hoa cái vào hoa đực hoặc tẩm màu để làm “nhái” hoa đực. 

Do đó, bạn cần chú ý để phân biệt và chọn mua dược liệu có nguồn gốc và đảm bảo chất lượng. Hoa đu đủ đực thường sẽ có màu trắng ngà hoặc xanh lơ, có 5 cánh, đài hoa dài. 

Bên cạnh dùng hoa đu đủ đực chữa tiểu đường thì lá của giống cây này cũng thường được dùng làm rau ăn hay làm thuốc. Cả lá và hoa đu đủ đực đều chứa nhiều thành phần flavonoid, tanin, vitamin và các chất chống oxy hóa có tác dụng tăng cường hệ miễn dịch, chống ung thư, kháng viêm, chữa bệnh tiểu đường và nhiều tác dụng có lợi cho sức khỏe khác.

Bài thuốc dân gian từ hoa đu đủ đực hỗ trợ chữa tiểu đường 

Theo y học cổ truyền, hoa đu đủ đực (còn gọi là phan qua thụ hoặc cà lào) có vị rất đắng, tính bình, không độc. Từ lâu, trong dân gian hoa đu đủ đực đã nổi tiếng với bài thuốc chữa ho khi kết hợp với các loại thảo dược khác như rẻ quạt, mạch môn, húng chanh… Bên cạnh đó hoa đu đủ đực ngâm mật ong/đường phèn được sử dụng như một bài thuốc hỗ trợ ổn định đường huyết và điều trị bệnh tiểu đường.

Cách thực hiện mật ong ngâm hoa đu đủ đực như sau:

• Chuẩn bị 10-20g hoa đu đủ tươi (ưu tiên chọn những bông chớm nở để làm thuốc) cùng 3 thìa mật ong hoặc đường phèn. 
• Cho tất cả các nguyên liệu vào chén có nắp đậy, hấp cách thủy cho đến khi hoa đu đủ đực chín mềm. 
• Lấy ra và dùng thìa dầm nát hoa, lược bỏ xác hoa.
• Chia ra phần nước cốt ra dùng 2-3 lần trong ngày. 

Hoa đu đủ đực chữa tiểu đường như thế nào?

Một nghiên cứu được thực hiện vào năm 2021 của Febri Sri Marpaung và cộng sự đã chứng minh tác dụng hạ đường huyết của chiết xuất hoa đu đủ đực. Nghiên cứu này thực hiện trên những con chuột đực được gây bệnh bằng cách tiêm sucrose với liều lượng 160 mg/kg thể trọng (BW). Kết quả cho thấy hiệu quả chống lại đái tháo đường tốt từ chiết xuất hoa đu đủ, đặc biệt là với liều uống 200 mg/kg BW, tác dụng hạ đường huyết tối ưu nhất khi giúp giảm nồng độ đường trong máu tới 69.2%.

Nghiên cứu khác được thực hiện để xác định hàm lượng dược chất trong dịch chiết ethanol của lá đu đủ đực và khả năng kiểm soát đường huyết của dịch chiết này với đối tượng nghiên cứu là những con chuột đã được gây bệnh tiểu đường bằng alloxan. Kết quả cho thấy uống 3 liều chiết xuất ethanol từ lá đu đủ và glibenclamid liều 2 mg/kg thể trọng có thể làm giảm đường huyết ở chuột Wistar bị tiểu đường do alloxan gây ra.

Lưu ý là các nghiên cứu hiện tại chủ yếu thực hiện trên động vật (chuột Wistar), chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người.

Bên cạnh đó, theo một nghiên cứu được công bố trên tạp chí “Journal of Medicinal Food”, chiết xuất hoa đu đủ đực có tác dụng giảm mức đường trong máu và cải thiện chức năng tuyến tụy ở các bệnh nhân tiểu đường

Các tác dụng khác của hoa đu đủ đực 

Bên cạnh dùng chữa bệnh tiểu đường, hoa đu đủ đực cũng được sử dụng nhiều trong Đông y nhờ vào nhiều tác dụng có lợi cho sức khỏe như: 

• Hoa và lá đu đủ đực giàu các chất carotenoids, lycopene và isothiocyanates… có khả năng ức chế tăng sinh các tế bào ung thư tuyến tiền liệt, ung thư vú, ung thư phổi, ung thư đại tràng, ung thư bạch cầu….
• Lá và hoa đu đủ đực chứa nhiều vitamin A, C và E, folate, giúp cải thiện quá trình trao đổi chất trong cơ thể thường được dùng để ngăn ngừa lão hóa cơ thể. 
• Lá và hoa đu đủ đực có tác dụng hỗ trợ điều trị các bệnh về tiêu hóa nhờ vào men papain. 
• Hoa đu đủ đực hấp cách thủy với mật ong/đường phèn cũng được dùng để chữa ho. 
• Hoa đu đủ đực chữa sỏi thận và các bệnh về tiết niệu khác như đau niệu đạo, tiểu rắt. 
• Tăng cường miễn dịch: Hệ miễn dịch yếu là một trong những nguyên nhân gây ra nhiều biến chứng khác nhau cho bệnh nhân tiểu đường. Hoa đu đủ đực có chứa nhiều vitamin và các chất dinh dưỡng giúp tăng cường hệ miễn dịch, giúp cơ thể chống lại các bệnh truyền nhiễm và giảm nguy cơ mắc bệnh.

Một số lưu ý khi sử dụng hoa đu đủ đực chữa tiểu đường 

Mặc dù bài thuốc sử dụng hoa đu đủ đực chữa tiểu đường và các bệnh lý khác đã được sử dụng từ rất lâu đời nay, nhưng bạn cũng không nên tự ý dùng hoa đu đủ đực để chữa bệnh khi chưa tham khảo ý kiến từ bác sĩ. Đặc biệt cần lưu ý với các đối tượng sau không nên dùng hoa đu đủ đực:

• Phụ nữ mang thai và cho con bú: Trong hoa đu đủ đực có mủ có chất tương đồng như oxytocin và prostaglandin gây ra co thắt tử cung có thể gây ra sẩy thai và đẻ non.
• Trẻ nhỏ dưới 3 tuổi: Do trong hoa đu đủ đực có rất lớn chất papain, nếu trẻ dùng sẽ khiến cho tiêu hóa của trẻ mất cân bằng gây ra rối loạn tiêu hóa, làm tăng nguy cơ trẻ sẽ bị dị ứng với các chất có trong hoa đu đủ đực.
• Người có cơ địa dị ứng với các thành phần của phấn hoa: tùy mức độ dị ứng mà có các triệu chứng khác nhau nhẹ thì nôn ói, ngứa ngoài da. Trường hợp nặng có thể gây nên tình trạng phản vệ đặc trưng bởi phù mạch, khó thở, mất ý thức, đây là một tình huống cấp cứu cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất. 

Hoa đu đủ đực có khả năng hỗ trợ giúp làm hạ và ổn định đường huyết, nhưng không thể chữa khỏi hoàn toàn bệnh tiểu đường. Các nghiên cứu y học cho thấy loại hoa này kích thích cơ thể sản sinh insulin, giúp kiểm soát nồng độ đường trong máu và giảm thiểu nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Tuy nhiên, cần nhớ rằng việc dùng hoa đu đủ đực chữa bệnh tiểu đường chỉ là một giải pháp hỗ trợ, không thể thay thế cho thuốc điều trị do bác sĩ kê đơn.