Chó bị nôn: Nguyên nhân, cách chăm sóc và dấu hiệu nguy hiểm

Chó bị nôn có thể chỉ do ăn quá nhanh, ăn thức ăn không phù hợp hoặc rối loạn tiêu hóa nhẹ. Tuy nhiên, nôn cũng có thể là biểu hiện của ngộ độc, dị vật gây tắc đường tiêu hóa, viêm tụy, bệnh gan, thận, xoắn dạ dày hoặc những tình trạng khác cần được bác sĩ thú y can thiệp sớm.

Một lần nôn đơn độc ra thức ăn hoặc dịch tiêu hóa ở chó vẫn tỉnh táo, khỏe mạnh có thể chưa phải tình huống khẩn cấp. Ngược lại, nếu chó nôn liên tục, nôn có máu, bụng đau hoặc chướng, lờ đờ, mất nước hay chó bị nôn bỏ ăn là những dấu hiệu mà người chăm sóc không nên chủ quan.

Trước khi tìm cách “cầm nôn”, người nuôi cần quan sát chó nôn bao nhiêu lần, nôn ra gì và có triệu chứng nào đi kèm để lựa chọn cách xử trí phù hợp.

Những nguyên nhân thường gặp khiến chó bị nôn

Chó bị nôn có thể do vấn đề tương đối nhẹ như ăn thức ăn không phù hợp, nhưng cũng có thể liên quan đến viêm dạ dày – ruột, ký sinh trùng, ngộ độc, dị vật, viêm tụy hoặc bệnh ở các cơ quan khác. Vì vậy, không thể xác định chó bị nôn là bệnh gì chỉ dựa vào một triệu chứng.

1. Nguyên nhân từ đường tiêu hóa

• Viêm thực quản, viêm dạ dày, viêm ruột hoặc viêm dạ dày – ruột.
• Ăn quá nhiều hoặc ăn quá nhanh.
• Ăn phải thức ăn ôi thiu hoặc thay đổi khẩu phần đột ngột.
• Dị ứng hoặc không dung nạp thức ăn.
• Dị vật đường tiêu hóa.
• Tắc nghẽn, lồng ruột, xoắn ruột hoặc nghẹt ruột.
• Giãn và xoắn dạ dày (GDV).
• Bệnh truyền nhiễm đường tiêu hóa do virus, vi khuẩn hoặc các tác nhân gây bệnh khác.
• Nhiễm ký sinh trùng đường tiêu hóa.
• Khối u thực quản, dạ dày hoặc ruột.
• Tác dụng phụ của thuốc gây tổn thương đường tiêu hóa.

2. Nguyên nhân ngoài đường tiêu hóa

• Bệnh gan, suy gan.
• Viêm túi mật, viêm đường mật hoặc tắc mật.
• Viêm tụy cấp hoặc mạn tính.
• Khối u gan hoặc đường mật.
• Bệnh thận cấp hoặc mạn tính.
• Tắc nghẽn đường tiết niệu.
• Bệnh Addison (suy vỏ tuyến thượng thận).
• Đái tháo đường, đặc biệt khi có biến chứng nhiễm toan ceton.
• Viêm tử cung sinh mủ.
• Viêm tuyến tiền liệt.
• Bệnh lý tiền đình hoặc thần kinh trung ương ảnh hưởng đến cơ chế gây nôn.
• Khối u tụy, thận, lách hoặc các cơ quan ngoài đường tiêu hóa.
• Hội chứng cận ung thư.

3. Các bệnh lý viêm, nhiễm trùng hoặc rối loạn chuyển hóa toàn thân khác.

• Say tàu xe.
• Tác dụng phụ của thuốc hoặc ngộ độc gây nôn thông qua cơ chế toàn thân.

Lưu ý: Viêm tụy được xếp vào nhóm bệnh lý ngoài đường tiêu hóa theo vị trí cơ quan, mặc dù tụy có chức năng ngoại tiết liên quan trực tiếp đến tiêu hóa. Ngộ độc và tác dụng phụ của thuốc có thể gây nôn qua cả cơ chế tại đường tiêu hóa lẫn cơ chế toàn thân.

Một yếu tố quan trọng khác cần quan tâm là đặc điểm của chất nôn. Thức ăn chưa tiêu hóa, mật màu vàng /xanh, bọt trắng, máu hoặc dị vật có thể là những thông tin quan trọng để bác sĩ thú y chẩn đoán, nhưng không nên được sử dụng riêng lẻ để tự chẩn đoán bệnh tại nhà. Các chuyên gia sức khỏe thú y lưu ý khi chó nôn ra chất giống “bã cà phê” có thể là rối loạn đường tiêu hóa. Trong khi chất nôn lẫn dị vật có thể là do tắc nghẽn đường tiêu hóa.

Người chăm sóc cũng cần phân biệt nôn (vomiting) với trớ/trào ngược (regurgitation). Khi nôn, chó thường buồn nôn, co thắt bụng hoặc ọe trước khi đẩy thức ăn từ dạ dày ra ngoài. Trong khi đó, trớ thường xảy ra thụ động hơn, thức ăn chưa tiêu hóa được đưa lên mà không có động tác cơ bụng rõ rệt và có thể xuất hiện ngay sau khi ăn. 

