Vách ngăn âm đạo là gì? Xử trí ra sao?

Đọc thêm: Hiểu tường tận về cơ quan sinh dục nữ

Nguyên nhân hình thành vách ngăn âm đạo

Cho đến nay các nhà khoa học vẫn chưa hoàn toàn hiểu rõ nguyên nhân dẫn đến vách ngăn âm đạo. Một số phỏng đoán cho rằng dị tật này bắt nguồn bởi nhiều yếu tố liên quan, trong đó có yếu tố thuộc về khiếm khuyết gen cũng như môi trường sống.

Về mặt phôi thai học, cơ quan sinh sản nữ giới bắt đầu phát triển vào tuần thứ sáu của thai kỳ bên trong tử cung người mẹ. Sự hình thành âm đạo xảy ra khi 2 ống mullerian hợp nhất tạo thành tử cung – âm đạo. Sau đó màng đáy của 2 ống mullerian tiêu biến tạo thành tử cung và ⅓ trên của âm đạo. ⅔ dưới âm đạo được tạo thành từ xoang niệu sinh dục, tạo nên tấm âm đạo. Tấm âm đạo dài thêm và rỗng hoá bên trong tạo nên ⅔ dưới của âm đạo. Bất kỳ sự gián đoạn nào phát sinh trong quá trình này đều đưa đến hệ quả làm xuất hiện dị tật ở tử cung hoặc âm đạo. Thuật ngữ Y khoa gọi chung những dị tật này là bất thường ống mullerian.

Dấu hiệu nhận biết vách ngăn âm đạo

Hầu hết trường hợp vách ngăn âm đạo thường không nhận ra bản thân đang mắc phải tình trạng này cho đến khi bước vào giai đoạn dậy thì, có phát sinh quan hệ tình dục hoặc thăm khám phụ khoa. Sau đây là những biểu hiện dễ nhận thấy ở người có vách ngăn âm đạo:

• Đau dữ dội (đau vùng bụng hoặc vùng chậu) khi đến ngày hành kinh. Điều này do màng ngăn âm đạo cản trở dòng chảy kinh nguyệt thoát ra ngoài khiến máu kinh chảy ngược vào tử cung hoặc buồng trứng gây nên cơn đau khó chịu hoặc thậm chí vô kinh. Triệu chứng này xuất hiện với những trường hợp vách ngăn âm đạo nằm ngang. 
• Khó khăn khi giao hợp vì màng ngăn âm đạo khiến cho “cậu nhỏ” khó thâm nhập hoàn toàn vào âm đạo. 
• Rối loạn kinh nguyệt biểu hiện bằng số ngày hành kinh không ổn định, lượng máu kinh đột nhiên nhiều hoặc ít bất thường. Đôi khi phụ nữ có vách ngăn âm đạo còn gặp phải các triệu chứng như chuột rút, buồn nôn.

Ngoài những dấu hiệu trên, dị tật vách ngăn âm đạo còn thể hiện thông qua việc không sử dụng được tampon (máu kinh vẫn chảy dù đã đặt tampon), đau khi sử dụng hoặc tháo tampon (do cấu trúc bất thường của ống âm đạo). Nhiều ca vách ngăn âm đạo còn không có bất kỳ triệu chứng nào khiến cho quá trình chẩn đoán và điều trị trở nên khó khăn hơn.

Phân loại vách ngăn âm đạo

Dựa theo vị trí của màng ngăn mà vách ngăn âm đạo được chia thành hai loại:

• Vách ngăn ngang: Là màng ngăn chạy theo chiều ngang chia âm đạo thành hai khoang trên, dưới riêng biệt. Loại vách ngang này ít phổ biến nhưng lại cho biểu hiện rõ nét hơn so với dạng còn lại. Vị trí của vách ngăn có thể ở giữa hoặc nằm ở đoạn trên âm đạo. Vách ngăn nằm quá thấp có thể làm âm đạo bị bít gây khó khăn trong việc sinh hoạt tình dục và xuất hiện triệu chứng tương tự với màng trinh bị bịt kín. Một số ca có lỗ nhỏ trên vách ngăn cho phép máu kinh vẫn thoát được ra ngoài nhưng với số lượng giới hạn nên số ngày hành kinh sẽ nhiều hơn bình thường.
• Vách ngăn dọc: Là tình trạng màng ngăn nằm dọc âm đạo chia âm đạo thành hai ống riêng biệt (một ống sẽ to hơn ống còn lại). Người có vách ngăn âm đạo dạng này thường ít có vấn đề về chu kỳ kinh nguyệt, họ thậm chí vẫn có thể mang thai bình thường nhưng sẽ gặp khó khăn khi sinh nở hoặc bị ra máu trong lúc quan hệ tình dục.

Chẩn đoán và điều trị tình trạng vách ngăn âm đạo

Dị tật vách ngăn âm đạo thường được chẩn đoán khi người bệnh thăm khám phụ khoa. Lúc này, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm hình ảnh như chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc siêu âm để phát hiện lớp mô gây tắc nghẽn. Xét nghiệm hình ảnh cũng cho biết chính xác loại vách ngăn âm đạo và loại trừ trường hợp người bệnh gặp hiện tượng tử cung đôi.