Nếu chó nhà bạn thường xuyên bị trớ, nên đưa chó đi khám để xác định nguyên nhân.

Cách chăm sóc chó bị nôn mửa tại nhà

Nếu chó trưởng thành khỏe mạnh chỉ nôn một lần, sau đó vẫn tỉnh táo và không xuất hiện triệu chứng bất thường khác, bạn có thể theo dõi sát tại nhà, cho chó nghỉ ngơi và sử dụng thức ăn dễ tiêu với lượng nhỏ khi tình trạng đã ổn định.

Cho chó nghỉ ngơi và theo dõi

Bạn không nên cho chó vận động mạnh ngay sau khi nôn. Hãy theo dõi số lần nôn, màu sắc và thành phần chất nôn cũng như tình trạng ăn uống, đi tiêu và mức độ hoạt động.

Nếu có thể, hãy chụp lại hình chất nôn. Những thông tin này có thể giúp bác sĩ thú y đánh giá nhanh hơn nếu chó cần được thăm khám. Chuyên gia sức khỏe động vật cũng khuyến nghị người nuôi cung cấp thông tin về tuổi, cân nặng, bệnh sử, thuốc đang dùng và khả năng chó đã ăn dị vật hoặc chất độc.

Chú ý việc cho chó uống nước

Nôn nhiều có thể làm chó mất nước và điện giải. Khi chó đã ngừng nôn, bạn có thể cho uống lượng nước nhỏ và thường xuyên thay vì để chó uống quá nhiều cùng lúc. Điều này giúp cơ thể chó duy trì đủ nước trong quá trình hồi phục.

Nếu chó uống nước vào lại nôn, không thể giữ nước trong dạ dày hoặc có biểu hiện mất nước như lợi khô/dính, mắt trũng, yếu hoặc lờ đờ, bạn cần nhanh chóng đưa chó đến gặp bác sĩ thú y. 

Cho ăn thức ăn dễ tiêu với khẩu phần nhỏ

Khi chó đã ngừng nôn và vẫn khỏe, có thể bắt đầu bằng những phần nhỏ thức ăn dễ tiêu, ít chất béo như cơm trắng nấu chín với ức gà chín hoặc cá trắng, không thêm gia vị cho đến khi sức khỏe của chó ổn định trở lại.

Nếu chó bị nôn nhưng vẫn ăn bình thường, hoạt động vui vẻ và chỉ nôn một lần, tình trạng thường ít đáng lo hơn nôn lặp lại kèm bỏ ăn hoặc lờ đờ. Tuy nhiên, bạn vẫn cần tiếp tục theo dõi vì cảm giác thèm ăn bình thường không loại trừ hoàn toàn bệnh lý.

Không tự cho chó uống thuốc của người

Chó bị nôn bỏ ăn cho uống thuốc gì? Lưu ý quan trọng là không tự cho chó sử dụng thuốc chống nôn hoặc thuốc dành cho người nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ thú y.

Cách điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân gây nôn. Bác sĩ thú y cần khám chó trước khi quyết định kế hoạch điều trị.

Các tín hiệu nguy hiểm khi chó bị nôn mửa

Nôn liên tục, nôn ra máu, cố nôn nhưng không ra gì, bụng chướng hoặc đau, lờ đờ, mất nước hay suy sụp là những dấu hiệu cần được bác sĩ thú y thăm khám sớm.

Đặc biệt lưu ý:

• Nôn liên tục hoặc nôn nhiều lần.
• Chất nôn có máu đỏ, màu đen/nâu hoặc giống bã cà phê.
• Nôn kèm tiêu chảy ra máu.
• Chó lờ đờ hoặc yếu bất thường.
• Đau bụng.
• Bụng phình/chướng.
• Liên tục cố nôn nhưng không nôn ra được.
• Mất phương hướng hoặc ngã quỵ.
• Có dấu hiệu mất nước.
• Không thể giữ thức ăn hoặc nước uống.
• Nghi chó nuốt dị vật hoặc ăn phải chất độc.

Kết luận

Chó bị nôn là một triệu chứng do nhiều nguyên nhân gây ra, từ một đợt rối loạn tiêu hóa nhẹ cho đến ngộ độc, dị vật, viêm tụy hoặc tình trạng cấp cứu. Vì vậy, cách xử trí quan trọng nhất không phải lúc nào cũng là tìm thuốc chống nôn mà là đánh giá tần suất nôn, chất nôn và tình trạng toàn thân của chó.

Hiện tượng chó chỉ nôn một lần, sau đó vẫn ăn uống khỏe mạnh thì chỉ cần theo dõi tại nhà. Nhưng khi chó nôn liên tục, nôn ra máu, không giữ được nước, đau hoặc chướng bụng, lờ đờ, suy sụp hay liên tục cố nôn nhưng không ra gì là những tín hiệu cần được bác sĩ thú y đánh giá.

Nếu thú cưng của bạn đang có những biểu hiện bất thường về tiêu hóa, hãy tiếp tục theo dõi chuyên mục Sức khỏe thú cưng của HelloBacsi để tìm hiểu cách nhận biết triệu chứng, chăm sóc đúng cách và biết khi nào cần tìm đến bác sĩ thú y.